Opwarming van de aarde: Een systeemrisico

Opwarming van de aarde: Een systeemrisico

26-09-2016 | Visie

De opwarming van de aarde wordt eerst een steeds groter probleem, voordat er hopelijk verbeteringen zichtbaar zullen zijn, zegt hoofdeconoom Léon Cornelissen.

  • Léon  Cornelissen
    Léon
    Cornelissen
    Chief Economist
Wilt u het volledige rapport lezen?
Wilt u het volledige rapport lezen?
Download 'Expected Returns 2017-2021'

In het kort

  • Klimaatverandering heeft invloed op politiek, macro-economie en financiële markten
  • Afhankelijkheid van fossiele brandstoffen neemt maar langzaam af
  • Het duurt daardoor langer voor we kunnen profiteren van de nieuwe, CO2-arme economie

“De wetenschap is het erover eens dat de opwarming van de aarde eerst verergert, voordat er verbeteringen zichtbaar zullen zijn”, zegt Léon Cornelissen, hoofdeconoom bij Robeco. “Een reden om optimistisch te zijn is dat de bezorgdheid over dit verschijnsel wereldwijd aanzienlijk is gestegen, wat heeft geleid tot het ambitieuze klimaatakkoord van Parijs.

“De opwarming van de aarde leidt wereldwijd ook tot extremere weersomstandigheden”, voegt hij toe. “En dan hebben we het niet alleen over de droogte in Australië – waar meteorologen onlangs op zoek moesten naar nieuwe kleuren voor hun weerkaart – of de bosbranden in Siberië tijdens de zomer en de huidige droogte in Californië.”

“Paradoxaal genoeg kan de klimaatverandering ook leiden tot strengere winters. Een mogelijke oorzaak hiervoor is dat de zogenoemde ‘straalstroom’ een andere koers neemt. Ook bestaat de kans dat de Golfstroom, die op dit moment verantwoordelijk is voor het milde zeeklimaat in Noordwest-Europa, minder ver doordringt tot het noorden. De klimaatverandering gaat ook de politiek, de macro-economie en de financiële markten beïnvloeden”, zegt Cornelissen.

Invloed op verwachte rendementen

Welke invloed heeft de opwarming van de aarde op de verwachte rendementen voor de verschillende beleggingscategorieën? “De grootste fysieke gevolgen van de klimaatverandering worden pas zichtbaar in de tweede helft van deze eeuw”, zegt Cornelissen. “Maar de gevolgen voor de toekomstgerichte beleggingsmarkten zijn al veel eerder zichtbaar. Als de verwachtingen voor de klimaatverandering worden bijgesteld, is dat te zien op de markten en in de koersen – mogelijk lang voordat de fysieke veranderingen van de opwarming zelf voelbaar zijn.”

“De impact van de klimaatverandering op de macro-economie hangt sterk af van het gevoerde milieubeleid. Het is onmogelijk nu al te berekenen wat deze impact zal zijn, maar we kunnen natuurlijk wel in grote lijnen schetsen welke scenario's mogelijk zijn.”

Ontdek de nieuwste inzichten
Ontdek de nieuwste inzichten
Aanmelden

Meest gunstige scenario

“In het meest gunstige scenario vindt er een snelle verschuiving plaats van een wereldeconomie die draait op fossiele brandstoffen naar een CO2-arme economie. Daarvoor zijn veel investeringen nodig in een nieuwe kapitaalstructuur, in onderzoek en ontwikkeling en in nieuwe bedrijfsmodellen. Deze verschuiving kost veel geld en leidt tot een korte periode van hoge volatiliteit en trage groei. Volgens HSBC zal bijna de helft van de kolen- en oliereserves zijn waarde verliezen (stranded assets)”, zegt de hoofdeconoom van Robeco.

‘Bijna de helft van de kolen- en oliereserves zal zijn waarde verliezen’

Welke maatregelen zijn nodig voor zo'n scenario? “Denk aan een combinatie van een wereldwijde CO2-belasting, de invoering van CO2-budgetten, een flinke toename van de investeringen in CO2-arme technologieën en geen investeringen meer in of subsidies voor de winning van fossiele brandstoffen”, antwoordt Cornelissen. “Een meer voor de hand liggend scenario is dat eerdere trends min of meer worden voortgezet, met temperaturen die tot het jaar 2100 met 2-2,5˚C stijgen. In dit scenario slaagt de wereld erin de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen langzaam te beperken, al is de keerzijde dat het langer duurt voordat we kunnen profiteren van de positieve effecten van de nieuwe CO2-arme economie.”

Lichtpuntjes

Zijn er ook lichtpuntjes? “Een internationaal onderzoek toont aan, dat het gat in de ozonlaag, dat ieder voorjaar ontstaat boven Antarctica, sinds 2000 is gekrompen met een gebied ter grootte van India. Dit hebben we te danken aan de geleidelijke daling van het gebruik van chloorfluorkoolwaterstoffen (cfk's) – een direct gevolg van het Montrealprotocol uit 1987, waarin afspraken staan om het gebruik van cfk's snel te verminderen”, zegt Cornelissen.

“Ironisch genoeg leidde het doortastende leiderschap van Ronald Reagan en Margaret Thatcher, allebei groot voorstander van de vrije markt, tot omvangrijke nieuwe beperkingen voor de industrie. We hebben de aarde al eens gered, dus laten we dat nu opnieuw doen. Dat stelde de Financial Times laatst, verwijzend naar dit succesvolle voorbeeld in de strijd tegen klimaatverandering.”

‘We hebben de aarde al eens gered, dus laten we dat nu opnieuw doen’

Een van de grootste missers van de markt?

“Voor een econoom is het verleidelijk de klimaatverandering een van de grootste missers van de markt te noemen. Het is onmogelijk om een juiste prijs op CO2-uitstoot te zetten die de externe effecten weergeeft van de steeds hogere concentratie CO2 in de atmosfeer die het klimaatrisico vergroot. Bovendien krijgen vooral toekomstige generaties te maken met deze risico's. Maar het is nog veel te vroeg om te wanhopen. Dat 30 jaar geleden via een internationaal akkoord effectieve maatregelen zijn genomen om de problemen in de ozonlaag aan te pakken, biedt hoop voor de toekomst.”

Wilt u het volledige rapport lezen?
Wilt u het volledige rapport lezen?
Download 'Expected Returns 2017-2021'