Recensie: 'De ondernemende staat'

Recensie: 'De ondernemende staat'

12-01-2016 | Jaarlijkse vooruitblik

Hoe innovatief moet de overheid zijn? In hoge mate, vindt Mariana Mazzucato. Robeco’s chief economist Léon Cornelissen recenseert haar boek ‘The Entrepreneurial State’.

  • Léon  Cornelissen
    Léon
    Cornelissen
    Chief Economist

In het kort

  • Overheid de motor achter grote, innovatieve programma’s
  • Zonder overheidsinvesteringen was de iPhone nu hooguit een speeltje geweest
  • Europese overheden moeten een voorbeeld nemen aan de Amerikaanse aanpak

Op 5 januari verzuchtte Ashoka Mody van de denktank Bruegel op zijn blog getiteld ‘‘Opnieuw een traag jaar voor de wereldeconomie': “Het IMF moet stoppen met het voorspellen van hernieuwde groei en een waarschuwing doen uitgaan dat de wereldeconomie zwak en kwetsbaar zal blijven, tenzij de wereldleiders energiek handelen om innovatie en groei te stimuleren. Een dergelijke inspanning is de hoogste tijd.”

Hiermee zal Mariana Mazzucato, hoogleraar in de economie van innovatie aan de Universiteit van Sussex (VK) het van harte eens zijn. In haar onderhoudende, bij vlagen vermakelijke en controversiële boek De ondernemende staat – overheid klinkt in het Nederlands overigens veel neutraler dan het gebruikte Staat, maar vooruit – benadrukt zij het belang van de overheid als meest stoutmoedige en waardevolle innovator.

Mazzucato benadrukt terecht dat de pragmatische Verenigde Staten weliswaar de mond vol hebben van een kleine overheid en vrije markten, maar in de grote openbare investeringsprogramma’s in technologie en innovatie leiden die verklaren waarom ze zo succesvol zijn. Van internet, biotechnologie, nanotechnologie tot schaliegas, het is de overheid die een sleutelrol speelt om tot innovatie gedreven groei te komen.

Ontdek de nieuwste inzichten
Ontdek de nieuwste inzichten
Aanmelden

Smartphone dankzij de overheid

Een interessante casus is een apart hoofdstuk over Apple, dat begrijpelijk graag de mythe verkondigt dat het vooral een zaak van individuele genialiteit, oog voor design, speelsheid en zelfs gekte is dat ons revolutionaire producten zoals de iPad en de iPhone heeft gegeven. Zonder grootschalige overheidsinvesteringen die de internet- en computerrevolutie mogelijk hebben gemaakt, hadden die eigenschappen slechts een nieuw speeltje opgeleverd en niet de producten die onze manier van werken en communiceren ingrijpend veranderd hebben, betoogt Mazzucato

Een ironisch detail is dat Apple weinig indrukwekkende R&D-cijfers laat zien. Maar die zijn begrijpelijk omdat Apple zijn inventiviteit niet concentreert op het ontwikkelen van nieuw technologieën en componenten, maar op het integreren hiervan in een innovatieve architectuur. Minder ironisch is dat de Amerikaanse overheid weinig terug ziet voor haar investeringen die uiteindelijk de iPhone zo ‘smart’ gemaakt heeft.

Mazzucato noemt het geen toeval dat de dat de zwakste landen in de Eurozone juist die landen zijn die het minste uitgeven aan R&D en menselijke-kapitaalvorming. Toch worden deze landen ervan beticht te veel uit te geven. Maar om het Amerikaanse model te kopiëren moet je kijken wat ze doen, niet wat ze zeggen. Slimme, inclusieve en duurzame groei komt niet vanzelf.

Gerelateerd aan dit artikel: