netherlandsnl
The Essentials of Sustainable Investing

Educatieve module voor beleggingsprofessionals

Ga naar de Essentials-test

Permanente educatie is essentieel voor de carrière van elke professionele belegger, vooral nu de tijden zo snel veranderen. Duurzaam beleggen heeft razendsnel aan populariteit gewonnen en is inmiddels mainstream geworden. Daardoor hebben veel adviseurs behoefte aan kennis omtrent dit onderwerp, om klanten uit te leggen wat dit precies inhoudt.

We nodigen financiële professionals uit om extra kennis op te doen door middel van deze online module dat grafieken, video’s en case studies bevat voor een optimale leerervaring. Het neemt ongeveer 15 minuten in beslag om één van de acht hoofdstukken te lezen. Er is een test aan het eind van de hoofdstukken om de kennis te toetsen.

Een succesvolle score op de toets, met minimaal 12 van de 15 vragen goed beantwoord (80%), levert 2 uur CPD op.

Succes!
Robeco

1. Wat is duurzaam beleggen?

De populariteit van duurzaam beleggen, in het Engels sustainable investing (SI), neemt toe. Wereldwijd wordt nu meer dan USD 23 biljoen aan vermogen beheerd volgens duurzame principes. In dit hoofdstuk kijken we naar de definitie van duurzaam (of verantwoord) beleggen, de huidige stand van zaken en hoe we zover zijn gekomen.

Factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur (ESG)

Duurzaam beleggen is een wereldwijd verschijnsel om factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur, in het Engels environmental, social and governance (ESG), te integreren in dagelijkse beleggingsbeslissingen. Wat ooit begon als een kruistocht tegen slavernij heeft zich ontwikkeld tot een industrie waar biljoenen in omgaan. De Verenigde Naties definieerden het bij de lancering van de Principles for Responsible Investment (UNPRI) in 2005 als volgt:

Principles for Responsible Investment (PRI)

“Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo de risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn.”  1

Veel beleggers gaan inmiddels een stap verder en passen ESG-factoren toe om hun rendement te verbeteren. Ze realiseren dan niet alleen een superieur beleggingsrendement, maar dragen tegelijkertijd ook bij aan een betere wereld.

Tegenwoordig is duurzaam beleggen een enorm concept dat eind 2016 (het laatste meetmoment) goed was voor een kwart van al het beheerde vermogen in de wereld. In Australië en Nieuw-Zeeland wordt nu maar liefst 50,6% van het beheerde vermogen duurzaam belegd. Toch is Europa koploper als het gaat om duurzaam beleggen, met 52,6% van het beheerde vermogen. Dit percentage komt neer op beleggingen ter waarde van meer dan USD 12 biljoen. Dat is een bedrag dat gelijk staat aan de helft van het jaarlijkse bbp van de Verenigde Staten of de Europese Unie.2

Een rijke geschiedenis

Quakers

Duurzaam beleggen heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt sinds het bescheiden begin in de 18e-eeuwse kerk, toen quakers weigerden hun geld te beleggen in alles wat te maken had met de slavenhandel. Zo werd voor het eerst gebruikgemaakt van uitsluiting. In het meer recente verleden ontstond het concept van gelijkheid voor iedereen om de wereld te verbeteren, met de eerste wetgeving voor gelijke rechten in de jaren 60 van de vorige eeuw. Een van de eerste keren dat op grote schaal gebruik werd gemaakt van uitsluiting, was toen bedrijven in de jaren 70 massaal weigerden om te investeren in Zuid-Afrika vanwege het apartheidsregime.

Duurzaam beleggen ging in 1987 een rol spelen op het wereldtoneel toen de World Commission on Environment and Development van de Verenigde Naties – beter bekend als de Brundtland-commissie – met het rapport ‘Our Common Future’ kwam. De term ‘duurzame ontwikkeling’ is afkomstig uit dit document en is gedefinieerd als een “ontwikkeling die aansluit op de behoeften van vandaag, zonder het vermogen van toekomstige generaties in gevaar te brengen om in hun eigen behoeften te voorzien.” 3

People, planet, profit

Door de koppeling met algemene bedrijfsactiviteiten kreeg het concept van de ‘drie P’s’ – people (mensen), planet (planeet/milieu), profit (opbrengst/winst) – voet aan de grond in de jaren 90. Het idee hierachter was dat een bedrijf zich moet richten op elk van deze drie factoren en niet alleen op winst, omdat deze voor een bedrijf allemaal even belangrijk zijn om duurzaam te zijn4

Later is de focus komen te liggen op de ESG-factoren, die nu het fundament vormen van de meeste processen voor duurzaam beleggen.

Duurzaam beleggen is nu geïntegreerd en mainstream

Geïntegreerde duurzaamheid

Nu de focus op ESG-factoren ligt, blijft duurzaam beleggen niet beperkt tot uitsluitingen, het redden van het milieu of het relateren van het welzijn van mensen aan winst. De analyse van ESG-factoren is tegenwoordig standaard geïntegreerd in algemene financiële analysemethodes, waarin maatstaven als winstgevendheid en marktaandeel nog steeds aan bod komen. Deze factoren maken nu onderdeel uit van het grote geheel, en zijn niet langer een rebel with a cause.

Dit heeft geleid tot het concept van geïntegreerde duurzaamheid (dat we bespreken in Hoofdstuk 3) en een meer holistische, allesomvattende benadering, waardoor duurzaam beleggen volwassen en in wezen mainstream is geworden.

1. UNPRI https://www.unpri.org/pri/what-is-responsible-investment
2. Global Sustainable Investment Alliance 2016 Review http://www.gsi-alliance.org/wp-content/uploads/2017/03/GSIR_Review2016.F.pdf
3. ‘Our Common Future’, the Brundtland Commission http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf
4. John Elkington, ‘Enter the triple bottom line’, 2004 http://www.johnelkington.com/archive/TBL-elkington-chapter.pdf

Volgend hoofdstuk

2. Duurzame doelen en geschiktheid voor klanten

Er zijn verschillende manieren om duurzaam beleggen te benaderen. In dit hoofdstuk kijken we naar de drie meest relevante strategieën – uitsluitingen, integratie en impactbeleggen – en bespreken we welke benadering het beste past bij verschillende soorten beleggers.

Duurzaam beleggen is niet één vaststaand concept. Er is een breed scala aan verschillende stijlen en voorkeuren, en er is niet echt een ‘goede’ of ‘verkeerde’ manier om het aan te pakken. Toch is er wel consensus ontstaan over welke benadering het beste past bij verschillende soorten beleggers, omdat dit afhankelijk is van hun beleggingsdoelen.

Ze kunnen bijvoorbeeld hun motivatie halen uit de persoonlijke overtuiging om niet te beleggen in controversiële zaken. Ook kunnen ze duurzaam beleggen om hun risico-rendementsprofiel te verbeteren of omdat ze graag willen bijdragen aan positieve veranderingen. Zo komen we uit bij de drie belangrijkste benaderingen: het uitsluiten van bedrijven, het integreren van ESG-factoren in het beleggingsproces, en het omarmen van impactbeleggen.

Uitsluitingen

Uitsluitingen: De klassieke manier van duurzaam beleggen – en nog steeds de populairste – is weigeren om te beleggen in bedrijven met controversiële praktijken. Denk hierbij aan activiteiten die schadelijk zijn voor de gezondheid of het milieu, zoals tabak of olieboringen in het poolgebied, maar ook aan ronduit crimineel gedrag, zoals corruptie of gedwongen arbeid. In veel landen is het zelfs bij wet verboden om te beleggen in bepaalde bedrijven. Zo is het in Nederland niet toegestaan om te beleggen in producenten van clusterbommen.

Het vooruitzicht van reputatieschade – oftewel de angst om slecht voor de dag te komen – is vaak een reden geweest om niet te beleggen in zaken die de maatschappij afkeurt. Veel strategieën op basis van uitsluiting beleggen niet in bedrijven die behoren tot het zogenoemde sextet of sin: tabak, wapens, alcohol, kernenergie, gokken en pornografie. Maar wat als controversieel wordt gezien, verandert door de jaren heen. Zo worden de laatste jaren steeds vaker steenkoolbedrijven uitgesloten en zien sommigen suiker als ‘het nieuwe roken’.

Integration

Integratie: Hiermee bedoelen we het systematisch gebruikmaken van financieel materiële ESG-criteria om het risico-rendementsprofiel van beleggingen te verbeteren, en daarmee de performance een impuls te geven. In theorie zou een betere risico-rendementsverhouding op termijn moeten leiden tot een superieur rendement ten opzichte van de benchmark, wat alpha oplevert.

Hoe dit in de praktijk tot stand komt, verschilt sterk per vermogensbeheerder. Soms is een speciaal SI-team verantwoordelijk voor de integratie van ESG-factoren en soms worden deze algemener toegepast als een overlay voor een beleggingscategorie. Ook gebruiken vermogensbeheerders verschillende bronnen voor hun analyses. Zo voeren sommige liever zelf hun duurzaamheidsonderzoek uit, terwijl andere vertrouwen op externe analyse door gespecialiseerde bedrijven. Dit komt uitgebreider aan bod in Hoofdstuk 3.

Impactbeleggen

Impactbeleggen : Hierbij gaat het om beleggingen met als doel om een meetbare, positieve bijdrage te leveren aan het milieu of de maatschappij en tegelijkertijd een positief rendement te genereren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan beleggen in een fonds dat ernaar streeft schone energie naar opkomende markten te brengen of de voedingswaarde van voedsel te verbeteren. Dit gebeurt vaak aan de hand van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, waar we nader op ingaan in Hoofdstuk 4.

Impactbeleggen kent drie belangrijke componenten. Ten eerste moet er sprake zijn van een bewuste, gerichte keuze door een belegger om een positieve impact te hebben. Ten tweede moeten de beleggingen een positief rendement opleveren, want het gaat hier niet om liefdadigheid. En ten derde moeten de financiële voordelen en de voordelen voor de maatschappij en het milieu meetbaar en transparant zijn.

De keuze voor een stijl

Welke stijl is nou de beste keuze voor wie?
Uitsluitingen zijn het meest geschikt voor beleggers met een duidelijke visie over welk gedrag en welke producten niet verenigbaar zijn met wat zij of hun stakeholders belangrijk vinden. Sommige professionele beleggers hanteren ‘rode lijnen’. Zo sluiten zorgverzekeraars vaak bedrijven uit die producten maken met een schadelijk effect op de algemene gezondheid, zoals sigaretten.

Integratie is een goede optie voor beleggers die ESG-criteria niet als een los onderdeel willen gebruiken, maar als onderdeel van een bredere, meer holistische benadering. Zulke beleggers zijn ervan overtuigd dat ESG-informatie leidt tot beter onderbouwde beleggingsbeslissingen en een beter risico-rendementsprofiel. Allesbepalend is die informatie overigens niet, want de standaard maatstaven blijven ook nodig.

Impactbeleggen kan het best gedaan worden door beleggers die een positieve bijdrage willen leveren aan de maatschappij en denken dat ze daarmee ook een goed rendement kunnen genereren. Zo helpen specifieke beleggingen in hernieuwbare energie in de strijd tegen de opwarming van de aarde, terwijl ze ook een financieel rendement opleveren door de verkoop van de opgewekte elektriciteit.

Combineren naar hartenlust

De meeste beleggers kiezen voor een mix van deze drie stijlen. Sommigen maken gebruik van uitsluitingen als onderdeel van integratie en beschouwen dit als een combinatie van negatieve en positieve screening. Anderen blijven liever bij hun eigen uitsluitingen op basis van morele bezwaren en hanteren een minder strikte duurzaamheidsbenadering voor andere beleggingen.

Toch neemt de belangstelling voor volledige integratie toe, omdat het meer een allesomvattende methode is die vermogensbeheerders kunnen gebruiken als standaard. Impactbeleggen is specialistischer en er zijn dan ook minder fondsen die zich daarop richten. Daarom gebruiken sommige beleggers deze methode als een aanvulling, vooral als zij specifiek belangstelling hebben voor bijvoorbeeld opkomende markten.

Nieuw: The Big Book of SI
Nieuw: The Big Book of SI
Download het boek
Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

3. Hoe gaat ESG-integratie in zijn werk?

Factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur worden tegenwoordig standaard geïntegreerd in het mainstream beleggingsproces. In dit hoofdstuk bespreken we hoe dit wordt gedaan en welke vorm dit zoal kan aannemen.

Zoals besproken in Hoofdstuk 2 is ESG-integratie een van de drie belangrijkste manieren van duurzaam beleggen. In de Principles for Responsible Investment van de Verenigde Naties is dit proces als volgt beschreven:

“De expliciete en systematische integratie van kwesties op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur in beleggingsanalyses en beleggingsbeslissingen. Met andere woorden: ESG-integratie is de analyse van alle materiële factoren in beleggingsanalyses en beleggingsbeslissingen, waaronder factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur.” 5

Financiële materialiteit’

Het draait hierbij vooral om ‘financiële materialiteit’: de factoren moeten niet alleen ‘een goede zaak’ zijn, maar ook een directe impact hebben op de winst van een bedrijf. Zo kijken beleggers niet alleen naar zaken als vervuiling of buitensporige afvalproductie omdat ze schadelijk zijn voor het milieu, maar ook omdat ze financiële gevolgen kunnen hebben voor het bedrijf. Ze kunnen namelijk leiden tot boetes, stijgende kosten en regelgevingsrisico door zwak beheer van hulpbronnen.

Hoe gaat dit in zijn werk?

ESG-integratie bestaat normaal gesproken uit drie stappen. De eerste stap is het identificeren van de meest materiële kwesties die een bedrijf raken. Daarna kan de belegger de verwachte impact van deze factoren op het bedrijfsmodel analyseren. Tot slot wordt deze informatie meegenomen in de waarderingsanalyse, om zo tot een fundamentele visie te komen.

Deze ESG-analyse maakt deel uit van een bredere mix van traditionele maatstaven om een bedrijf en zijn vooruitzichten te waarderen en vervolgens te besluiten om wel of niet tot aankoop van het aandeel of de obligatie over te gaan. Andere factoren blijven belangrijk, zoals de bedrijfsfundamentals, de groei van de markt en de bestendigheid van de winstmarges tegen toekomstige schokken, technologische vooruitgang of veranderende voorkeuren. Uiteindelijk moeten alle praktijken van een bedrijf duurzaam zijn, omdat het anders te maken krijgt met achteruitgang. Een goed voorbeeld daarvan is Kodak. Dit bedrijf miste de boot bij de overgang van fotorolletjes naar digitale fotografie en vroeg in 2012 faillissement aan. Een jaar later dook het weer op met een ander bedrijfsmodel.

Maandelijkse nieuwsbrief
Maandelijkse nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van duurzaam beleggen
Aanmelden

Aandelen én obligaties

Een groot voordeel van ESG-integratie is dat het werkt voor alle beleggingscategorieën. Bewezen is dat het even goed werkt op de obligatiemarkten als op de aandelenmarkten. Ook kan ESG-integratie worden toegepast in grondstoffen- en vastgoedportefeuilles.

Voor aandelen wordt een ESG-analyse over het algemeen gebruikt om opwaarts potentieel te identificeren dat niet is weerspiegeld in de koers. Aan de andere kant is de analyse voor obligaties vooral gericht op neerwaartse risico's die niet zijn meegenomen in de creditrating. ESG-factoren worden geïntegreerd in een bestaand raamwerk dat ook rekening houdt met andere factoren. Ze worden dus niet op zichzelf gebruikt.

Positieve screening

Positieve screening

Een mogelijke manier om ESG-analyses in te zetten is het samenstellen van zeer duurzame portefeuilles via positieve screening. Daarbij is wat je wel opneemt in de portefeuille belangrijker dan wat je niet opneemt. Deze stijl zoekt vooral naar effecten met een hogere ESG-score dan andere, zodat een beter onderbouwde beslissing genomen kan worden over de aankoop ervan.

Duurzaamheidsscores kunnen ook een reden zijn om een overwogen of onderwogen positie te nemen in een effect (relatief meer of minder aandelen of obligaties kopen dan hun aanwezigheid in de betreffende benchmark zou impliceren), in plaats van het volledig of juist helemaal niet op te nemen in de portefeuille. Zo worden ESG-scores van landen bijvoorbeeld gebruikt voor beleggingsbeslissingen over staatsobligaties.

Best in class

Best in class

Beleggers die één stap verder willen gaan en alleen de meest duurzame bedrijven willen opnemen in hun portefeuille, kunnen de best in class-benadering volgen. Deze benadering is puur gericht op de bedrijven met de hoogste ESG-score in een bepaalde sector en laat de rest grotendeels links liggen.

De best in class-benadering wint aan populariteit als een manier om duurzame portefeuilles samen te stellen. Maar het nadeel hiervan is dat beleggers vertrouwen op ESG-criteria als de enige drijfveer voor toekomstig rendement, waardoor ze hun beleggingsuniversum verkleinen. Op deze manier sluiten ze achterblijvers uit die voor de lange termijn mogelijk meer potentieel hebben om te verbeteren dan de bedrijven die al vooroplopen. Deze benadering is zeer gespecialiseerd en is dan ook niet mainstream.

5. UNPRI https://www.unpri.org/investor-tools/what-is-esg-integration/3052.article

Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

4. Vier trends die duurzaam beleggen ondersteunen

Duurzaam beleggen is niet langer een niche, maar heeft betrekking op enkele van de grootste vraagstukken van deze tijd. In dit hoofdstuk leggen we uit hoe vier enorme ontwikkelingen de toepassing van duurzaam beleggen stimuleren.

Megatrends

Ten eerste zien we diverse megatrends die wereldwijde kwesties op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur op de agenda zetten. Klimaatverandering loopt daarbij voorop. Ten tweede is duurzaam beleggen door strengere regelgeving nu verplicht in gebieden waar het eerder vrijwillig was. Een voorbeeld hiervan is het verbeteren van de voedselnormen.

Millennials

Ten derde hebben de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN in wezen in geld uitgedrukt wat eerder humanitair werk was. En tot slot zorgt een overdracht van rijkdom ervoor dat maatschappelijk bewuste mensen, zoals millennials, meer geld te besteden hebben. Deze generatie laat steeds duidelijker horen dat duurzaam beleggen onderdeel uitmaakt van hun spaarplannen.

Ontwikkeling 1: megatrends

Trends volgen in wezen het patroon van menselijk gedrag dat door de jaren heen verandert. Sommige trends zijn technologisch, zoals de opkomst van internet, en andere zijn maatschappelijk, zoals het toenemende gezondheidsbewustzijn. Weer andere hebben betrekking op de natuur, zoals oplossingen voor de opwarming van de aarde.

World Economic Forum

In zijn Global Risk Report 2018 identificeerde het World Economic Forum enkele megatrends die de beleggingswereld veranderen. Drie van de belangrijkste, die zowel risico's als kansen opleveren, zijn klimaatverandering (Environmental), ongelijkheid (Social) en digitalisering (Governance).

Klimaatakkoord van Parijs

De grootste megatrend is misschien wel de uitdaging van het klimaatakkoord van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden Celsius boven het pre-industriële niveau. De uitstoot van broeikasgas (vooral CO2) wordt gezien als de grootste boosdoener – voornamelijk door het verbranden van fossiele brandstoffen – en dus is op grote schaal decarbonisatie nodig. Eigenlijk moet de wereld in 2050 CO2-neutraal zijn om de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden in 2100.

De tweede megatrend is de noodzaak om de toenemende ongelijkheid in landen aan te pakken. Deze ongelijkheid wordt zelf veroorzaakt door factoren als globalisering, immigratie en robotisering. Dit heeft mede geleid tot de opkomst van populisme onder mensen die zich achtergesteld en financieel benadeeld voelen door de ‘vooruitgang’. Sommige landen hebben te maken gehad met grote maatschappelijke onrust. Daardoor zijn de risicopremies gestegen, zoals blijkt uit hogere rentes op staatsobligaties.

Digitalisering
Cyberveiligheid

De derde megatrend is digitalisering en de belangrijkste keerzijde daarvan, namelijk het vraagstuk van cyberveiligheid. Een studie van Credit Suisse uit 2017 wees uit dat cybercriminaliteit inmiddels jaarlijks zo’n USD 500 miljard kost, waardoor de jaarlijkse economische waarde van het internet zo’n 15-20% lager uitvalt. Deze keerzijde heeft echter grote beleggingskansen opgeleverd in bedrijven die zich richten op het bestrijden van cybercriminaliteit. Denk hierbij aan ontwikkelaars van beveiligingssoftware of fintechoplossingen voor bankpassen.6

Ontwikkeling 2: regels en regelgeving

Een groot deel van het landschap verandert door regelgeving. Het bekendste voorbeeld is misschien wel het akkoord van Parijs, dat op 22 april 2016 werd geratificeerd door 174 landen. De VN heeft die dag omgedoopt tot de ‘Dag van de Aarde’. Op de financiële markten moet nieuwe regelgeving, uiteenlopend van Basel III tot Solvency II, ervoor zorgen dat er niet opnieuw een wereldwijde financiële crisis kan ontstaan. Banken en verzekeraars hebben hun manier van opereren aangepast aan deze regelgeving.

Er is nog meer nieuwe regelgeving in de maak. Zo willen veel regeringen bedrijven verplichten het suikergehalte in voedingsmiddelen te beperken in de strijd tegen obesitas. In verschillende landen worden nu al proeven gehouden met een belasting op suiker. Ook zijn er wetten die van bedrijven eisen dat ze meer controles uitvoeren in hun toeleveringsketen om kinderarbeid of slavernij, gevaarlijke arbeidsomstandigheden of andere maatschappelijk onacceptabele praktijken aan het licht te brengen. En dan zijn er ook nog uitsluitingen die wettelijk zijn opgelegd. Zo is het in veel landen verboden om te beleggen in producenten van controversiële wapens, zoals clusterbommen.

Nieuw: The Big Book of SI
Nieuw: The Big Book of SI
Download het boek

Ontwikkeling 3: Duurzame Ontwikkelingsdoelen

Duurzame Ontwikkelingsdoelen

Een ander wereldwijd initiatief om de wereld te verbeteren en tegelijkertijd rendement te genereren zijn de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Deze doelen zijn gericht op kwesties die uiteenlopen van het uitbannen van honger tot het verbeteren van onderwijs voor meisjes. De 17 doelen staan hieronder afgebeeld:

Beleggers kunnen hun fondsen zo inrichten dat ze op de een of andere manier bijdragen aan één of meerdere van deze doelen. Zo kan een fonds ervoor kiezen om te beleggen in producenten van voedingsmiddelen die investeren in gezondere en goedkopere producten (doel 2), of in bedrijven in de gezondheidszorg die vaccins ontwikkelen voor opkomende markten (doel 3).

Ontwikkeling 4: overdracht van rijkdom

Overdracht van rijkdom

Ondertussen vindt er een enorme overdracht van rijkdom plaats, waarbij geleidelijk steeds meer geld in handen komt van millennials, de generatie die is geboren vanaf halverwege de jaren 80. Uit onderzoek blijkt dat deze generatie veel meer belangstelling heeft voor duurzaam beleggen dan hun (groot)ouders. Bovendien hebben ze veel meer geld om in te zetten. Volgens het Center on Wealth and Philanthropy van Boston College erven millennials tussen nu en 2060 maar liefst USD 59 biljoen, wat de grootste overdracht van rijkdom tussen verschillende generaties ooit betekent.7

In het rapport ‘Sustainable Signals’ van Morgan Stanley uit 2017, is vermeld dat de kans dat millennials willen bijdragen aan een betere wereld en tegelijk financieel rendement willen behalen, twee keer zo groot is in vergelijking met andere beleggers. “Een jongere generatie beleggers, die er sterk van overtuigd zijn dat hun beleggingsbeslissingen een verschil kunnen maken, voert de opmars van duurzaam beleggen aan,” aldus het rapport.8

De Britse onderzoeksgroep Campden Wealth en de Zwitserse zakenbank UBS hebben onderzoek gedaan naar 262 family offices met een gemiddeld vermogen van bijna USD 1 miljard. Uit dit onderzoek bleek dat 40% van de ondervraagden verwacht in de komende tien jaar de allocatie te vergroten naar duurzame thema's, zoals efficiënt gebruik van hulpbronnen, milieubeheer en welzijn.9

Bovendien verwachten ze volgens een studie van Factset dat hun vermogensbeheerder gebruikmaakt van ESG-factoren, zoals weergeven in de onderstaande afbeelding:10

Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

5. Misvattingen over duurzaam beleggen

Weten wat duurzaam beleggen precies is, is eigenlijk maar het halve werk. Het is net zo belangrijk om te weten wat het niet is. In dit hoofdstuk bespreken we enkele van de meest gehoorde mythes over duurzaam beleggen, die we visueel weergeven in een video.

Mythes over duurzaam beleggen

De belangstelling voor duurzaam beleggen neemt met de dag toe. Sommige misvattingen over deze manier van beleggen doen echter al de ronde vanaf het moment dat het publiek er decennia geleden van op de hoogte raakte.

De grootste mythe is misschien wel het idee dat het gebruik van ESG-factoren in een beleggingsproces schadelijk is voor de performance. Inmiddels is er meer dan voldoende bewijs dat duurzaam beleggen het rendement juist kan verbeteren. Omdat dit de belangrijkste misvatting is om te ontkrachten, gaan we hier in Hoofdstuk 6 dieper op in.

Een andere hardnekkige mythe is dat duurzaamheid alleen maar draait om 'groene’ kwesties. Het milieu speelt inderdaad een belangrijke rol, maar ESG gaat ook over maatschappelijke factoren en ondernemingsbestuur. Sterker nog, voor sommige bedrijven zijn die laatste twee veel belangrijker dan het milieu.

Een typische misvatting uit de 21e eeuw is dat alleen millennials geïnteresseerd zijn in duurzaamheid. Het klopt dat jongere mensen er over het algemeen meer in geloven dan hun (groot)ouders, zoals we zagen in Hoofdstuk 4, maar onderzoek wijst uit dat alle leeftijdsgroepen het concept ondersteunen.

Het ontkrachten van deze mythes vraagt om harde feiten. Hierdoor is vervolgens weer een nieuwe mythe ontstaan: er zou niet genoeg data beschikbaar zijn om te bewijzen dat duurzaam beleggen werkt. Het tegendeel is waar, want er is juist een overvloed aan data. Dit heeft geleid tot een compleet nieuwe analyse-industrie, die beleggers helpt wijs te worden uit alle informatie.

Hierboven zijn enkele van de meest bekende mythes genoemd, maar er zijn er meer. Uiteenlopend van 'duurzaam beleggen werkt alleen voor aandelen’ tot ‘duurzaam beleggen werkt niet in opkomende markten’. Bekijk onze onderstaande video ‘The truth about sustainable investing – fact or fiction’ voor een helder inzicht in hoe het echt zit.

Nieuw: The Big Book of SI
Nieuw: The Big Book of SI
Download het boek
Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

6. Performance

De meeste mensen zijn het er over eens dat duurzaam beleggen een goed idee is, maar hangt daar niet een prijskaartje aan? In dit hoofdstuk leggen we – met behulp van wetenschappelijk onderzoek – uit hoe duurzaam beleggen op de lange termijn leidt tot een beter risicogecorrigeerd rendement.

De overtuiging dat duurzaam beleggen ten koste gaat van de performance, komt door het idee dat je vanwege een of ander ideaal genoegen moet nemen met minder rendement. Een van de redenen hiervoor is dat duurzaamheid in sommige gevallen inderdaad geld kost.

Zo moeten energiebedrijven die afstappen van fossiele brandstoffen miljarden investeren in nieuwe infrastructuur. Het controleren van toeleveringsketens op slavernij of kinderarbeid kan duur zijn. En inspanningen om meer vrouwen of mensen die tot een etnische minderheid behoren aan te nemen, kunnen ook tijdrovend en duur zijn.

De wereld verandert

Demografische factoren

De vraag is dus: is duurzaam beleggen het wel waard? Op de lange termijn zeker. De wereld is onherroepelijk aan het veranderen, aangewakkerd door nieuwe regelgeving, het gedrag van consumenten en demografische factoren. Bedrijven die nu investeren om de ontwikkelingen bij te houden, plukken daar in de toekomst de vruchten van. Hun inspanningen hebben uiteindelijk een positief effect op hun winsten, en daarmee ook op de waarde van aandelen en obligaties.

Belangrijk om te beseffen is dat ieder geval anders is: de ESG-risico's verschillen per bedrijf, sector of industrie. Zo zijn milieufactoren een groter probleem voor mijnbouwers dan voor softwareontwikkelaars, terwijl maatschappelijke factoren een gamechanger kunnen zijn voor sectoren met veel laagbetaalde werknemers, zoals de detailhandel. Factoren op het gebied van ondernemingsbestuur (governance) zijn vooral belangrijk voor banken. In Hoofdstuk 9 bespreken we enkele voorbeelden van de invloed die duurzaam beleggen heeft op verschillende sectoren.

Beleggers die analyseren hoe duurzaam een bedrijf in de toekomst kan worden, kunnen beter onderbouwde beslissingen nemen over de aandelen en obligaties die ze op het oog hebben. Op deze manier verlagen ze hun risico-exposure en verhogen ze tegelijkertijd hun rendement. Ze verbeteren het risico-rendementsprofiel dus aan beide kanten.

Financieel relevant

De belangrijkste reden hiervoor is dat bij ESG-integratie in de kern alleen aspecten worden geanalyseerd die financieel van betekenis zijn en een directe invloed hebben op de winst. Dit betekent dat bijvoorbeeld vervuiling meer wordt gezien als een mogelijke toekomstige kostenpost voor de vervuiler – vanwege schoonmaakkosten of boetes – dan als een maatschappelijke kwestie rondom luchtkwaliteit. Bedrijven die zwak scoren op het gebied van maatschappelijke factoren of ondernemingsbestuur zullen uiteindelijk achterblijven bij bedrijven met het juiste talent en een goed management. Kortom, het gaat om een financiële kwestie, en niet om een emotionele.

Drie studies bewijzen outperformance

Nog steeds niet overtuigd? Hieronder bespreken we drie studies naar de toegevoegde waarde van duurzaam beleggen die daar wellicht verandering in brengen.

  • De mate waarin duurzaam beleggen waarde kan toevoegen is aangetoond in een studie uit 2015. Deze studie analyseerde meer dan 200 bronnen, waaronder wetenschappelijk onderzoek, sectorrapportages, krantenartikelen en boeken. De conclusie was dat “uit 80% van de geanalyseerde studies bleek dat zorgvuldige duurzaamheidsprocedures een positief effect hebben op de performance van beleggingen”. 11
Maandelijkse nieuwsbrief
Maandelijkse nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van duurzaam beleggen
Aanmelden

Meta-studies

  • Later zijn voor een afzonderlijk onderzoek alle 2.250 wetenschappelijke studies geanalyseerd die sinds 1970 over dit onderwerp zijn gepubliceerd. Daarvoor zijn gegevens gebruikt over een periode van meer dan vier decennia tot 2014. Uit deze analyse bleek dat ESG-factoren in 62,6% van de metastudies positief bijdroegen aan de financiële prestaties van bedrijven. En in slechts 10% van de gevallen was het resultaat negatief.
  • Een studie uit 2016 naar aandelenrendementen toonde voor het eerst een direct verband aan tussen betere prestaties en transparantie op het gebied van materiële ESG-kwesties enerzijds en hogere aandelenkoersen anderzijds. De paper ‘Corporate Sustainability: First Evidence on Materiality’ maakte duidelijk hoe de financiële voordelen doorwerken naar de waarde van beleggingen.12

Er zijn dus veel voorbeelden dat de principes van duurzaam beleggen het rendement verhogen in plaats van beperken. Duurzaam beleggen gaat in ieder geval niet ten koste van de performance, zoals sommigen beweren.

11. Clark, Gordon L. and Feiner, Andreas and Viehs, Michael, From the Stockholder to the Stakeholder: How Sustainability Can Drive Financial Outperformance (March 5, 2015). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2508281 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2508281
12. Khan, Mozaffar and Serafeim, George and Yoon, Aaron S., Corporate Sustainability: First Evidence on Materiality (November 9, 2016). The Accounting Review, Vol. 91, No. 6, pp. 1697-1724. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2575912 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2575912

Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

7. Actief aandeelhouderschap

Actief aandeelhouderschap is een belangrijk onderdeel van duurzaam beleggen. In dit hoofdstuk leggen we uit wat dit is en hoe dit in toenemende mate het gedrag van ondernemingen verandert.

Actief aandeelhouderschap

Een belegger wordt over het algemeen gezien als iemand die effecten van een onderneming in bezit heeft met de bedoeling om rendement te generen en/of dividend te ontvangen. Maar er is nog een andere reden. Een aandeelhouder is namelijk ook deels eigenaar van die onderneming, terwijl obligatiehouders het nodige kapitaal verschaffen. Daarom zouden ze hun positie moeten gebruiken om verandering te eisen als dat nodig is.

Beleggers gebruiken steeds vaker hun macht als eigenaar om invloed uit te oefenen op hoe ondernemingen geleid worden. Dit doen ze om hun beleggingen te beschermen of te verbeteren. Dit soort actief aandeelhouderschap is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van duurzaam beleggen. En het kan vooral zeer effectief zijn als aandeelhouders hun krachten bundelen om grotere kwesties aan de kaak te stellen.

Er zijn twee manieren om vorm te geven aan actief aandeelhouderschap: door te stemmen en via engagement.

Stemmen voor verandering

Beleggers die ontevreden zijn over het beleid van een onderneming kunnen tijdens de aandeelhoudersvergadering hun stem uitbrengen tegen dat beleid. Ook kunnen ze voorstellen indienen voor verandering of tegen voorgenomen besluiten stemmen. Individuele aandeelhouders met slechts een klein percentage van de aandelen kunnen misschien geen verschil maken, maar veel beleggers werken nu samen om collectief bezwaar te maken. Dit is te zien aan het groeiende aantal beleggersverenigingen die een gezamenlijk standpunt innemen over grote kwesties.

Bij McDonald’s zagen we een goed voorbeeld van een gezamenlijk voorstel dat een positieve verandering bewerkstelligde. De onderneming stemde er in 2017 mee in om het niet-therapeutische gebruik van antibiotica voor kippenvlees, en later ook voor varkens- en rundvlees, uit te faseren. Aanleiding hiervoor was de vrees dat resistente bacteriën zich kunnen ontwikkelen als vee te veel antibiotica krijgt die medisch gezien niet noodzakelijk zijn. Deze resistente bacteriën zouden kunnen leiden tot sterfgevallen.

Iets waar tegenwoordig vaak tegen gestemd wordt, is de hoogte van de beloning voor bestuurders. Dit is vooral het geval als de stijging van de beloning niet in lijn is met de winstgevendheid of het succes van de onderneming. Zelfs als deze tegenstemmen de hoogte van de beloning niet direct beperken, creëren ze genoeg reputatieschade of ongemak bij de betrokken personen om zulke verhogingen in de toekomst te voorkomen.

Volmacht

Stemmen kan rechtstreeks gebeuren, maar wordt meestal uitgevoerd bij volmacht. Een gespecialiseerd bedrijf stemt dan namens de aandeelhouder. Veel beleggers volgen hierbij de principes van het International Corporate Governance Network om te beoordelen wat de best practice is. Ook volgen ze vaak lokale marktnormen en stewardshipcodes, zoals die nu bijvoorbeeld van kracht zijn in Japan.13

Maandelijkse nieuwsbrief
Maandelijkse nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van duurzaam beleggen
Aanmelden

Dialoog, geen uitsluiting

Engagement

Engagement is het proces van het aangaan van een formele dialoog met ondernemingen die problemen hebben met bepaalde aspecten van duurzaamheid, wat naar verwachting een negatieve invloed zal hebben op hun toekomstige prestaties en de waarde van hun activa.

Deze kwesties kunnen betrekking hebben op factoren op het gebied van milieu, maatschappij of ondernemingsbestuur en in ernstige gevallen zelfs op alle drie. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van de macht van aandeelhouders om cacaoproducenten te stoppen die zich schuldig maken aan te intensieve landbouw (E) en kinderarbeid (S), terwijl het management ongeschikt is (G). Engagement is steeds meer een strijd tegen het te trage tempo waarmee ondernemingen zich aanpassen aan internationale trends, zoals het beperken van de opwarming van de aarde of het verbeteren van cyberveiligheid.

Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen engagement op basis van het gedrag van ondernemingen en hun product. Ondernemingen kunnen hun gedrag aanpassen, maar zullen niet stoppen met het maken van hun product naar aanleiding van een dialoog. Zo laat een sigarettenfabrikant zich echt niet overhalen om geen sigaretten meer te maken. In zo'n geval gaat de belegger direct over tot uitsluiting.

Uitsluiting

Maar voor zover mogelijk gaan veel beleggers liever eerst de dialoog aan met ondernemingen over controversiële kwesties dan dat ze gelijk dreigen met uitsluiting. De reden hiervoor is dat een dialoog niet langer mogelijk is als een onderneming is uitgesloten. Beleggers kunnen dan hun invloed niet gebruiken om te streven naar ESG-verbeteringen.

Het verkopen van belangen levert een vergelijkbaar probleem op, want dan verschuift het eigenaarschap simpelweg van een ontevreden belegger naar een belegger die meegaander is. Hiermee pak je de onderliggende kwestie dus niet aan. Zo maakt bijvoorbeeld de verkoop van belangen in steenkoolproducenten een portefeuille wel duurzamer, maar dat draagt niet bij aan het realiseren van decarbonisatie in het algemeen. Duurzame beleggers die wel belangen hebben, stimuleren producenten van fossiele brandstoffen juist om hun bedrijfsmodel aan te passen en over te stappen op hernieuwbare energiebronnen.

13. http://icgn.flpbks.com/icgn-global-governance-principles-2017/

Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

8. Case studies

De succesvolle toepassing van duurzaamheidstechnieken is beter zichtbaar als we kijken naar voorbeelden uit de praktijk.

In dit hoofdstuk bespreken we er daar enkele van. Hiermee kunt u klanten laten zien hoe belangrijk duurzaamheid is geworden, in alle sectoren en industrieën.

De wereld verandert en dus is het belangrijk dat ondernemingen met hun tijd meegaan. Anders gaan ze geheid ten onder. Het zakelijke kerkhof ligt vol met ondernemingen die dit hebben nagelaten. Kijk maar naar Kodak, dat weigerde over te stappen van fotorolletjes naar digitale fotografie.

Gelukkig weten beleggers duurzaamheidsproblemen vaak van tevoren te identificeren, waardoor ze die kunnen aankaarten bij ondernemingen. Daarbij maken ze vaak gebruik van engagement om bedrijven op de juiste weg te brengen. Hieronder staan vijf case studies over de manier waarop duurzaam beleggen een verschil maakt.

Nieuw tijdperk voor auto’s Een van de sectoren met de grootste transformatie is de autosector. Dit komt door het veranderende gebruik van auto's, niet in de laatste plaats door het uitfaseren van de traditionele verbrandingsmotor. De kans is echter klein dat we onze auto helemaal opgeven en dus blijven autofabrikanten zeer aantrekkelijke beleggingen. Alleen moeten ze wel met hun tijd meegaan.

Elektrische of hybride auto's

Engagement met de autosector is voornamelijk gericht op het maken van meer elektrische of hybride auto's. En dat werpt zijn vruchten af: de verwachting is dat 10% van de 80 tot 90 miljoen nieuwe auto's in 2020 elektrisch zal zijn. Tien jaar geleden was dit percentage nog praktisch nul. Daarnaast bestaan elektrische auto's voor een steeds groter percentage uit lichtgewicht materialen, omdat ze geen zware aandrijfsystemen of versnellingsbakken nodig hebben. De verwachting is dat dit percentage stijgt van 29% in 2010 tot 67% in 2030, zoals onderstaande grafiek laat zien:

Maandelijkse nieuwsbrief
Maandelijkse nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van duurzaam beleggen
Aanmelden

Obesitas

Suiker is het nieuwe roken: De strijd tegen obesitas wordt een steeds groter probleem voor producenten van voeding en dranken, helemaal nu suiker ook wel ‘het nieuwe roken’ wordt genoemd. Dit wordt onderstreept door enkele zeer alarmerende cijfers. Zo bevat een fles chilisaus maar liefst 49 suikerklontjes, en voor frisdranken ligt dit aantal soms zelfs nog hoger.

Verzet tegen de voedsel- en drankenindustrie heeft ervoor gezorgd dat veel producenten het suikergehalte in hun producten drastisch verlagen. In 2017 kondigde Coca-Cola plannen aan om verschillende frisdranken helemaal suikervrij te maken. Veel grote merken bieden nu suikervrije producten aan, naast ‘stoplichtsystemen’ op verpakkingen om de hoeveelheid calorieën aan te geven. Ondernemingen die hier niet in meegaan, dreigen handel kwijt te raken aan producenten van gezondere producten. De engagement is gericht op het verlagen van het suikergehalte, ondersteund door strengere regelgeving op dit gebied.

Gestrande activa

Stimuleren van transformatie : De invloed die het stemgedrag van aandeelhouders kan hebben, was duidelijk zichtbaar in 2017 en 2018. Beleggers dienden toen voorstellen in tijdens de aandeelhoudersvergaderingen van twee grote oliemaatschappijen. Royal Dutch Shell en Exxon Mobil werd verweten te treuzelen met het opstellen van beleid voor potentieel ‘gestrande activa’ : fossiele brandstoffen ter waarde van biljoenen dollars die niet verbrand kunnen worden om zo te voldoen aan mondiale doelstellingen ten aanzien van de opwarming van de aarde.

In voorstellen op hun aandeelhoudersvergaderingen werd beide ondernemingen verzocht om een stresstest uit te voeren om te zien hoe hun activiteiten worden beïnvloed door de doelstellingen voor het tegengaan van klimaatverandering. Beleggers bundelden hun krachten om dit voor elkaar te krijgen. Beide voorstellen werden aangenomen met een riante meerderheid. Zulke stresstests zijn nu heel gebruikelijk bij grote oliemaatschappijen, die sinds het klimaatakkoord van Parijs onder het vergrootglas van hun aandeelhouders liggen.

Als medicijnfabrikanten ‘ongezond’ beleid voeren: ESG-analyse bleek zeer nuttig om mogelijke neerwaartse risico's te identificeren van de bedrijfsobligaties van een farmaceutisch bedrijf dat zijn budget voor research & development (R&D) fors had verlaagd. Geneesmiddelenfabrikanten besteden doorgaans zo'n 15-20% van hun inkomsten aan R&D, om zo voor een stabiele stroom aan nieuwe producten te zorgen.

Uit analyses bleek echter dat deze onderneming de R&D-uitgaven had teruggeschroefd tot 3-4%, in de jacht op winst op korte termijn en ten koste van waardecreatie op lange termijn. ESG-onderzoek bracht ook nog andere zaken aan het licht: buitensporige beloningen voor bestuurders, zwakke interne controles en enorme prijsverhogingen voor de medicijnen van de onderneming. Alles bij elkaar zorgde dit voor een aanzienlijk neerwaarts risico voor de bezitters van obligaties van het bedrijf. De rente op de obligaties steeg dan ook sterk ten opzichte van die van branchegenoten. Dit toont eens te meer aan dat niet-duurzame ondernemingen uiteindelijk duurder zijn.

Lagere uitstoot

Lagere uitstoot = lagere kosten: Uit een studie naar mijnbouwbedrijven bleek dat een duurzamere houding uiteindelijk leidt tot meer winst, zelfs in industrieën die vaak worden gezien als schadelijk voor het milieu. De studie was gericht op de hoeveelheid materiaal die nodig is om een ton erts te winnen, ook wel de stripping ratio genoemd. Deze ratio heeft een direct verband met het energie- en waterverbruik van de betreffende activiteiten. Daarom wordt deze ratio gebruikt als een maatstaf voor het efficiënte gebruik van hulpbronnen. 14

Het onderzoek toonde aan dat mijnbouwers met een lagere uitstoot per eenheid geproduceerd materiaal ook minder kosten hadden. Daarnaast werd er een verband gevonden tussen beide, omdat efficiëntere mijnbouwers minder hulpbronnen gebruikten voor hetzelfde eindresultaat. Beleggers kunnen daarom de uitstoot per productie-eenheid als een waardevolle indicator beschouwen voor de concurrentiekracht van mijnbouwbedrijven. Maar andere ESG-kwesties blijven ook belangrijk voor deze bedrijven. Dat geldt vooral voor bedrijven die actief zijn in opkomende markten, waar veilige arbeidsomstandigheden en overheidsbemoeienis bekende problemen zijn.

14. www.robeco.com/en/insights/2017/01/research-shows-link-between-sustainability-and-competitiveness-in-mining.html

Vorig hoofdstuk
Volgend hoofdstuk

9. Samenvatting

In dit laatste hoofdstuk geven we de belangrijkste punten weer uit de vorige acht hoofdstukken. Daarmee vatten we samen wat duurzaam beleggen nu inhoudt.

  1. Duurzaam beleggen wordt door de PRI gedefinieerd als “een beleggingsbenadering met als doel om factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur (ESG) te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo de risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn”.

  2. Het is niet één vaststaand concept en er is niet echt een ‘goede’ of ‘verkeerde’ manier om het aan te pakken. Wel is er consensus ontstaan dat er in wezen drie benaderingen voor zijn: gebruikmaken van uitsluitingen, een bredere integratie in een beleggingsstrategie en impactbeleggen.

  3. ESG-integratie wil zeggen dat er in een beleggingsanalyse systematisch factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur worden meegewogen. Daarbij is het wel van belang om je alleen te richten op financieel materiële kwesties, die een directe impact op de winst hebben.

  4. Duurzaam beleggen is geen niche, maar heeft betrekking op enkele van de grootste problemen van deze tijd. Vier ontwikkelingen stimuleren de toepassing van duurzaam beleggen: van megatrends als klimaatverandering en nieuwe regelgeving, tot de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN en de overdracht van rijkdom.

  5. De belangstelling voor duurzaam beleggen neemt toe, maar er bestaan nog steeds enkele misvattingen over deze beleggingsbenadering. De meest gehoorde is dat duurzaam beleggen ten koste gaat van rendement. Voorbeelden van andere mythes zijn ‘het draait alleen maar om groene kwesties’ en ‘alleen millennials hebben er belangstelling voor’.

  6. Onderzoek toont aan dat het gebruik van duurzaamheidstechnieken de performance juist kan verbeteren, voornamelijk omdat duurzaam beleggen leidt tot beter onderbouwde beleggingsbeslissingen. Bovendien is het een uitstekende manier om toekomstig risico te beheren en mogelijke kansen te identificeren.

  7. Het draait niet alleen om de vraag welke aandelen of obligaties gekocht moeten worden. Actief aandeelhouderschap is tegenwoordig ook een belangrijk onderdeel van duurzaam beleggen. Hierbij gebruiken aandeelhouders hun macht als eigenaar om het gedrag van een onderneming te beïnvloeden. Dit kunnen ze doen door te stemmen over voorstellen en via engagement.

  8. Tot slot: case studies zijn een goede manier om te laten zien dat iets dat in theorie is bewezen, ook echt werkt in de praktijk. Voorbeelden van ondernemingen die voortgang boeken dankzij duurzaam beleggen, zijn autofabrikanten en voedselproducenten. Daarnaast neemt ook de invloed van duurzame beleggers op bijvoorbeeld de oliesector toe.
Nieuw: The Big Book of SI
Nieuw: The Big Book of SI
Download het boek
Vorig hoofdstuk
Klaar voor de test?

Nu je de basiskennis over duurzaam beleggen hebt geleerd, is het tijd voor de test. Hieronder staan 15 meerkeuzevragen over de 8 hoofdstukken die je hebt doorgenomen. Klik op het vakje waar volgens jou het juiste antwoord bij staat. Heb je 12 of meer vragen goed beantwoord, dan krijg je 2 uur CPD toegekend.

Klaar voor de test?
Vraag {{activeQuestionID < 15 ? activeQuestionID : 15}} / 15

Hoe staat duurzaam beleggen gedefinieerd in de Principles for Responsible Investors?

Kies het juiste antwoord

Welk percentage van het beheerde vermogen in Europa (per eind 2016) werd belegd volgens duurzame principes?

Kies het juiste antwoord

Wat zijn de drie belangrijkste benaderingen voor duurzaam beleggen?

Kies het juiste antwoord

Voor welk soort beleggers is ESG-integratie het meest geschikt?

Kies het juiste antwoord

Wat is essentieel voor een succesvolle ESG-integratie?

Kies het juiste antwoord

Wat is de derde stap voor ESG-integratie?

Kies het juiste antwoord

Wat zijn de vier positieve ontwikkelingen voor duurzaam beleggen?

Kies het juiste antwoord

Hoeveel vermogen erven millennials tussen nu en 2060?

Kies het juiste antwoord

Welk percentage van de millennials verwacht van zijn vermogensbeheerder dat deze beleggingen screent op basis van ESG-factoren?

Kies het juiste antwoord

Er zijn veel mythes over duurzaam beleggen. Welke van de onderstaande behoort NIET tot de meest gehoorde?

Kies het juiste antwoord

Een hardnekkige mythe is dat duurzaam beleggen een niche is. Wat wordt gezien als de grootste beleggingskans van deze tijd?

Kies het juiste antwoord

In een onderzoek zijn 200 wetenschappelijke studies geanalyseerd. Bij hoeveel procent van de studies bleek duurzaam beleggen een positief effect te hebben op de performance?

Kies het juiste antwoord

Het belang van ESG-factoren verschilt per onderneming. Welke van de onderstaande factoren is voor banken het belangrijkst?

Kies het juiste antwoord

Actief aandeelhouderschap is een onderdeel van duurzaam beleggen. Hoe maakte stemmen een verschil bij McDonald's?

Kies het juiste antwoord

Engagement is ook een effectieve vorm van actief aandeelhouderschap. Welke van de onderstaande beweringen is NIET waar?

Kies het juiste antwoord
Vorige vraag
{{getCorrectCount()}}
{{questionnaire.questions.length}}
{{Passed ? 'Helemaal goed!' : 'Helaas, probeer het opnieuw.'}}
{{getCorrectCount()}}/{{questionnaire.questions.length}} Correct. Vul je gegevens in en ontvang de accreditatie per mail. Als je de test hebt gehaald, kun je deze e-mail gebruiken om je accreditatie aan te vragen.
{{getCorrectCount()}}/{{questionnaire.questions.length}} Correct. Probeer het nog eens
Verbeter je score
Bekijk de resultaten
Bekijk de resultaten
Probeer het nog eens
Jouw antwoorden
1
Hoe staat duurzaam beleggen gedefinieerd in de Principles for Responsible Investors?
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel ethische, maatschappelijke en wereldwijde factoren te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn.
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel factoren op het gebied van milieu, maatschappij en governance te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn.
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel factoren op het gebied van milieu, maatschappij en governance te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's te vermijden en een superieur rendement te genereren op de lange termijn.
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel ethische, maatschappelijke en wereldwijde factoren te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn.
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel factoren op het gebied van milieu, maatschappij en governance te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's beter te beheren en een duurzaam rendement te genereren op de lange termijn.
Verantwoord beleggen is een beleggingsbenadering met als doel factoren op het gebied van milieu, maatschappij en governance te integreren in beleggingsbeslissingen, om zo risico's te vermijden en een superieur rendement te genereren op de lange termijn.
2
Welk percentage van het beheerde vermogen in Europa (per eind 2016) werd belegd volgens duurzame principes?
49.7%
52.6%
61.8%
49.7%
52.6%
61.8%
3
Wat zijn de drie belangrijkste benaderingen voor duurzaam beleggen?
Uitsluitingen, integratie, impact
Uitsluitingen, milieu, impact
Milieu, integratie, impact
Uitsluitingen, integratie, impact
Uitsluitingen, milieu, impact
Milieu, integratie, impact
4
Voor welk soort beleggers is ESG-integratie het meest geschikt?
Iemand die een gelijke weging wil voor de afzonderlijke ESG-factoren
Iemand die meer invloed wil uitoefenen met zijn beleggingen
Iemand die ESG-criteria ‘mainstream’ wil maken in het beleggingsproces
Iemand die een gelijke weging wil voor de afzonderlijke ESG-factoren
Iemand die meer invloed wil uitoefenen met zijn beleggingen
Iemand die ESG-criteria ‘mainstream’ wil maken in het beleggingsproces
5
Wat is essentieel voor een succesvolle ESG-integratie?
Het gebruik van criteria die financieel materieel zijn en een impact hebben op de winst
Het gebruik van criteria die financieel materieel zijn, maar geen impact hebben op de winst
Alleen het gebruik van informatie die in de winst- en verliesrekening te vinden is
Het gebruik van criteria die financieel materieel zijn en een impact hebben op de winst
Het gebruik van criteria die financieel materieel zijn, maar geen impact hebben op de winst
Alleen het gebruik van informatie die in de winst- en verliesrekening te vinden is
6
Wat is de derde stap voor ESG-integratie?
Verwerking in de waarderingsanalyse of de fundamentele visie
Verwerking in de waarderingsanalyse en de fundamentele visie
Verwerking in de waarderingsanalyse en/of de fundamentele visie
Verwerking in de waarderingsanalyse of de fundamentele visie
Verwerking in de waarderingsanalyse en de fundamentele visie
Verwerking in de waarderingsanalyse en/of de fundamentele visie
7
Wat zijn de vier positieve ontwikkelingen voor duurzaam beleggen?
Megatrends, opkomende middenklasse, Duurzame Ontwikkelingsdoelen en overdracht van rijkdom
Megatrends, regelgeving, Duurzame Ontwikkelingsdoelen en overdracht van rijkdom
Megatrends, ngo’s, klimaatverandering en een nieuw tijdperk voor auto’s
Megatrends, opkomende middenklasse, Duurzame Ontwikkelingsdoelen en overdracht van rijkdom
Megatrends, regelgeving, Duurzame Ontwikkelingsdoelen en overdracht van rijkdom
Megatrends, ngo’s, klimaatverandering en een nieuw tijdperk voor auto’s
8
Hoeveel vermogen erven millennials tussen nu en 2060?
USD 59 biljoen
USD 79 biljoen
USD 159 biljoen
USD 59 biljoen
USD 79 biljoen
USD 159 biljoen
9
Welk percentage van de millennials verwacht van zijn vermogensbeheerder dat deze beleggingen screent op basis van ESG-factoren?
42%
50%
62%
42%
50%
62%
10
Er zijn veel mythes over duurzaam beleggen. Welke van de onderstaande behoort NIET tot de meest gehoorde?
Duurzaam beleggen werkt niet op de obligatiemarkten, omdat obligaties hoe dan ook terugbetaald moeten worden
Duurzaam beleggen werkt niet in opkomende markten, omdat daar te veel problemen zijn
Duurzaam beleggen werkt niet in ontwikkelde markten, omdat de consumptie te hoog is
Duurzaam beleggen werkt niet op de obligatiemarkten, omdat obligaties hoe dan ook terugbetaald moeten worden
Duurzaam beleggen werkt niet in opkomende markten, omdat daar te veel problemen zijn
Duurzaam beleggen werkt niet in ontwikkelde markten, omdat de consumptie te hoog is
11
Een hardnekkige mythe is dat duurzaam beleggen een niche is. Wat wordt gezien als de grootste beleggingskans van deze tijd?
Bedrijven die hernieuwbare energiebronnen ontwikkelen, bijvoorbeeld voor zonne-energie
Bedrijven die oplossingen ontwikkelen voor de armoede in de wereld
Bedrijven die software ontwikkelen om cybercriminaliteit tegen te gaan
Bedrijven die hernieuwbare energiebronnen ontwikkelen, bijvoorbeeld voor zonne-energie
Bedrijven die oplossingen ontwikkelen voor de armoede in de wereld
Bedrijven die software ontwikkelen om cybercriminaliteit tegen te gaan
12
In een onderzoek zijn 200 wetenschappelijke studies geanalyseerd. Bij hoeveel procent van de studies bleek duurzaam beleggen een positief effect te hebben op de performance?
60%
70%
80%
60%
70%
80%
13
Het belang van ESG-factoren verschilt per onderneming. Welke van de onderstaande factoren is voor banken het belangrijkst?
Milieufactoren: de gebouwen van banken moeten CO2-neutraal zijn
Maatschappelijke factoren: banken moeten hun personeel goed betalen om te voorkomen dat ze geld verliezen
Governancefactoren: banken moeten een sterk management hebben om risicovol gedrag aan banden te leggen
Milieufactoren: de gebouwen van banken moeten CO2-neutraal zijn
Maatschappelijke factoren: banken moeten hun personeel goed betalen om te voorkomen dat ze geld verliezen
Governancefactoren: banken moeten een sterk management hebben om risicovol gedrag aan banden te leggen
14
Actief aandeelhouderschap is een onderdeel van duurzaam beleggen. Hoe maakte stemmen een verschil bij McDonald's?
De onderneming stemde ermee in om minder wegwerpplastic te gebruiken in haar verpakkingen
De onderneming stemde ermee in om het gebruik van niet-noodzakelijke antibiotica uit te faseren
De onderneming stemde ermee in om het gebruik van vlees van kippen uit legbatterijen uit te faseren
De onderneming stemde ermee in om minder wegwerpplastic te gebruiken in haar verpakkingen
De onderneming stemde ermee in om het gebruik van niet-noodzakelijke antibiotica uit te faseren
De onderneming stemde ermee in om het gebruik van vlees van kippen uit legbatterijen uit te faseren
15
Engagement is ook een effectieve vorm van actief aandeelhouderschap. Welke van de onderstaande beweringen is NIET waar?
Engagement kan zowel werken voor het gedrag van ondernemingen als voor de producten die ze maken
Engagement heeft de voorkeur boven uitsluitingen als het gedrag aangepast kan worden
Engagement kan worden ingezet als een onderneming hoge emissieniveaus heeft
Engagement kan zowel werken voor het gedrag van ondernemingen als voor de producten die ze maken
Engagement heeft de voorkeur boven uitsluitingen als het gedrag aangepast kan worden
Engagement kan worden ingezet als een onderneming hoge emissieniveaus heeft