netherlandsnl
SI Opener: Devaluatie van het woord impactbeleggen – drie vragen

SI Opener: Devaluatie van het woord impactbeleggen – drie vragen

28-05-2021 | SI Opener
De introductie van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals; SDG’s) ging gepaard met de opkomst van impactbeleggen in beursgenoteerde aandelen en credits. Dat is wat mij betreft nog altijd een goede zaak. Bepaalde aspecten van impactbeleggen zijn echter minder duidelijk in het beursgenoteerde segment. Wat mij ‘s nachts wakker houdt, is het vooruitzicht dat werkelijk impactbeleggen wordt ondermijnd of omlaaggehaald door mensen die zeggen eraan mee te doen voor hun eigen PR-doeleinden, of door mensen die simpelweg niet goed begrijpen wat het inhoudt. En daarmee bedoel ik ook mijn eigen organisatie.
  • Masja Zandbergen - Albers
    Masja
    Zandbergen - Albers
    Head of sustainability integration

We moeten ons goed bewust zijn van dit probleem en onszelf drie belangrijke vragen stellen:

  • Loodsen we extra kapitaal naar duurzame ontwikkeling?
  • Hoe bepaal je of een bijdrage netto positief is bij beleggingen in grote bedrijven?
  • En last but not least, hoe meten we verandering?

Het verschil tussen impactbeleggen en duurzaam beleggen

Impactbeleggen wordt gedefinieerd als het beleggen in bedrijven, organisaties en fondsen met de intentie om naast een financieel rendement ook een positieve impact op de maatschappij en het milieu te genereren. Het is een steeds populairder middel om doelen na te streven in de echte wereld, zoals de SDG’s. Die zijn onder meer gericht op het beëindigen van armoede (SDG’s 1 en 2) en het verminderen van ongelijkheden in de samenleving (SDG’s 5 en 10), door middel van investeringskapitaal in plaats van liefdadigheid.

Deze manier van beleggen verschilt van duurzaam beleggen, waarbij het gebruik van factoren op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur (environmental, social and governance; ESG) bedoeld is om de negatieve effecten van bedrijfsactiviteiten te minimaliseren. Dat kan gedaan worden door bedrijven met zwakke milieuprestaties of betrokkenheid bij corruptie te vermijden. Dat heeft echter niet per se een impact in de praktijk. Zo draagt het vinden van de bedrijven met de hoogste ESG-score niet direct bij aan het onderwijs of de gezondheidszorg in Afrika. Een duidelijk voorbeeld hiervan is dat een tabaksbedrijf (dat wij uitsluiten) een zeer hoge ESG-score kan hebben, maar overduidelijk negatief bijdraagt aan SDG 3: Goede gezondheid en welzijn.

Het Global Impact Investing Network (GIIN), historisch gezien het domein van traditionele impactbeleggers, ziet nu langzaam maar zeker steeds meer traditionele vermogensbeheerders lid worden. Het GIIN is een belangrijke bron voor onder meer het definiëren van de kerneigenschappen van impactbeleggen en het verschaffen van toegang tot een database met impactmetingen.1 Op dit moment werkt het netwerk aan een richtlijn voor impactbeleggers in beursgenoteerde bedrijven en probeert het duidelijk te maken hoe impactbeleggen afwijkt van duurzaam beleggen. Houd dit in de gaten!

Klimaatbeleggen: van noodzaak tot oplossingen
Klimaatbeleggen: van noodzaak tot oplossingen
Lees meer

Additionaliteit creëren door te beleggen in beursgenoteerde bedrijven

Als aandelen- en obligatiebeleggers verschaffen we over het algemeen geen extra kapitaal aan bedrijven. Daarmee wijken we af van het traditionele impactbeleggen, waarbij kapitaal rechtstreeks wordt belegd in projecten met een duidelijke impact in gebieden als water, hernieuwbare energie, microfinanciering en landbouw in ontwikkelende landen. De allocatie van kapitaal in het beursgenoteerde segment kan uiteraard een impact hebben door de kapitaalkosten van een bedrijf te verhogen (wat belangrijk is als er geld opgehaald moet worden), of door duidelijk te maken aan belanghebbenden dat het bedrijf zijn gedrag moet veranderen. Er is niet zo veel bewijs dat dit heel effectief is.2 We zien echter dat dit laatste steeds belangrijker wordt, omdat het steeds minder geaccepteerd is om in bepaalde bedrijfstakken te beleggen (tabak, controversiële wapens, steenkool). Tegelijkertijd zijn andere bedrijfstakken juist aantrekkelijker geworden voor beleggers, zoals energiezuinige producten en elektrische auto’s. Dat is een duidelijk signaal voor de bedrijven die hierin actief zijn. In combinatie met engagement kunnen we stellen dat er impact gemaakt kan worden door te beleggen in beursgenoteerde effecten.

Maar er is ook nog een andere manier om additionaliteit te creëren, namelijk door te onderzoeken in welke mate bedrijven producten maken en diensten verlenen die een duidelijke bijdrage leveren aan sommige van de uitdagingen voor duurzame ontwikkeling, en in welke mate bedrijven nieuwe bedrijfsmodellen ontwikkelen en hun activiteiten uitbreiden naar achtergestelde markten, landen of regio’s. Enkele voorbeelden hiervan zijn innovatieve bedrijven die hun voetafdruk verkleinen via recycling en farmaceutische bedrijven die hun prijsmodel bepalen aan de hand van de effectiviteit van het product, goedkopere toegang tot gezondheidszorg realiseren via digitalisering of achtergestelde markten toegang bieden tot medicatie.

Deze bedrijven realiseren een impact ten opzichte van de status quo. Door te beleggen in zulke bedrijven krijgen die een aandeelhouder die hun missie en langetermijnfocus steunt, wat de bedrijven helpt zowel hun financiële als hun impactdoelen te realiseren.

Impact van conglomeraten bepalen

Beleggen in beursgenoteerde bedrijven betekent vaak dat we beleggen in grote, gediversifieerde bedrijven. Het is eenvoudiger om de extra impact te bepalen van bedrijven die slechts één product of dienst aanbieden. Toch is ook daar onderzoek voor nodig, omdat hun activiteiten alsnog schadelijk kunnen zijn. Denk aan een producent van zonnepanelen die geen rekening houdt met het milieu, arbeidsrechten in de toeleveringsketen niet respecteert, of niet goed omgaat met zijn afval. Per saldo zou het bedrijf dan een negatieve impact hebben op de maatschappij en het milieu.

In ons SDG-raamwerk houden we rekening met al deze kwesties.3 We zoeken naar bedrijven die meer dan 33% van hun inkomsten genereren uit activiteiten die een bijdrage leveren aan één of meerdere van de doelen en geen schade aanrichten met de rest van de activiteiten. Bedrijven die actief zijn in achtergestelde markten, volgens de Human Development Index, krijgen extra punten. Ook de waardepropositie is belangrijk. In dat opzicht zoeken we naar bedrijven die zeer kosteneffectieve en alom beschikbare producten en diensten aanbieden, en naar bedrijven met een grote technische voorsprong voor een redelijke prijs.

Meetmethoden

En tot slot is het belangrijk om over de juiste middelen te beschikken om de impact te meten, zodat je kunt aantonen dat jouw belegging echt een verschil maakt. Robeco heeft wat dat betreft veel werk verzet met echt geld in echte fondsen. Er worden veel verschillende meetmethoden gebruikt om de impact te berekenen die producten of diensten hebben in de praktijk. Bij het beschrijven van de impactmetingen moeten we echt zorgvuldig onze woorden kiezen.

Zo is onlangs een Europees financieel bedrijf aangeklaagd voor vermeende misleidende claims over impact om nieuwe klanten aan te trekken. In de Verenigde Staten (VS) waarschuwt de toezichthouder SEC nu voor ‘potentieel misleidende claims’ door fondsbeheerders over het vermeende gebruik van duurzaam beleggen, terwijl nieuwe regelgeving in de Europese Unie (EU) onder de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) zorgt voor meer toezicht op dit gebied.

Voor bijvoorbeeld ons Sustainable Water-fonds, dat belegt in bedrijven die zich bezighouden met de vooruitgang op het gebied van distributie van schoon water, sanitair en de verwerking van afvalwater, hebben we de impactmetingen onlangs bijgewerkt. De bedrijven waarin het was belegd, hebben in 2020 voor iedere belegde EUR 1 miljoen 48 miljard liter schoon water gedistribueerd, genoeg voor 759 gemiddelde huishoudens. Dat maakt echt een verschil in het leven van mensen die eerder zonder schoon water zaten, en levert tegelijkertijd een rendement op voor onze klanten.

Naast het updaten van de cijfers hebben we ook extra uitleg toegevoegd om te voorkomen dat we ervan worden beschuldigd dat deze rapportages misleidend zijn (greenwashing). Kort gezegd hebben we informatie toegevoegd over de methoden (en de beperkingen ervan) die wij gebruiken om de impact te schatten, met aantekeningen over de gebruikte bronnen. Daarnaast zetten we er duidelijk bij dat de impact wordt gerealiseerd door het bedrijf waarin we beleggen en met het fonds ‘geassocieerd’ is en dat die dus niet tot stand komt door een belegging in het fonds.

Ik heb het al gehad over mijn drie grootste punten van zorg als het gaat over de devaluatie van de werkelijke betekenis van impactbeleggen, maar toch ben ik er behoorlijk trots op dat onze claims over impactbeleggen gemeten kunnen worden. En dat onze maatwerkproducten nu goed zijn voor 12% van al het beheerde vermogen bij Robeco. Naarmate de belangstelling van klanten toeneemt, groeit ook de vraag naar impactbeleggen. Daarom moeten we met een kritische blik blijven kijken naar onze benadering en communicatie.

1https://thegiin.org/characteristics
2 Is Exclusion Effective?, David Blitz and Laurens Swinkels, The Journal of Portfolio Management Ethical Investing 2020
3https://www.robeco.com/en/insights/2018/05/how-to-quantify-a-companys-contribution-to-the-un-sdgs.html

SI Opener
SI Opener
Zien is geloven.
Lees alle artikelen