netherlandsnl
‘Het is onterecht om duurzaamheid te beschouwen als iets eendimensionaals’

‘Het is onterecht om duurzaamheid te beschouwen als iets eendimensionaals’

01-05-2019 | Visie

Duurzame beleggers hebben talloze keuzes. Masja Zandbergen vertelt over de dilemma’s van beleggers in het kader van duurzaamheid, welke vooruitgang de afgelopen jaren is geboekt en dat je een echte doorzetter moet zijn om op dit terrein een winnaar te zijn.

  • Peter van Kleef
    Peter
    van Kleef
    Chief Editor

Het lijkt wel of binnen onze sector tegenwoordig alles om duurzaamheid draait. Is er een bepaald omslagpunt geweest of is het gewoon geleidelijk aan gegroeid binnen Robeco?

“Eigenlijk allebei. Het is inderdaad begonnen met een paar mensen en langzaam doorgegroeid. Maar op dit moment is iedereen erbij betrokken. Juist omdat het bij ons zo'n belangrijk onderwerp is, willen mensen graag bij Robeco werken. Het thema heeft de afgelopen twee jaar flink aan kracht gewonnen. Dat komt deels door de markt, de regelgeving, klimaatkwesties en problemen met afval. Je kunt het simpelweg niet meer negeren. Dit zijn zaken die echt belangrijk zijn voor de nieuwe generatie. En hun mening telt steeds zwaarder. Op dit moment komen veel verschillende krachten bij elkaar. We moeten als maatschappij veel duurzamer gaan leven, anders redden we het gewoon niet.”

Sustainability Inside
Sustainability Inside
Download ons boek

Zitten we in een tijdperk van echte verandering?

Het recente succes van de engagement me Shell bewijst het misschien wel. Zijn mensen in hun hoofd al klaar voor grote veranderingen? Zijn ze zich ervan bewust dat het niet alleen om rendement gaat, maar ook om de toekomst van onze planeet en onze kinderen?

“Ik vind die vragen moeilijk te beantwoorden, misschien omdat ik er te nauw bij betrokken ben. Ik praat eigenlijk alleen maar met klanten die toch al op die golflengte zitten. Eerlijk gezegd denk ik dat we nog een lange weg te gaan hebben, ook al zie je nu al dingen veranderen. Bedrijven moeten bereid zijn om investeringen te doen die nog een lange tijd niks opleveren. Dat is nog steeds een dilemma."

Het eeuwige conflict tussen kortetermijnwinst en een langetermijnperspectief.

“Ja, en tussen financiële waarden aan de ene kant, en ecologische en sociale waarden aan de andere. Voor gewone artikelen betaal je hier geen prijs voor, maar dat zou wel moeten. We wijden allemaal mooie woorden aan duurzaamheid als een win-winsituatie, maar men moet zich realiseren dat de kosten vaak voor de baten uitgaan. Daar moet je eerlijk over zijn. Ja, natuurlijk wil je rendement, maar je wilt ook dat bij investeringsbeslissingen rekening wordt gehouden met sociale waarden en het milieu. Daar moet je een prijs op zetten. In dat opzicht is dit het begin van een zeer lange weg en de vraag is of we nog wel genoeg tijd hebben (...)."

Tijd waarvoor?

“Tijd voor ons als planeet. Om alles op te lossen."

Heb je daar slapeloze nachten over?

“Nou, laten we zeggen dat ik soms van collega's en specialisten onderzoeksresultaten ontvang waar ik niet echt blij van word. Onderzoek over de vooruitzichten in het kader van klimaatverandering en de gevolgen daarvan. Maar ik ben een optimist. Als we er nu hard aan werken, komt het hopelijk allemaal nog goed."

Is het een utopie om te verwachten dat grote multinationals een deel van hun winst investeren in de arbeidsomstandigheden aan het begin van de productieketen?

“Ik denk niet dat dat een goede oplossing is, want dan is het nog steeds geen integraal onderdeel van de bedrijfsvoering. Ik zou het anders aanpakken. Er moeten meer economische modellen worden ontwikkeld die deze externe kosten meenemen in de berekening van winst en waarde. Hoeveel kost een schoen eigenlijk als je rekening houdt met een eerlijk salaris voor alle werknemers – bij een minimumloon voor levensonderhoud – en de kosten van bepaalde milieumaatregelen? Hoeveel marge blijft er dan nog over voor het bedrijf? En wil de consument daar extra voor betalen? Veel spullen zijn nu eigenlijk veel te goedkoop."

Het gaat dus weer om hetzelfde dilemma. We weten dat er iets moet veranderen, maar als we daarvoor een bijdrage moeten leveren – financieel of anderszins – dan kijken we liever weg?

“Ja, en daarom denk ik dat we pas aan het begin staan van een zeer lang proces waarin dit soort externe kosten standaard worden meegenomen. Er zijn nog geen algemeen aanvaarde modellen voor. Universiteiten nemen het nog niet op in hun financiële studieprogramma's."

Is onderwijs de oplossing?

“Het is zeker een deel van de oplossing. Daarom werken we ook samen met de Erasmus Universiteit. De mensen daar hebben een voorlopig kader opgesteld om duurzaamheid in de financiële analyse te integreren."

Verandering begint ook met bewustwording. De nieuwe generatie is zich veel meer bewust van de uitdagingen van duurzaamheid.

“Dat geldt zeker voor mijn kinderen. We praten er thuis vaak over, bijvoorbeeld over hoe bepaalde kledingstukken worden gemaakt. Het gebeurt automatisch, omdat het deel uitmaakt van zowel mijn werk als dat van mijn man. We hebben allebei onze eigen zorgen over duurzaamheid binnen het werk. Dat is waarschijnlijk de reden waarom we er thuis vaker over praten dan andere mensen. Het wordt onze kinderen met enige regelmaat ingeprent. Geen of minder vlees eten bijvoorbeeld, of gewoon beter op het milieu letten. Dat is veel vanzelfsprekender voor de nieuwe generatie dan voor ons."

Maar de oplossing voor onze problemen is een stuk ingewikkelder dan dat, of niet?

“Natuurlijk. Het is onterecht om duurzaamheid te beschouwen als iets eendimensionaals. Het is ingewikkelder dan het lijkt. Een elektrische auto lijkt misschien duurzaam, maar als een Amerikaanse eigenaar die elektrische auto oplaadt met stroom uit steenkool, dan is die auto over zijn hele levensduur niet duurzamer dan een auto die op gas rijdt. Of als een multinational een extreem energiezuinig gebouw vlak naast een snelweg bouwt, waardoor het onbereikbaar is met openbaar vervoer."

“Daarom moet je duurzaamheid holistisch benaderen. Anders doe je maar wat en moet je uiteindelijk misschien zelfs concluderen dat het effect negatief is. Het ergste wat ons kan gebeuren, is dat we over tien jaar terugkijken en ons realiseren dat we op het gebied van duurzaamheid niets bereikt hebben en ook nog eens financieel gefaald hebben. Daarom zijn onderzoek en integraal denken zo cruciaal."

Robeco was een van de eerste beleggingsmaatschappijen die SDG-producten aanbood. Zijn we daarmee op de markt een voorbeeld van leiderschap en innovatie?

“Daarin geven we zeker een voorbeeld, maar ik denk dat we ook een leider zijn als het gaat om integratie. Veel klanten zijn al tamelijk ver gevorderd met duurzaamheid, maar ze hebben problemen met de integratie. Je hebt goede onderzoeksresultaten nodig en je portefeuillemanagers en analisten moeten accepteren dat ze bedrijven op een andere manier moeten bekijken. Omdat wij al beschikken over die expertise, is het voor ons gemakkelijker om ook op andere manieren te innoveren. Dat heeft een zichzelf versterkend effect. Het begint bij de specialisten, maar uiteindelijk gaat iedereen net dat stapje verder, wat leidt tot veel meer innovatie." 

“We hebben nu ongeveer 60 klanten met specifieke duurzaamheidseisen, ten opzichte van ongeveer 15 vorig jaar. De vraag neemt toe, maar ook ons vermogen om oplossingen aan te dragen. De Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn daar een goed voorbeeld van. RobecoSAM had zowel het idee als de expertise om een kader te ontwikkelen waarmee analisten bedrijven op basis van SDG-criteria kunnen beoordelen. Uiteindelijk maken de SDG's ook deel uit van de ESG-integratie. Dat kost tijd en is iets wat je niet zomaar kunt kopiëren. Wat duurzaamheidsgegevens aanschaffen en die toepassen op je portefeuille is niet hetzelfde als ESG-integratie."

Tegenwoordig beweren bijna alle vermogensbeheerders dat ESG in hun DNA zit. Denk je nou nooit: dat is alleen maar een marketingpraatje?

“Ja, dat denk ik heel vaak. Er zijn ook wel vermogensbeheerders die het goed doen, maar wij doen écht veel. Kijk maar naar al die stewardshipcodes die we hebben ondertekend, initiatieven waaraan we deelnemen en hoe vaak we het voortouw nemen in engagements en stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. Andere vermogensbeheerders beginnen nog maar net. Geweldig om te zien dat ze zo betrokken zijn, want we kunnen meer bereiken als iedereen een bijdrage levert. Maar je wilt je toch onderscheiden van de concurrentie. De vermogensbeheerders die echt geloven in duurzaamheid zijn de toekomstige winnaars, omdat zij er om de goede reden in zitten. En dat zal uiteindelijk het verschil maken."

Dit interview werd eerder gepubliceerd in Sustainability Inside

Gerelateerd aan dit artikel: