De toekomst van de eurozone: integratie of desintegratie?

De toekomst van de eurozone: integratie of desintegratie?

19-09-2017 | 5-jaars vooruitblik
Volgens onze nieuwe 5-jaars outlook is de kans op verdere integratie van de eurozone groter dan die op desintegratie.
  • Léon  Cornelissen
    Léon
    Cornelissen
    Chief Economist
  • Lukas Daalder
    Lukas
    Daalder
    CIO Investment Solutions

In het kort

  • Groeiend populisme kan desintegratie in gang zetten
  • Euro-obligaties kunnen integratie stimuleren
  • Doormodderen kan, maar ooit komt daar een eind aan
Wilt u het volledige rapport lezen?
Wilt u het volledige rapport lezen?
Download ‘Expected Returns 2018-2022’

De gezamenlijke Europese munt is nooit perfect geweest, maar de verwachtingen dat de munt ten onder zou gaan, waren altijd schromelijk overdreven. En de inspanningen om de munt overeind te houden zijn ook zeker niet kleiner geworden sinds ECB-president Mario Draghi in 2012 zijn beroemde “alles wat nodig is”-speech hield.

Dus wat gaat er nu gebeuren? Voor de wat langere termijn denken wij dat twee opties het meest kansrijk zijn: desintegratie of verdere integratie, aldus Robeco’s Expected Returns 2018-2022.

Desintegratie – vertrek van de Italianen?

Vaak wordt gedeeltelijke of volledige desintegratie waarschijnlijk geacht, maar om economische chaos te voorkomen moet dit worden voorkomen, zegt Léon Cornelissen, Hoofdeconoom bij Robeco. “Wij kunnen verschillende redenen bedenken waarom de eurozone uit elkaar kan vallen. Bijvoorbeeld de opkomst van het populisme, spanningen tussen lidstaten, toenemende economische verschillen, de instorting van een nationale bankensector en de ongecontroleerde groei van overheidsschuld.”

“Er is één land dat een grotere bedreiging vormt voor het voortbestaan van de eurozone dan welk ander land ook, en dat is de op twee na grootste economie van de eurozone – Italië. De Italiaanse economie is nauwelijks gegroeid sinds het land zich aansloot bij de euro, de schuldquote is enorm, het bankenstelsel is zwak en de eurosceptische Vijfsterrenbeweging loopt op dit moment voorop in de peilingen.”

Cornelissen zegt dat de Brexit heeft aangetoond dat het mogelijk is de EU te verlaten, maar nog geen enkel land heeft ooit de eurozone verlaten. “Als mensen kiezen voor uittreding, kan het betreffende land (bijvoorbeeld Italië) direct stappen ondernemen om eenzijdig de eurozone vaarwel te zeggen. Dit zou een aantal negatieve reacties in gang zetten.”

“Zo moeten strenge vermogensbeperkingen per direct de uitstroom van kapitaal uit het land voorkomen om het bankenstelsel te redden. Vermoedelijk moeten banken worden genationaliseerd. En de handel zou een enorme klap krijgen. De economische schade van dit scenario zou ongelooflijk groot zijn voor alle betrokken landen.”

Integratie – komst van de euro-obligatie

De extreme economische en politieke schade is de belangrijkste reden waarom altijd de voorkeur zal blijven uitgaan naar de andere optie – verdergaan met integratie – aldus Lukas Daalder, Chief Investment Officer van Robeco Investment Solutions.

“Een idee dat al langer wordt genoemd, is het creëren van Europese obligaties: obligaties die worden uitgegeven op supranationaal in plaats van nationaal niveau”, zegt hij. “Met dit soort obligaties komt er zeker een einde aan speculaties over het mogelijk uiteenvallen van de eurozone. Een andere mogelijke stap is een complete bankenunie, maar die optie wordt tegenwoordig veel minder vaak genoemd. Een Europees depositogarantiestelsel voorkomt een run op banken zodra een van de uitgevende landen in financiële problemen blijkt te komen.”

Hoewel deze stappen wel helpen tegen speculatieve aanvallen, is de eurozone toch het meest gebaat bij maatregelen die de munt meer tot een echte ‘single currency’ maken, zegt hij. Het grootste probleem van de euro is dat hij wordt gedeeld door 19 verschillende economieën en culturen en dat maakt de eurozone niet tot een optimale muntregio. Daarvoor moet aan vier criteria worden voldaan: volledige werkgelegenheid en kapitaalmobiliteit, symmetrisch verlopende conjuncturen en een fiscaal overdrachtsmechanisme.

Ontdek de nieuwste inzichten
Ontdek de nieuwste inzichten
Aanmelden
Voor een optimale munt is parallelle economische groei een vereiste, en dat is in de eurozone niet het geval. Bron: Eurostat, Robeco

Doormodderen – oppassen voor Target2?

Wat nu als alles gewoon zo blijft zoals het is? “Op zich is er geen enkele echte reden waarom we voor de korte termijn niet door zouden kunnen gaan met laten-we-gewoon-niks-doen-en-er-het-beste-van-hopen”, zegt Daalder. “Als de centrale bank maar sterk genoeg is in zijn voornemens, dan kan niets doen toch voldoende zijn, ook al is dat niet de beste oplossing.”

“Maar ja, ook aan het “alles” van Draghi komt een keer een eind. De toenemende disbalans in het Target2-systeem dat eurotransacties verwerkt, betekent dat de financiële belangen groter worden. Zoals we al zagen in het geval van Zwitserland, kan dan zelfs een centrale bank beslissen dat de financiële risico’s te groot worden.”

“Daarnaast is door de opkomst van het populisme in de afgelopen jaren wel duidelijk geworden dat het ook niet verstandig is om de wensen van de bevolking te negeren en niets te veranderen. Wat uiteindelijk voldoende blijkt te zijn voor het voortbestaan van de eurozone in zijn huidige vorm voor de komende vijf jaar, moeten we dus nog maar afwachten.”

Dit artikel is een samenvatting van een van de vijf uitgelichte onderwerpen in onze nieuwe vijfjaarsvisie.

Verwachte rendementen 2018-2022
Verwachte rendementen 2018-2022
Lees alle artikelen