Disclaimer

De informatie op deze website is uitsluitend bestemd voor professionele & institutionele beleggers.

Bevestig alstublieft dat u een professionele of institutionele belegger bent en dat u de voorwaarden van deze website hebt gelezen en begrepen, en deze accepteert.

Niet akkoord
Wat de SER-pensioenverkenning betekent voor pensioenfondsen

Wat de SER-pensioenverkenning betekent voor pensioenfondsen

14-06-2016 | Visie

“Pensioenfondsen kunnen nu al met hun beleggingsbeleid anticiperen op een toekomst met beheer van defined contribution regelingen.” Robeco’s pensioendeskundigen Tom Steenkamp en Jacqueline Lommen laten hun licht laten schijnen op de pensioenstudie van de SER en vertellen wat die betekent voor pensioenfondsen.

  • Jacqueline Lommen
    Jacqueline
    Lommen
    SVP European pensions / Board member
  • Tom Steenkamp
    Tom
    Steenkamp
    Chairman of the Board at Stichting Robeco Premie Pensioen Instelling (Robeco PPI)

In het kort:

  • Sociale partners een stuk dichter bij elkaar voor een toekomstbestendige pensioenregeling
  • De voorgestelde collectieve buffer is complex en roept veel vragen op
  • Pensioenfondsen kunnen nu al voorsorteren op overstap van uitkerings- naar premieregeling

“Een zeer welkome studie naar de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel. Het is de Sociaal Economische Raad (SER) gelukt om sociale partners een stuk dichter bij elkaar te brengen om tot een toekomstbestendige pensioenregeling te komen. En dat terwijl de plannen wezenlijke wijzingen aanbrengen in de solidariteit tussen jong en oud en in aloude gevestigde belangen en invloedssferen. Het rapport bevat ook waardevolle empirische doorberekeningen voor de diverse alternatieve pensioenregelingen. De SER geeft veel handreikingen voor de praktische implementatie. Dat maakt het heel concreet.”

“ Tom Steenkamp (hoofd Robeco Investment Research) en Jacqueline Lommen (directeur Europese pensioenen Robeco) en zijn positief over de Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling, de langverwachte studie van de SER naar een toekomstbestendig pensioenstelsel die eind mei werd gepubliceerd. Samen met Roderick Molenaar (portefeuillestrateeg Robeco Investment Solutions) bestudeerden zij het pensioenrapport van de SER en kwamen met een inhoudelijke reactie in het memo: SER pensioenrapport: De toekomst een stuk naderbij

“ De SER spreekt van een ‘verkenning’ en niet van een ‘advies’. Het rapport lijkt daardoor minder definitief dan eerder aangegeven? Lommen: “Het is de sociale partners binnen de SER helaas nog niet gelukt om volledige overeenstemming te bereiken over hoe een optimale pensioenregeling eruit moet zien. Daarom wordt gesproken van een ‘verkenning’ en niet van een ‘advies’. Maar dat maakt het grote nut van de studie niet minder. ”

Ontdek de nieuwste inzichten
Aanmelden

Komt de SER met verrassingen voor ons pensioenstelsel?

Lommen: “Ja, persoonlijke pensioenrekeningen worden het uitgangspunt en niet alleen in de opbouwfase, maar ook in de uitkeringsfase. Wij vinden het opvallend, dat in de uitkeringsfase het inkopen in een collectieve pot bij een pensioenfonds niet meer centraal staat. Deze noviteit wordt de laatste jaren veel toegepast, wordt ook door het recente Wetsvoorstel verbeterde premieregeling gefaciliteerd en krijgt dus geen actief vervolg.”

Kun je enkele wezenlijke wijzigingen noemen die de SER voorstelt voor ons pensioenstelsel?

Steenkamp: “Vakbonden, werkgeversorganisaties en de overheid verkennen de premieregeling (defined contribution) als toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel. Deelnemers krijgen een persoonlijke pensioenregeling met eigendomsrechten. De risico’s verschuiven naar de deelnemer, maar ze blijven collectief gedeeld om de deelnemers te beschermen. De uitkering wordt variabel en er kan worden doorbelegd in de uitkeringsfase. Hierdoor is een hogere verwachte pensioenuitkering mogelijk. Er kan een collectief reservefonds worden opgezet naast de persoonlijke pensioenregeling van de deelnemer. Naast veranderingen in de pensioenregeling wordt ook de doorsneesystematiek afgeschaft en daarmee de impliciete solidariteit tussen jong en oud.”

Robeco is kritisch over het collectieve bufferfonds. Waarom?

Lommen: “De beoogde voordelen van een collectieve buffer, namelijk minder fluctuaties in de pensioenuitkering en een hoger pensioenresultaat, zijn niet heel groot. Daartegenover staan nadelen zoals intransparantie en hogere kosten.”

“Er moet discretionaire besluitvorming plaatsvinden van het bestuur van het pensioenfonds/instelling over wanneer, hoeveel en wie welk bedrag in de collectieve buffer stopt en vervolgens ontvangt. Hieruit volgt impliciete herverdeling binnen de groep, iets waar juist minder draagvlak voor is.”

“Ook de uitvoering en administratie van het bufferfonds wordt complex en maakt daarmee de kosten voor de deelnemer hoger. De precaire vraag ‘van wie is de buffer’ blijft bestaan. En kan een deelnemer zijn deel van de buffer meenemen als hij van baan of pensioenfonds wisselt? Moet hij extra betalen bij het nieuwe pensioenfonds en hoeveel kost dat dan? Allemaal moeilijke vragen die het rapport ook zelf oproept, maar nog onbeantwoord laat.”

Wat betekent het rapport voor pensioenfondsen?

Steenkamp: “Zowel de verkenning van de SER als het Wetsvoorstel verbeterde premieregeling wijzen op DC-regelingen als toekomst van ons pensioenstelsel. De overstap van een DB- of CDC-regeling naar een DC-regeling is echter geen sinecure en vergt veel afstemming en draagvlak.”

“Pensioenfondsen kunnen nu al in hun beleggingsbeleid anticiperen op een eventuele overstap en de wijziging die dat met zich meebrengt aan de verplichtingenkant van hun balans. Dat kan met het principe van de return- en matchingportefeuille, ook wel rendements- en beschermingsportefeuille. Dit tweefondsenmodel wordt veel toegepast in DC-regelingen, maar is ook toepasbaar in een DB-omgeving. Eenvoudig gezegd komt het er op neer om voor de nieuwe DC-regeling de optimale lifecycle mix per leeftijd vast te stellen. Hieruit volgen per leeftijd de mix tussen return- en matchingportefeuille. Het DB-fonds moet dan voor elke deelnemer in het fonds het mixpercentage vaststellen en vervolgens optellen over alle deelnemers. Zo wordt de uniforme beleggingsmix van het pensioenfonds alvast geijkt op een DC-regeling.”

Van defined benefit naar defined contribution

Op het jubileumcongres Meeting tomorrow’s challenges van de Pensioenfederatie presenteerden Tom Steenkamp en Jaap Hoek, portefeuillestrateeg Robeco Investment Solutions, een kennissessie over het tweefondsenmodel en hoe DB-pensioenregelingen de transitie naar DC kunnen maken. Binnenkort zal Robeco hierover een studie publiceren. Lees voor een voorproefje het artikel Van DB naar DC: laat de pensioenfondsbestuurder maar schuiven.

SER pensioenstudie Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling in vogelvlucht

  1. Uitgangspunt voor een nieuwe pensioenregeling is een premieovereenkomst (defined contribution).
  2. Pensioenuitkeringen worden risicodragend met een variabele pensioenuitkering.
  3. Het pensioen wordt gebaseerd op persoonlijke pensioenrekeningen (PPR) met voor elke deelnemer een eigen pensioenvermogen en persoonlijk eigendomsrechten.
  4. Deelnemers worden beschermd tegen de (verzekerings)risico’s die zij dragen door ze collectief te regelen (wet van de grote getallen, gemak) en solidair te delen. Het gaat hier om ondermeer het langlevenrisico, arbeidsongeschiktheid.
  5. Een (gemaximeerd) collectief reservefonds naast de eigen persoonlijke pensioenrekeningen wordt een keuzemogelijkheid om vooral financiële (beleggings-) risico’s solidair te delen. Indien gewenst kan hierdoor worden herverdeeld binnen de groep en risico’s worden gedeeld (doorgeschoven) met toekomstige generaties.
  6. Naast de aanpassingen in de pensioenregeling, wordt de doorsneesystematiek afgeschaft en de impliciete solidariteit tussen jong en oud aangepast.
  7. De transitie-effecten en impact op de pensioenuitkeringen wordt in goede banen geleid beperkt door de verandering in de pensioenregeling en doorsneesystematiek te combineren en enkele tijdelijke (fiscale) compenserende maatregelen te bieden waar nodig.

Lees ook de volledige reactie van Robeco op de SER-rapport Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling.

Robeco geeft regelmatig zijn visie op ontwikkelingen in de Nederlandse pensioenpolder en treedt op als gesprekspartner voor werkgevers en pensioenfondsen bij het vinden van oplossingen met betrekking tot beschikbare premieregelingen. Lees ook:

Lage dekkingsgraad pensioenfondsen: nieuwe premieovereenkomst biedt soelaas
Onrust over de lage rente en dekkingsgraden van pensioenfondsen vullen de kranten. Dat is niet onverwacht. Een oplossing is dan ook al langere tijd in de maak. De collectieve premieovereenkomst met variabele uitkering maakt ons pensioenstelsel echt toekomstbestendig.

Van DB naar DC: slootjespringen in de pensioenpolder
Het gaat nu snel met het nieuwe pensioencontract. Het wetsvoorstel voor een DC-regeling met variabele pensioenuitkering zit in de politieke pijplijn. En de SER komt later dit jaar met zijn advies voor een toekomstbestendig pensioenstelsel. Sociale partners kunnen dus naar verwachting binnenkort de voordelen van DB en DC combineren. Een reden wellicht om samen de sprong te wagen.

Van DB naar DC: laat de pensioenfondsbestuurder maar schuiven
De eventuele overstap van een DB- naar een DC-pensioenregeling wordt voor een pensioenfonds gemakkelijker door nu al voor te sorteren in het beleggingsbeleid. Dat kan met het tweefondsenmodel met een matching en return portefeuille. Met een schuif is eenvoudig de verhouding tussen beide portefeuilles te regelen en de beleggingen aan te passen aan het gewenste risicoprofiel van het pensioenfonds.

Goede tijden, nieuwe tijden voor de doorsneepremie
PNO Media zet een innovatieve en weloverwogen stap door de doorsneepremie aan te passen én een nieuwe DC-regeling met collectieve risicodeling in te voeren. Het is goed om te zien dat het bedrijfstakpensioenfonds inspeelt op nieuwe, veranderende behoeften en voorsorteert op komende wet- en regelgeving.

Het Nederlandse pensioenstelsel krijgt weer lucht door loskoppeling verplichtstelling
Met de loskoppeling van de verplichtstelling aan het pensioenfonds zet het kabinet een volgende stap naar meer marktwerking in het Nederlandse pensioenstelsel. Een noodzakelijke stap om het draagvlak onder ons pensioenstelsel te versterken en het stelsel toekomstbestendig te maken met flexibiliteit en keuzevrijheid.

Op weg naar een optimale beschikbare premieregeling
Tom Steenkamp en Jacqueline Lommen beschrijven de huidige wetgeving voor beschikbare premieregelingen en geven aan welke veranderingen staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft voorgesteld. Daarnaast evalueren zij de voorstellen aan de hand van wetenschappelijke inzichten met betrekking tot de optimale premieregeling en rekenen zij de voorstellen door. Zo wordt duidelijk wat de welvaartseffecten zijn van afwijkingen van de optimale premieregeling.

Gerelateerd aan dit artikel: