Dat roept een vraag op over stewardship. Engagement met individuele bedrijven blijft belangrijk, maar bedrijven kunnen systematische problemen niet alleen oplossen. Overheden bepalen voor een groot deel de spelregels, van belastingen en regelgeving tot overheidsinvesteringen. Als beleggers risico’s willen aanpakken die het hele systeem raken, kunnen ze het zich dan veroorloven om niet ook met overheden in gesprek te gaan?

Engagement met overheden roept echter al snel lastige vragen op: met wie ga je in gesprek, wat is onze rol als beleggers en kunnen beleggers daadwerkelijk verandering teweegbrengen?

Waar moeten beleggers beginnen? Volg het geld en het antwoord ligt misschien dicht bij huis. Voor veel Europese beleggers vormen landen als Duitsland en Frankrijk een aanzienlijk deel van hun portefeuilles met staatsobligaties. Dat geeft ze een duidelijke reden om met die landen in gesprek te gaan. Maar daarmee pakken ze de transitierisico’s van specifieke landen aan, en niet klimaatverandering als wereldwijde uitdaging.

Kijk naar de uitstoot en er ontstaat een heel ander beeld. Bij klimaatverandering verschuift de aandacht al snel naar China en de VS, de landen met de grootste uitstoot ter wereld. Het probleem? Op de landen die er het meest toe doen, hebben beleggers mogelijk juist de minste invloed. Daarom is toegang minstens zo belangrijk. Maar als beleggers alleen aankloppen waar de deur openstaat, dreigen ze te kiezen voor de gemakkelijkste gesprekken in plaats van de gesprekken die er het meest toe doen.

Het dilemma is duidelijk. Moet engagement met overheden zich richten op de landen waarin je belegt, de landen waar het meeste op het spel staat, of de landen waar je de grootste kans hebt om verschil te maken?

De juiste deur kiezen is één ding. Maar wat geeft beleggers het recht om aan te kloppen? Beleggers zijn geen gekozen beleidsmakers en engagement met overheden mag er niet toe leiden dat beleggers regeringen vertellen hoe ze hun land moeten besturen. Toch nemen regeringen beslissingen die de markten vormgeven en invloed hebben op de langetermijnrisico’s waaraan beleggers blootstaan. Simpelweg zeggen ‘dit is politiek’ en je buiten het gesprek houden, is ook niet per se neutraal.

De rol van beleggers is misschien beperkt, maar kan wel betekenisvol zijn: lastige vragen stellen, uitleggen hoe beleidskeuzes van invloed zijn op kapitaal en een beleggingsperspectief voor de lange termijn inbrengen in discussies die vaak worden gedomineerd door kortetermijndruk. De uitdaging is om de juiste balans te vinden: bijdragen aan het debat zonder je voor te doen als beleidsmaker.

Ook dan blijft er nog een lastige vraag over: wat geldt als succes? Een regering die na een engagement haar beleid verandert, zou een mooie case study opleveren. Maar hoe vaak kan een belegger oprecht beweren dat hij die verandering heeft veroorzaakt?

Succes is daarom misschien minder spectaculair. Een onderwerp op de agenda zetten, een dialoog op gang brengen die er eerder niet was, nieuwe inzichten aan het debat toevoegen of zien dat de zorgen van beleggers in latere gesprekken terugkomen – dat zijn allemaal resultaten die als succes kunnen gelden. Als je de lat zo hoog legt dat overheidsbeleid moet veranderen, dan zullen de meeste engagementtrajecten mislukken. Beschouw je elk positief gesprek als een succes, dan verliest de lat zijn betekenis.

De juiste maatstaf ligt ergens daartussenin – laten zien dat engagement een geloofwaardige bijdrage aan verandering heeft geleverd, zonder te beweren dat beleggers die verandering hebben veroorzaakt.

Nederland biedt een recent voorbeeld. In oktober kondigde de Nederlandse regering plannen aan om maximaal USD 500 miljoen te investeren in de Tropical Forest Forever Facility (TFFF), waarbij expliciet werd verwezen naar de belangstelling van Nederlandse institutionele beleggers.¹ Voorafgaand aan dat besluit had Robeco op ons kantoor in Rotterdam een bijeenkomst voor beleggers over de TFFF georganiseerd, wat leidde tot de Rotterdam Statement of Support voor de overheidsinvestering.

We kunnen niet beweren dat dit het besluit heeft veroorzaakt. Maar misschien is dat nu juist het punt: succesvolle engagement vereist niet dat beleggers de eer opstrijken, maar wel dat ze kunnen laten zien dat ze op geloofwaardige wijze hebben bijgedragen aan de voortgang van het debat.

Dus met wie moeten beleggers in gesprek gaan, wat is hun legitieme rol en wanneer kunnen ze spreken van succes? We hebben geen perfecte antwoorden, en misschien moeten beleggers op hun hoede zijn voor iedereen die beweert die wel te hebben. Maar deze vragen zijn moeilijk vanaf de zijlijn te beantwoorden.

We zijn al enige tijd in gesprek met overheden over klimaatverandering, onder meer in Australië en Canada en recenter in Nederland.² Deze engagementtrajecten stellen ons in staat om de vragen in de praktijk te toetsen: waar kan engagement waarde toevoegen, hoe ziet betekenisvolle voortgang eruit en waar liggen de grenzen van de invloed van beleggers? Systeemgerichte stewardship staat misschien nog in de kinderschoenen, maar dat is een reden om al doende te leren en niet om niets te doen.

Voetnoten

¹ Nederland investeert fors in bescherming tropische bossen | Rijksoverheid.nl
² De focus van Robeco's engagementinspanningen is gebaseerd op een analyse van financiële materialiteit. Robeco selecteert elk jaar drie tot vijf nieuwe engagementthema's, en voor elk thema worden enkele ondernemingen geselecteerd die het meeste zijn blootgesteld aan het engagementthema. Deze ondernemingen maken niet noodzakelijkerwijs deel uit van deze portefeuille en de impact van de engagement op fondsniveau is beperkt. Informatie over de stewardshipbenadering en -richtlijnen van Robeco is te vinden op docu-stewardship-approach-and-guidelines.pdf.