By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Duurzaam beleggen moet, maar hoe?

Duurzaam beleggen moet, maar hoe?

28-11-2013 | Visie | Frank van Alphen Veel pensioenfondsen hebben duurzaam beleggen omarmd. Simpel is het niet, want het heeft meerdere betekenissen. Wat helpt, is het polsen van de achterban. 
 
Dat is in het kort de uitkomst van de door Robeco georganiseerde discussie eind november over duurzaam beleggen. Institutionele beleggers als PNO Media en PGGM, als ook economen en grote ondernemingen deelden hun ervaringen in het Rotterdamse Hulstkampgebouw.
 
De vele gezichten van duurzaamheid
Duurzaamheid heeft vele gezichten. De een denkt aan windmolens, terwijl de ander pleit voor het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Weer anderen leggen de nadruk op de arbeidsomstandigheden of letten scherp op de governance. Hierdoor is het moeilijk te zeggen hoe duurzaam een onderneming is. Zo scoort Heineken goed op milieubeleid, maar kunnen er vraagtekens rijzen over de governance van de brouwer.
 
Dat duurzaamheid voor iedereen een andere betekenis heeft, is goed te zien aan de verschillen in het beleggingsbeleid van pensioenfondsen. “Onze achterban bestaat uit mensen die werken bij de media”, zegt Jeroen van der Put, directeur van Media Pensioen Diensten, de uitvoerder van pensioenfonds PNO Media. “Onze pensioendeelnemers vinden persvrijheid van groot belang. Daarom beleggen wij niet in Chinese staatsobligaties. Daar wordt de pers aan banden gelegd.” PNO Media heeft daarentegen geen moeite met het bezit van aandelen in tabaksproducenten, terwijl het Pensioenfonds voor Zorg en Welzijn fabrikanten van sigaretten juist onlangs in de ban heeft gedaan. 
 
Gevolgen voor het rendement
De vele definities van duurzaamheid maken het lastig een algemene conclusie te trekken over het rendementsverschil tussen beleggen met oog voor mens en milieu en beleggen op puur financiële gronden. Dat is een belangrijke kwestie want het is de eerste vraag die iedere duurzame belegger voor de voeten wordt geworpen. “Betekent groen beleggen rendement inleveren?”
 
 “Er valt geen eenvoudig antwoord te geven op die vraag”, zegt econoom Jeroen Derwall, verbonden aan de universiteiten van Tilburg en Maastricht. Er zijn voorbeelden waaruit blijkt dat duurzaam beter rendeert, maar ook grafieken die het tegenovergestelde aantonen. Resultaten hangen af van de gekozen periode en het soort duurzaamheid. “We zien wel dat ondernemingen die een goede relatie hebben met de werknemers op de lange termijn beter renderen”, aldus Derwall.
 
“Ondernemingen die een goede relatie met werknemers hebben, renderen beter op lange termijn”
 
Ondanks deze onzekerheid over het rendement hebben deelnemers zo hun eigen opvattingen over duurzaamheid. PNO Media heeft daar bijvoorbeeld onderzoek naar gedaan. En het resultaat is verrassend. “Ruim de helft van de deelnemers van PNO Media vindt duurzaamheid zo belangrijk dat daar wel een iets lager rendement tegenover mag staan”, aldus Van der Put. Hij tekent er wel bij aan dat in de praktijk de interesse van de deelnemers in bijvoorbeeld actief aandeelhouderschap uiterst gering is. “Vrijwel niemand bekijkt die informatie op onze site”, aldus Van der Put.
 
Wat vinden deelnemers?
Volgens Van der Put is het een taak van het pensioenbestuur om te achterhalen hoe de deelnemers denken over duurzaamheidsthemas. “Pas dan kun je een beleid formuleren dat past bij de achterban.” Ook Marcel Jeucken, directeur verantwoord beleggen bij pensioenuitvoerder PGGM, pleit voor het peilen van de opvattingen van de deelnemers.

Dat helpt fondsen in eerste instantie bij de samenstelling van een lijst bedrijven die niet door de beugel kunnen. Jeucken: “Tot hier en niet verder is de houding van de deelnemer bij die ondernemingen.” Op zo’n zwarte lijst kunnen bijvoorbeeld makers van clustermunitie staan.

Aan de andere kant van het spectrum zijn beleggingen te vinden die juist bijdragen aan een schonere wereld zoals hernieuwbare energie en bedrijven die hun energie- en waterverbruik drastisch weten te verminderen. “Tussen uitsluiting en beleggen in schone bedrijven is een groot grijs gebied”, aldus Jeucken. “Met veel ondernemingen in het grijze gebied gaan we een dialoog aan over punten die kunnen worden verbeterd.”
 
“Tussen uitsluiting en beleggen in schone bedrijven is een groot grijs gebied”
 
Geen Westerse hobby meer
Volgens trendwatcher Carl Rohde, die ook werkzaam is in China en Brazilië, is duurzaamheid al lang geen Westerse hobby meer. “Toen ik laatst in China was, dreven er duizenden dode varkens in een rivier. De problemen zijn zo zichtbaar en voelbaar dat de overheid gedwongen is iets te doen. De middenklasse heeft te eten, maar wil ook fatsoenlijk leven. Een ceo vertelde me onlangs dat het niet meer lukt expats naar Peking of Shanghai te lokken omdat ze die steden te ongezond vinden voor hun kinderen.” Ook Jeucken verwacht dat China snel zal handelen. “De elite trekt zelfs uit de steden. China staat voor enorme uitdagingen, maar dat biedt ons als belegger ook weer kansen.”
 
“Beleggers vragen om een consistent overheidsbeleid”
 
Consistent beleid is nodig
Een zwabberend overheidsbeleid zien duurzame beleggers en bedrijven als een van de grootste bedreigingen. Dat speelt met name bij subsidies voor hernieuwbare energie. Zo heeft Spanje de subsidie voor zonne-energie plots teruggeschroefd.  “Beleggers vragen om een consistent overheidsbeleid omdat het gaat om lange termijnbeleggingen”, zegt Roderick Munsters, ceo van Robeco. “Je wilt niet dat de regels elke vier jaar veranderen. Als de overheid privaat geld wil aantrekken voor duurzame ontwikkelingen, moet daar rekening mee worden gehouden.”   
 

 

  De stille kracht van DSM
 “DSM heeft een beetje pech”, zegt Marleen Janssen Groesbeek, sinds begin dit jaar manager duurzaamheid bij DSM.  Als het gaat over duurzaamheid wordt Unilever vaak genoemd als schoolvoorbeeld, omdat dit zeep- en voedingsbedrijf zijn grondstofgebruik actief aan het verminderen is. “Wij leveren aan andere bedrijven en zijn daardoor minder bekend dan consumentenmerken”, zegt Jansen Groesbeek. “DSM is bijvoorbeeld leverancier van vitamines en voedingssupplementen aan bedrijven zoals Nestlé en Unilever. In die zin is DSM een stille kracht op de achtergrond.”
DSM heeft duurzaamheid al vijf jaar geleden verheven tot een van de pijlers van zijn strategie. Dat werpt zijn vruchten af: de onderneming staat al jaren in de top van de Dow Jones Sustainability index. In deze index zijn bedrijven opgenomen die beduidend hoger scoren op ESG-criteria dan hun sectorgenoten. ESG staat voor Environment, Social en Governance.
Op tal van gebieden is DSM koploper. Zo publiceert de multinational volgend jaar voor de vierde maal een geïntegreerd jaarverslag waarin duurzaamheid en financiële gegevens zo veel mogelijk zijn verweven. Veel bedrijven maken nog een apart duurzaamheidsverslag waardoor het onderwerp dreigt te worden gezien iets dat los staat van de normale bedrijfsvoering. 

 

Niet alleen het financieel rendement telt bij PGGM 
Duurzaam beleggen loont op de lange termijn, is de stellige overtuiging van PGGM. Volgens PGGM renderen bedrijven die voorsorteren op bijvoorbeeld water- en energievraagstukken op den duur beter dan ondernemingen die dat niet doen. “Maar duurzaam beleggen is niet simpel”, stelt Marcel Jeucken, hoofd verantwoord beleggen bij PGGM.

Deze een na grootste pensioenbelegger van Nederland heeft duurzaamheid al jaren hoog in het vaandel. Jeucken: “De mensen die straks met pensioen gaan, willen ook leven in een leefbare wereld. Je hebt weinig aan een goed pensioen in een land dat wordt geteisterd door milieuproblemen.”

PGGM streeft ernaar duurzaamheid bij vrijwel alle beleggingen een rol te laten spelen en belegt zo’n 145 miljard euro voor een vijftal pensioenfondsen, waarvan Pensioenfonds Zorg & Welzijn de grootste is. “We zoeken naar projecten en ondernemingen die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. We beleggen bijvoorbeeld in windmolenparken”, aldus Jeucken. “Daarnaast gaan we in gesprek met veel ondernemingen over zaken die voor verbetering vatbaar zijn. Denk aan milieumaatregelen, maar ook arbeidsomstandigheden in fabrieken. We geloven in de sturende kracht van geld.”
Deel deze pagina: