By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Pensioendeelnemer in premieregeling duidelijk beter af met variabele pensioenuitkering

09-08-2016 | Visie | Jacqueline Lommen, Tom Steenkamp Wat is het effect van de Wet verbeterde premieregeling of doorbeleggen op de pensioenuitkering? Robeco analyseert de gevolgen voor deelnemers en berekent de hoogte van en fluctuaties in vaste en variabele uitkeringen. En biedt pensioenfondsen en sociale partners een handleiding voor het implementeren van de nieuwe wet.

In het kort:
  • Er zijn voortaan vier uitkeringsmogelijkheden in een premie- of DC-pensioenregeling
  • Met variabele pensioenuitkering is een 20% hogere uitkering mogelijk dan met vaste uitkering
  • Er is – vooralsnog – een verschil in keuzemogelijkheden en shoprecht tussen deelnemers

De Wet verbeterde premieregeling maakt doorbeleggen in de uitkeringsfase van een pensioen mogelijk en is daarom een welkome toevoeging aan ons pensioenstelsel. De pluspunten zijn een  hoger verwacht pensioenresultaat voor de deelnemer, meer keuzemogelijkheden voor sociale partners in soorten pensioenregelingen met een gulden middenweg tussen uitkerings- en premieregelingen en solidariteit en collectiviteit blijven centraal staan.

Tot die conclusie komen Tom Steenkamp (hoofd Robeco Investment Research) en Jacqueline Lommen (directeur Europese pensioenen Robeco). Zij namen de wet ter hand, analyseerden wat hij in de praktijk betekent voor pensioenfondsen en sociale partners en rekenden door wat het effect is op de pensioenuitkering van de deelnemers. Hun conclusie staat in de studie Wet verbeterde premieregeling: meer keus en maatwerk voor pensioendeelnemers.

“Met de Wet verbeterde premieregeling zet Nederland een grote stap in de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van zijn pensioenstelsel”, stelt Lommen vast. De wet biedt een extra keuzemogelijkheid bij premieregelingen of defined contribution (DC)-regelingen waarbij de uitkering niet langer gegarandeerd of vast is, maar ook mag fluctueren. Doorbeleggen in de uitkeringsfase is voortaan mogelijk en dat leidt tot een hoger verwacht pensioen.”

“De risico’s verschuiven nu transparant en grotendeels van de pensioenuitvoerders en werkgevers naar de deelnemers. Maar de kernrisico’s van overlijden, arbeidsongeschiktheid en lang leven blijven voor de deelnemer als vanouds collectief geregeld en solidair gedeeld. Voor pensioeninstellingen verminderen de structurele problemen met de dekkingsgraad, omdat ze geen solvabiliteitsbuffers hoeven aan te houden voor de verbeterde premieregeling en daarmee wordt de pensioenvoorziening dus weer houdbaar.”

Verwachte pensioenuitkering met en zonder doorbeleggen

Er komen met de Wet verbeterde premieregeling voortaan vier uitkeringsmogelijkheden in een DC-pensioenregeling die zich onderscheiden langs de assen vast of variabel en collectief of persoonlijk. Er is de bestaande, vaste pensioenuitkering met een individuele optie (inkoop bij een verzekeraar met een harde uitkeringsgarantie) en met een collectieve optie (inkoop bij een pensioenfonds met semi-harde toezegging). Daarnaast komt nu de nieuwe, variabele uitkering.  Ook hierbij is er een individuele optie met een persoonlijke pensioenrekening zowel in de opbouw- als uitkeringsfase en een collectieve optie met inbreng van het persoonlijk pensioenvermogen in een collectieve pot op pensioendatum.

Vier keuzemogelijkheden voor uitkeringsvorm bij DC-pensioenregeling

pensioendeelnemer-in-premieregeling-duidelijk-beter-af-met-variabele-pensioenuitkering-grafiek1.jpg

Steenkamp heeft met zijn team op basis van een aantal veronderstellingen de hoogte en fluctuatie van het pensioenresultaat berekend voor de vier opties. Uit een vergelijking van de doorberekende opties zijn vier belangrijke conclusie te trekken. Steenkamp licht ze toe. “De vaste uitkering bij een verzekeraar (optie I)  leidt tot het laagste, verwachte reële pensioenresultaat. Daartegenover staat wel dat er geen fluctuatie in de nominale uitkering is. De uitkering is vast en er wordt niet gekort. De koopkracht zal naar verwachting wel elk jaar dalen.”

“Optie II met inkoop bij een pensioenfonds leidt ten opzichte van inkoop bij een verzekeraar tot een iets hogere verwachte reële uitkering, zowel in de positieve als gemiddelde economische scenario’s. In de negatieve economische scenario’s in het verwachte pensioenresultaat licht lager dan bij optie I”, stelt hij vast. “Een nadeel ten opzichte van optie I is dat de uitkering nominaal kan worden gekort, maar daar staat indexatie tegenover. Een voordeel zou een hogere uitkering bij aanvang kunnen zijn, omdat het pensioenfonds een aantrekkelijkere inkoopprijs hanteert dan de verzekeraar.”

“De opties III en IV met een variabele uitkering scoren In termen van verwacht pensioenresultaat – zowel persoonlijk als collectief – aanzienlijk beter dan de opties met vaste uitkering. Dat gaat op in zowel gemiddelde als positieve economische scenario’s. In slechte economische scenario’s zijn de uitkomsten vergelijkbaar met optie 1 en 2 dus niet lager zoals vaak intuïtief verwacht. Door de huidige lage dekkingsgraden moet de herverdeelbuffer eerst worden opgebouwd en wordt dus weinig geprofiteerd van de stabiliserende werking van de buffer voor de uitkeringen. Tevens bieden de opties III en IV de mogelijkheid om een bij aanvang aanzienlijk hogere uitkering aan te kopen dan bij optie I en II. In de white paper becijferen we dat op een 20% hogere uitkering.”

Steenkamp: “Bij de variabele uitkering is het verwachte pensioenresultaat voor de deelnemer in de persoonlijke en collectieve variant nagenoeg gelijk. Talloze berekeningen uit verschillende bronnen staven deze bevinding dat er geen materieel verschil in pensioenresultaat is tussen het gebruiken van een collectieve “pot” of toepassen van persoonlijke pensioenrekeningen. Zowel de hoogte als de volatiliteit van de verwachte pensioenuitkering zijn nagenoeg gelijk.”

‘Het gebruik van een collectieve pot of een persoonlijke pensioenrekening maakt geen verschil’

Invloed op de pensioensector

Aangezien er bij optie III en IV nauwelijks verschil in pensioenresultaat voor de deelnemers is, zal de keuze vooral worden bepaald door de culturele achtergrond van de sociale partners, verwacht Steenkamp. “Alle pensioenuitvoerders mogen de nieuwe DC-regeling met variabele uitkering beheren. De verwachting is, dat pensioenfondsen vooral de collectieve variant zullen toepassen en verzekeraars en premiepensioeninstellingen (PPI’s) de persoonlijke variant. Pensioenfondsen zijn niet verplicht om de nieuwe variabele variant te bieden, maar zullen dit naar verwachting wel doen. Bij de variabele uitkering is immers niet tot nauwelijks nog een dekkingsgraad nodig.”

Lommen signaleert dat er met de wet een ongelijkheid tussen pensioendeelnemers ontstaat met meer en minder keuzevrijheid. “Deelnemers in een pensioenfonds dat zowel een vaste als variabele uitkering aanbiedt hebben weinig keuzemogelijkheden in vergelijking met deelnemers bij een verzekeraar of PPI. Ze mogen niet zelf de uitvoerder kiezen voor de uitkeringsfase. Ze hebben geen zogenoemd shoprecht en zijn gehouden aan de collectieve variant die de meeste pensioenfondsen naar verwachting zullen aanbieden. Deelnemers in een pensioenregeling bij een verzekeraar of PPI hebben wel shoprecht en meer keuzevrijheid voor de uitkering.”

“Er is een motie ingediend en staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een onderzoek toegezegd naar de mogelijkheid om aan alle deelnemers op pensioendatum eenmalig een onbeperkt shoprecht te geven. Dit onderzoek kan leiden tot aanpassing van de wet.”

Handleiding voor implementatie van de wet

De pensioensector moet aan de slag met het implementeren van de Wet verbeterde premieregeling. Nog niet alle onderdelen van de wet zijn echter eenduidig. Volledige duidelijkheid ontstaat pas na het beschikbaar komen van resterende lagere wetgeving, beleidsregels vanuit DNB en interpretatie van de wetsteksten in de praktijk.
“De wet biedt echter nu al ruim voldoende basis voor pensioenfondsen en sociale partners om vooruit te kunnen en die een overstap van een uitkerings- naar een premieregeling overwegen”, stelt Lommen.

De white paper vat de aandachtspunten bij de praktische implementatie van de wet samen. Het vertelt wie, wat wanneer moet doen. Bij alle eisen staat een inhoudelijke toelichting. Ook beschrijft het de plekken in de wet die nog open staan. Life-cycle beleggen, te gebruiken rekenparameters, deelnemerscommunicatie en zorgplicht en de positie van bedrijfstakpensioenfondsen in de DC-sector worden inhoudelijk toegelicht.

Lommen: “Geleidelijk zal de verbeterde premieregeling zijn plek krijgen in ons pensioenstelsel en een wegbereider kunnen zijn voor de verder reikende veranderingen die de Sociaal Economische Raad (SER) onlangs heeft gepubliceerd in zijn pensioenverkenning.”

Robeco speelt in op doorbeleggen

Robeco werkt op dit moment aan nieuwe oplossingen voor pensioenklanten die inspelen op de wet verbeterde premieregeling. Enerzijds zijn dit gebundelde pensioenoplossingen (Robeco Smart Pension) die voor pensioenfondsen (via Robeco Flexioen) en voor werkgevers (via Robeco PPI) interessant kunnen zijn. Anderzijds betreft dit specifieke beleggingsoplossingen zoals decumulatie-oplossingen die zich speciaal richten op een gecontroleerde uitkeringsfase van de pensioenvoorziening. Deze kunnen onderdeel zijn van een eigen pensioenoplossing van een pensioenfonds, verzekeraar of premiepensioeninstelling (PPI) maar ook interessant zijn voor particuliere spaarders die hun opgebouwde vermogen gecontroleerd weer afbouwen gedurende de pensioenjaren.

Verder lezen over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel

In dit interview wordt enkele keren de Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling van de SER genoemd. In een eerdere white paper laten Robeco’s pensioendeskundigen Tom Steenkamp en Jacqueline Lommen hun licht schijnen op deze pensioenstudie en vertellen wat die betekent voor pensioenfondsen. Lees daarvoor Wat de SER-pensioenverkenning betekent voor pensioenfondsen.

Met de Wet verbeterde premiepensioenregeling en de toekomstverkenning van de SER gaat het snel met het nieuwe pensioencontract. Sociale partners kunnen de voordelen van defined benefit en defined contribution combineren en samen de sprong wagen: Van DB naar DC: slootjespringen in de pensioenpolder.

Hoe de overgang van een DB- naar een DC-pensioenregeling vorm kan krijgen beschrijft het artikel Van DB naar DC: laat de pensioenfondsbestuurder maar schuiven. Dat gaat in op het tweefondsenmodel met een matching en return portefeuille. Met een schuif is eenvoudig de verhouding tussen beide portefeuilles te regelen en de beleggingen aan te passen aan het gewenste risicoprofiel van het pensioenfonds.

Jacqueline Lommen

Jacqueline Lommen

Directeur Europese Pensioenen en bestuurslid Stichting PPI Robeco

"De PPI vervult als pensioeninstelling een belangrijke rol in het toekomstbestendig maken van het Nederlandse pensioenstelsel.”

Tom Steenkamp

Tom Steenkamp

Head Investment Research
Deel deze pagina:


Auteur

Tom Steenkamp
Head Investment Research


Auteur

Jacqueline Lommen
Directeur Europese Pensioenen en bestuurslid Stichting PPI Robeco


Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.