By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Apple, Google en schaliegas, met dank aan de overheid als durfkapitalist

22-01-2016 | Interview
.

Econoom Mariana Mazzucato, verbonden aan de universiteit van Sussex als professor in the Economics of Innovation en auteur van ‘The Entrepreneurial State’ kan het niet vaak genoeg herhalen. Steve Jobs en Elon Musk zijn, als grote innovators, de grote helden van deze generatie en ja, ze hebben ontegenzeggelijk een grote staat van dienst, maar het verhaal dat we elkaar vertellen is bepaald niet sluitend.

In het kort:
  • De rol van de overheid als risicodragende investeerder is onmisbaar in innovatie
  • De risico’s van investeringen worden gesocialiseerd, de beloning geprivatiseerd
  • Publieke en private sector hebben te weinig oog voor innovatie

In de vaak geroemde biografie van Jobs wordt geen hoofdstuk, geen bladzijde, zelfs geen alinea gewijd aan de enorme rugwind die Apple heeft gehad vanuit de publieke sector. En dat steekt Mazzucato. “Als we elkaar het verhaal blijven vertellen dat de overheid saai en dom is, dan beperken we ons toekomstig potentieel aan innovatie”, vertelde Mazzucato haar publiek tijdens Robeco Outlook 2016. Want, innovatie wordt in een heel groot aantal gevallen vooral gesubsidieerd door overheidsinvesteringen. En niet alleen indirect via belastingvoordelen, ook via directe, risicodragende investeringen.

Apple is daarvan een schoolvoorbeeld, betoogt Mazzucato.  Alle hippe mogelijkheden, van GPS- tot touch screen-technologieën hebben hun oorsprong in overheidsprojecten, bijvoorbeeld van NASA. “En we praten over de schaliegasrevolutie alsof die zomaar uit de lucht is komen vallen, maar die komt voort uit meer dan 40 jaar van overheidsinvesteringen.” Innovatie, stelt Mazzucato, heeft geduldige langetermijninvesteerders (lees: de overheid) nodig, die bereid zijn risico’s te nemen.

Dat laatste lijkt te botsen met het beeld dat we van overheden wereldwijd hebben. “De traditionele visie op de overheid is dat we denken dat haar belang beperkt is. Idealiter zijn ze er om weeffouten in de markt te herstellen. Ze moeten een omgeving creëren waarin bedrijven geweldige dingen kunnen doen. Ik zie de rol van de overheid als een ondernemende, risico nemende partij die investeert in technologieën en bedrijven, zelfs nog voordat het bedrijfsleven daarin gaat participeren.”

In de praktijk willen we liever dat de overheid faciliteert en risico’s wegneemt, stelt Mazzucato. “Maar wat er gebeurde in Silicon Valley is dat er een netwerk was van gedecentraliseerde publieke instellingen die risico’s namen en direct investeerden – niet indirect via belastingvoordelen.”

Belastingbetaler betaalt twee keer
Natuurlijk is er veel innovatie van de private sector, maar omdat de rol van de publieke sector wordt verzwegen, krijgt deze ook niet de kans om de vruchten te plukken van de eigen arbeid. “Je hebt uiteindelijk een socialisering van de risico’s en een privatisering van de beloning”. De farmaceutische industrie is daarvan volgens Mazzucato een goed voorbeeld.  “De belastingbetaler betaalt twee keer. In eerste instantie draagt hij bij aan het enorme door belastinggeld gesubsidieerde onderzoek, maar de prijzen van de medicijnen die daaruit voort komen zijn niet gelimiteerd. Het zou eerlijker zijn als de prijzen van medicijnen de inspanningen van alle betrokken partijen zouden reflecteren.”

Hetzelfde geldt voor meer hippe producten. Apple en Google zijn volgens Mazzucato “vruchten van publieke investeringen over de hele innovatieketen.” Als we de overheid alleen maar zien als faciliterend – het financieren van universiteiten en wetenschap – creëren we geen nieuwe Apples en Googles, stelt zij. “Je krijgt geen innovatie door heel breed in wetenschap te investeren.”

‘Bij het project om naar de maan te gaan waren dan vijftien sectoren betrokken, tot aan de textielsector voor de kleding van de astronauten toe’

In veel landen wordt door de overheden veel te weinig in innovatie geïnvesteerd en waar het gebeurt is de aanpak verkeerd, stelt Mazzucato. “In Nederland, maar ook in andere landen, wordt door de overheid geïnvesteerd in innovatie in een beperkt aantal sectoren, de ‘topsectoren’. Maar de echte innovatie is altijd ontstaan in ‘mission oriented’ projecten.” Niet de hippe sectoren, maar het grote doel moet bepalend zijn voor de geldstromen naar R&D. “Bij het project om naar de maan te gaan waren dan vijftien sectoren betrokken, tot aan de textielsector voor de kleding van de astronauten toe.”

Optelsom
Ondertussen ligt Europa in dit aspect ver achter op de VS en veel kans om die achterstand snel in te halen lijkt er niet te zijn. Mazzucato wijst bijvoorbeeld op de bezuinigingen van veel Europese overheden in de afgelopen jaren om schulden weg te werken. Die gaan ten koste van de financiering van R&D. “Het is bovendien de verkeerde reflex, want de financiële crisis ontstond door private schulden, niet publieke schulden.” Dat leidt tot twee serieuze bedreigingen: de overheid bezuinigt op innovatie en het bedrijfsleven is vooral bezig om eigen aandelen in te kopen in plaats van te investeren in R&D.

“Innovatie is niet ‘publieke sector versus private sector’, het is de optelsom van beide. Maar de publieke sector bezuinigt innovatie weg en de private sector kijkt in veel gevallen vooral naar kortetermijnwinsten voor het management door share buybacks. Dan krijg je dus geen innovatie.” Daar kan geen Elon Musk tegenop.

outlook-2016-110x90px.jpgWilt u het volledige rapport lezen?
Klik hier en download de (Engelstalige) "Outlook 2016: Diminishing returns"



Deel deze pagina:


banner-nl-outlook-2016-253x80px.jpg

Gerelateerde artikelen


Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.