By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Jacqueline Lommen

Verplichtstelling: De Toren van Babel

14-04-2014 | Column | Jacqueline Lommen Belanghebbenden in de pensioenwereld praten langs elkaar heen als het gaat over verplichtstelling. Misschien onbewust. Ons ingewikkelde pensioenstelsel leidt gemakkelijk tot misverstanden en kennislacunes.

Maar misschien praat men ook bewust langs elkaar heen. Een Babylonische spraakverwarring creëren kan immers samengaan met het beschermen van gevestigde belangen. In het Oude Testament moest Nimrod ook de arbeiders in verwarring brengen die bouwden aan de Toren van Babel.

Helder debat

Kort en krachtig afgepeld speelt de afweging tussen verplichtstelling en keuzevrijheid volgens mij op vier te onderscheiden niveaus. Ten eerste in het overkoepelende pensioenstelsel. Ten tweede bij de pensioeninstellingen. Ten derde bij de pensioenregeling. En ten vierde bij de pensioenuitvoering. Door dit onderscheid te maken kunnen we een Babylonische spraakverwarring voortaan voorkomen en dezelfde taal spreken.

Onverplicht pensioenstelsel
Op dit eerste niveau horen de discussies thuis over de inrichting van ons stelsel. Zo behoort Nederland tot de landen die géén verplicht stelsel hebben, vandaar de witte vlekken. Het ZZP pensioen sluit hierop aan. De kleine verplichtstelling voorkomt gelukkig dat werkgevers naar willekeur werknemers kunnen uitsluiten van een pensioenvoorziening. En focus op de tweede pijler leidt er toe dat werkgevers en sociale partners een grote edoch essentiële vinger in de pap hebben. Er is eigenlijk relatief weinig discussie over deze fundamentele keuzen.

Vrije marktwerking voor pensioeninstellingen
Voor de pensioeninstellingen worden momenteel belangrijke elementen van verplichtstelling tegen het licht gehouden. Het doel is meer keuzemogelijkheden in uitvoeringsmodellen en vrije marktwerking. Wellicht dat de huidige vorm van de grote verplichtstelling - waarbij niet alleen de pensioenregeling maar ook de pensioeninstelling verplicht wordt gesteld - wordt gewijzigd. De komst van de premiepensioeninstelling (PPI), het Algemeen Pensioenfonds (APF) en de buitenlandse IORP’s zijn concrete verschijnselen van deze nieuwe, vrije wind die waait.

Sociale partners bepalen de pensioenregeling
En dan het niveau van het pensioencontract. We hebben in Nederland geen wettelijk verplichte standaard pensioenregeling, zoals bijvoorbeeld in Zwitserland wel het geval is. Hoe kun je als overheid dan toch bijsturen als sociale partners er niet uitkomen en pensioen tot financiële instabiliteit van het land leidt? Wie kan en wil nog pensioenrisico’s dragen? Ik zie hier een aanpak waarbij Den Haag de alternatieven voor de traditionele pensioenregelingen aantrekkelijker maakt, zodat de sector ‘vanzelf’ gaat bewegen. Dat betekent de verplichtende elementen stapsgewijs eruit en meer keuzevrijheden. Zie onder andere de pensioenknip initiatieven gericht op het flexibiliseren van de uitkeringsfase, waardoor DC-regelingen steeds meer een volwaardig alternatief worden voor bestaande contracten. Maar ook de opgestarte discussie over de verplichte doorsneesystematiek. En meer op de achtergrond de nieuwe mogelijkheid om te ring-fencen waardoor maatwerk solidariteitskringen mogelijk worden en er een oplossing voorhanden komt voor de oude regelingen.

Beleggingsvrijheid voor deelnemers 
Ten slotte de operationele pensioenuitvoering; administreren, beleggen en deelnemerscommunicatie. Op dit niveau hoort onder andere het debat over keuzevrijheid voor deelnemers in het beleggingsbeleid. Geen onlogisch pleidooi nu de pensioenrisico’s steeds meer hun kant opschuiven. Zaak is om te zorgen dat door goede – wat mij betreft verplicht aan te bieden -  default opties wordt voorkomen dat keuzevrijheid leidt tot keuzestress. 

Een stevig draagvlak
Hoogmoed komt voor de Val. Paternalisme en verplichtstelling vanuit de wetgever en sociale partners dienen een goed doel ter zelfbescherming van de vrijgevochten Babyloniërs. Maar meer keuzevrijheid en flexibiliteit zijn volgens mij essentieel om uiteenvallen van de sector te voorkomen en het draagvlak onder onze pensioentoren te versterken. Deze weg is gelukkig reeds ingeslagen..

Deze column verscheen eerder op FD Pensioen Pro

Jacqueline Lommen

Jacqueline Lommen

Directeur Europese Pensioenen en bestuurslid Stichting PPI Robeco

"De PPI vervult als pensioeninstelling een belangrijke rol in het toekomstbestendig maken van het Nederlandse pensioenstelsel.”

Deel deze pagina: