By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Vergrijzing in de schoolbanken

22-08-2014 | Column | Lukas Daalder Vergrijzing zal de groei onder druk zetten. Ook Moody’s is tot die conclusie gekomen, maar hanteert hierbij een vreemd argument…

Vergrijzing remt groei, doordat de beroepsbevolking daalt
Onder normale omstandigheden zou ik niet al te veel aandacht hebben besteed aan het rapportje dat Moody’s vorige week naar buiten bracht. De titel, of althans mijn vertaling daarvan: “Vergrijzing zal de economische groei de komende twintig jaar onder druk zetten”. Seen it, read it. Of, zoals het in het dagelijks commentaar van de hoofdredactie van Het Financieele Dagblad iets netter onder woorden werd gebracht: “Moody’s is bepaald niet de eerste instantie die wijst op de tikkende tijdbom onder veel westerse, maar ook Aziatische landen: de vergrijzing.”

Het recept voor dit soort rapporten is even voorspelbaar als simpel. Economische groei, zo leggen ze uit, is te splitsen in groei van de factor arbeid en de groei van de productiviteit van deze arbeid. Als je vervolgens veronderstelt dat die arbeidsproductiviteit min of meer constant is, ligt het voor de hand dat een krimp in de beroepsbevolking tot lagere economische groei gaat leiden: er wordt gewoon minder gewerkt. Een enkele keer waagt men zich vervolgens nog aan wat verdieping, door de veronderstelling van stabiele productiviteit ter discussie te stellen. Als al die grijsaards bijvoorbeeld ook nog eens minder productief blijken te zijn, of als er minder geïnvesteerd gaat worden door de lagere groeiverwachtingen, gaat die vergrijzing van twee kanten pijn doen.

Nieuw element?
Juist op dat vlak leek het rapportje van Moody’s een nieuw element toe te voegen, waardoor ik het toch ben gaan lezen. Het ‘significante’ effect op de economische groei was het gevolg van twee factoren: een daling van de factor arbeid (check) en een daling van de besparingen die daarmee tot een daling van investeringen zou leiden. Nou zal het eerste deel van deze tweede verklaring geen verrassing zijn. Dat je minder spaart als je met pensioen bent, ligt voor de hand. Je besteedbare inkomen daalt bij pensionering aanzienlijk, je uitgavenpatroon veel minder. Het kost Moody’s dan ook geen moeite om dat verband met wat mooie plaatjes van Japan en Korea aan te tonen.
En daarmee is het verhaal voor Moody’s kennelijk klaar, want er wordt verder geen enkele poging gedaan om het tweede deel hard te maken. Lage besparingen leiden tot lagere investeringen. Punt. Dat hebben we nu eenmaal in de bankjes van de middelbare school geleerd, dus dan zal het wel kloppen. Dat het in die economieles om een gesloten economie, zonder (centrale) banken of vermogensopbouw ging, is men daarbij kennelijk vergeten.

Geen spaartekort, maar een spaaroverschot
In de wereld waar ik leef en werk, is niet het gebrek, maar juist de overvloed aan besparingen en vermogen het grootste probleem. Ik geloof direct dat vergrijzing de groei onder druk zal zetten en ik kan me goed voorstellen dat er minder geïnvesteerd gaat worden. Wie denkt dat dat door een gebrek aan besparingen zal komen, heeft wat mij betreft de laatste twintig jaar niet goed opgelet.

Dit artikel is eerder verschenen in het Financieele Dagblad van woensdag 13 augustus 2014
Lukas Daalder

Lukas Daalder

CIO Investment Solutions
Deel deze pagina:


Auteur

Lukas Daalder
CIO Investment Solutions


Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.