By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Japan: kijken niet kopen

Japan: kijken niet kopen

05-05-2014 | Column | Kommer van Trigt Als je in Japan bent en je verwondert je over de Japanse samenleving dan denk je op weg naar je hotelkamer toch altijd even aan Bill Murray in de film ‘Lost in translation’. En zo’n gevoel van vervreemding geldt zeker ook voor de economie van dat land– waar momenteel het grootste monetaire experiment ooit plaatsvindt.

Optimisme over eind aan prijsdalingen
Toen ik afgelopen maand voor het eerst sinds een aantal jaren  weer in Japan was, proefde ik  optimisme in de gesprekken die ik had met Japanse beleggers, economen en experts over de toekomst van het land. Nu is het zo dat je Japanse economen net als bijvoorbeeld de Franse maar moeilijk kunt betrappen op kritische noten over hun eigen economieën- hoe anders dan bijvoorbeeld Britten of Nederlanders die naar hartenlust de zwakke plekken van hun land aanwijzen.

Maar ondanks die loyaliteit voor het eigen land lijkt er ook echt geloof te zijn dat er een eind is gekomen aan de voortslepende periode van de prijsdalingen. De immense aankopen van Japanse staatsobligaties door de centrale bank -momenteel meer dan 70% van de totale jaarlijkse uitgifte- hebben er mede toe geleid dat de deflatie voorbij is en de economie weer groei laat zien.

De eerste pijl lijkt raak geschoten
Zoals een Japanse haiku altijd uit drie regels bestaat, zo bestaat het plan van de Japanse premier Shinzo Abe uit drie pijlen om de economie los te trekken: monetaire injecties – budgettaire stimulering - en structurele hervormingen. Voor wat betreft de eerste pijl lijkt dus raak geschoten.

Maar dat is slechts het begin. Want de schuld van het Aziatische land is de hoogste ter wereld met 230% van het bruto binnenlands product, en blijkt zo´n beetje het enige wat het afgelopen decennium wel hard is gegroeid. En dan te bedenken dat landen als Portugal en Griekenland voor heel wat lagere schuldratio’s op hun knieën zijn gedwongen door de financiële markten, met omvallende banken en lege betaalautomaten tot gevolg.

Is de schuld wel houdbaar?
Hoe kan het dat deze astronomische schuld van Japan nog niet heeft geleid tot acute problemen?
Er zijn twee belangrijke redenen waarom de schuld nog niet heeft geleid tot wantrouwen over de financiering. Ten eerste heeft de Japanse overheid nog wel ruimte om de overheidsfinanciën in het gareel te krijgen, door bijvoorbeeld meer belastingen te heffen. En in tegenstelling tot Griekenland, worden belastingen in Japan ook echt geïnd. Afgelopen maand is het btw-tarief verhoogd, en is op 8% uitgekomen, wat in internationaal opzicht nog steeds ongekend laag is.

Tot nog toe was er geen externe druk
Ten tweede is de bulk van de schuld in handen van de eigen bevolking en dat maakt dat er geen externe druk is. Tegenover de forse tekorten van de overheid staan grote spaaroverschotten van bedrijven en huishoudens. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen waren van oudsher de belangrijkste bezitters van de staatschuld en sinds de start van Abenomics is de Bank of Japan aan een snelle opmars bezig. Zij bezit nu al 20% van de totale overheidsschuld: meer dan een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar.

Heeft het buitenland interesse in Japanse schuld?
Maar juist die afhankelijkheid van binnenlandse kopers staat op termijn ter discussie. De handelsbalans is omgeslagen in een tekort en wordt elk jaar groter. De bevolking vergrijst de komende jaren in snel tempo en spaart dan ook minder. In de toekomst zal het beroep op internationale beleggers toenemen. Het land wil daarom nu al de interesse van buitenlandse partijen wekken voor JGB’s. Maar met een 10-jaars rente op 0,60% is dit geen gemakkelijke opgave.

Want de houdbaarheidsvraag blijft terugkomen: kan Japan echt onder de drukkende staatsschuld uitgroeien?
De economie moet dan heel hard groeien óf de overheid moet heel veel extra inkomsten binnen harken. Dat laatste is lastig zonder de net aangewakkerde koopbereidheid van consumenten te ondermijnen.

Kan Bank of Japan schulden doorstrepen?
Maar er ligt voor Abe nog een andere, eenvoudige, maar uiterst controversiële weg open. Als de Bank of Japan ergens in de toekomst ‘op eigen beweging’ besluit om de staatsschuld op haar balans kwijt te schelden, dan zullen er verliezen bij de centrale bank neerslaan – dat zijn gigantische bedragen, maar de vraag is hoe dat materieel uitpakt als de Bank of Japan dat boekhoudkundige verlies wegwerkt door meer geld bij te drukken.

Premier Abe heeft de Bank of Japan in zijn greep
Bij zijn aantreden heeft premier Abe laten zien dat hij de Bank of Japan precies kan laten uitvoeren wat hij wilde – massaal staatsobligaties opkopen. Of hij zover zal gaan om de centrale bank straks ook te vragen om de opgekochte staatsleningen uiteindelijk kwijt te schelden, is een wat voorbarige speculatie. Maar die mogelijkheid, de twijfels over de houdbaarheid van de staatsschuld en de bijzonder lage renteniveaus maken wel dat beleggen in Japanse staatsobligaties weinig interessant is. Voor obligatiebeleggers geldt voor Japan: kijk en verwonder je, maar koop nog niet.

Deze column is eerder verschenen op de website van het Financieele Dagblad

Kommer van Trigt

Kommer van Trigt

Portfolio manager, Hoofd Global Fixed Income Macro Team


Deel deze pagina:


Auteur

Kommer van Trigt
Portfolio manager, Hoofd Global Fixed Income Macro Team