By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Monthly Outlook

Helikoptergeld komt in beeld

09-03-2016 | Outlook | Lukas Daalder

Nu centrale banken steeds minder in handen hebben om de economie te stimuleren, komt langzaam maar zeker helikoptergeld in beeld, zegt Lukas Daalder van Robeco.

In het kort:
  • Kwantitatieve verruiming en renteverlaging raken uitgewerkt,/li>
  • Bewijs stapelt zich op dat negatieve rente meer kwaad dan goed doet
  • Een mogelijke volgende stap is rechtstreeks geld uitdelen aan de burger
  • Vertrouwensherstel in centrale banken ook belangrijk
Dit komt voort uit de vrees dat na jaren van een historisch lage rente – in sommige landen nu zelfs negatief – en eindeloze kwantitatieve verruiming via de aankoop van obligaties, de tijd misschien rijp is het geld rechtstreeks aan de burger uit te delen.

Economen kennen deze drastische stap als de metafoor waarin letterlijk geld vanuit een helikopter uitgestrooid wordt. In werkelijkheid zou het worden gestort op miljoenen bankrekeningen. Dit geld zou niet alleen direct de uitgaven stimuleren, maar ook de zo dringend gewenste inflatie bewerkstelligen, of in ieder geval deflatie afwenden.

“Het monetaire beleid loopt op zijn tandvlees en het kon wel eens tijd zijn voor een meer drastische oplossing voor de economische stagnatie”, aldus Daalder, Chief Investment Officer van Robeco Investment Solutions. “Als je de economie wilt stimuleren, is de route via de financiële markten tamelijk omslachtig. Een aanhoudend lagere rente, zowel voor banken als op de kapitaalmarkt, lijkt niet meer te werken voor de economie en is misschien zelfs onderdeel van het probleem geworden.”

Opkopen obligaties raakt uitgewerkt
“Nog meer obligaties opkopen en de yieldcurve nog verder in het negatief duwen heeft misschien wel zijn effectiviteit verloren, maar dat betekent niet dat de centrale banken nu met lege handen staan. Als je een pers hebt om geld te drukken, kun je een heel eind komen. Je moet alleen wel willen en durven.”

“Een van de mogelijkheden is om het opkoopprogramma uit te breiden naar Real Estate Investment Trusts (REIT's) of aandelen, een stap die al is gezet door de Bank of Japan. Het voordeel hiervan is wel dat het geen gevolgen heeft voor de rente, maar het blijft een onhandige manier om de economie te stimuleren.”

'Waar een wil is, is een weg'

“Een meer directe route loopt via het rechtstreeks financieren van de overheidsuitgaven of via het opzetten en financieren van een fonds voor infrastructuur. Het meest direct werkt echter die ene grote stap: rechtstreeks geld aan de burger geven – in de volksmond ook wel kwantitatieve verruiming voor het volk of helikoptergeld genoemd.”
“Aan al deze opties zijn absoluut risico's en (wettelijke) beperkingen verbonden, en bovendien zijn ze in het verleden van de hand gewezen als te radicaal. Maar als je de keuze hebt uit vertrouwensverlies in centrale banken en het financiële systeem als geheel of toch maar die grote stap zetten naar helikoptergeld, dan lijkt de tweede optie voor de hand te liggen. Waar een wil is, is een weg.”

Vijf redenen om niet vrolijk te zijn
Daalder noemt vijf redenen waarom de tot dusver gebruikte methoden, met name kwantitatieve verruiming en negatieve rentes, niet lang meer zullen werken:
  • Gevolgen voor de winstgevendheid van banken. Het belasten van deposito's die banken aanhouden bij centrale banken heeft negatieve gevolgen voor hun winstcijfers en voor hun vermogen om geld te lenen aan de reële economie.
  • De overstap naar cash. De rente op spaarrekeningen van consumenten is nog niet negatief. Mocht het echter zover komen, dan kon er wel eens een ongewilde verschuiving ontstaan richting cash om te voorkomen dat je moet betalen om geld op de bank te hebben.
  • We raken de positieve verrassingen kwijt. Tot dusver worden stimulerende maatregelen grotendeels ondersteund door de financiële markten omdat valuta's dalen, aandelen stijgen en inflatieverwachtingen aantrekken. Het effect hiervan neemt echter af en de laatste stappen hebben zelfs geleid tot negatieve reacties.
  • Geen stimulans voor de economie. Een lage rente stimuleert gewoonlijk consumptie en investeringen, maar het is twijfelachtig of een renteomgeving van -0,5% gunstig zal uitwerken op de economische groei en de werkgelegenheid. Je kunt je afvragen of bedrijven en consumenten meer zullen besteden bij -0,5% als ze de portemonnee ook al niet trekken bij 0%.
  • Aanmoedigen van schulden. Hoewel een lage rente gunstig is voor de consument (hypotheken), de producent (marges) en de overheid (tekorten), werkt deze ook als een stimulans om meer krediet te nemen, wat in de toekomst tot problemen kan leiden.

“Al deze argumenten lijken erop te wijzen dat het huidige monetaire beleid zijn langste tijd heeft gehad", zegt Daalder. "Hoewel het beeld duidelijk vertekend is door de onrust op de internationale financiële markten, kunnen we van de recente invoering van een negatieve rente in Japan leren dat een kleine extra renteverlaging tot een negatief resultaat kan leiden.”

“In het licht van de cruciale rol die centrale banken hebben gespeeld in de ontwikkelingen op de financiële markten – hetzij direct (door het aanbieden van de beroemde putoptie onder de aandelenmarkt), hetzij indirect (door het opkopen van obligaties) – moge duidelijk zijn dat gebrek aan geloofwaardigheid niet zonder risico's is. In het afgelopen halfjaar hebben alle drie de grote centrale banken een correctie veroorzaakt op de aandelenmarkten (de Fed in september 2015, de ECB in december 2015 en de Bank of Japan in februari 2016). Dit draagt ook niet bepaald bij aan het vertrouwen. Het geloof in het monetaire beleid lijkt op zijn eind te lopen.”

Geloofwaardigheid centrale banken staat op het spel
Daalder meent dat dit soort negatieve reacties ertoe kunnen leiden dat centrale banken hun toevlucht zoeken tot drastische maatregelen om hun geloofwaardigheid te herstellen. "Als het medicijn meer kwaad dan goed doet, ontstaan vanzelf twijfels over de geloofwaardigheid van het gevolgde beleid. Misschien zelfs over het totale beleid dat centrale banken voeren", stelt Daalder.

“Niet dat dit betekent dat we afstevenen op een vertrouwenscrisis in centrale banken en daarmee in het complete financiële systeem. Maar de bewering dat 'het allemaal nog veel slechter zou zijn geweest zonder dit beleid' is onmogelijk te toetsen zolang ze allemaal dezelfde route aanhouden. En er zijn bovendien duidelijke signalen dat dit beleid van 'doorgaan op de ingeslagen weg' langzamerhand uitgewerkt raakt.”

Deel deze pagina:

Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.