By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Beleggers moeten anders gaan kijken naar demografie

30-03-2016 | Visie

Volgens bevolkingsexpert Amlan Roy moeten beleggers hun hele visie op demografie gaan veranderen. Het huidige pensioensysteem is namelijk onhoudbaar.

In het kort:
  • Inzicht in demografie draait niet om leeftijd of mensen tellen
  • Beleggers moeten juist kijken naar consumptie en beroepsbevolking
  • Pensioenplanning koppelen aan levensverwachting, niet aan leeftijd


“Demografie draait niet om het tellen van mensen of om leeftijd”, zegt Amlan Roy, hoofd van Global Demographics and Pensions Research bij Credit Suisse. “Zelfs als we allemaal even oud waren, dan nog zijn we allemaal anders. Vrouwen zijn anders dan mannen en mensen gaan verschillend met hun geld om. Leeftijd is niet de belangrijkste factor van demografie, want andere factoren spelen ook een belangrijke rol.”

“Het simpelweg tellen van mensen levert ook geen oplossingen op. Zo zijn in mijn vaderland India meer dan 400 miljoen mensen ongeschoold, in slechte gezondheid of arm. Dat is geen demografische belofte, maar een demografische last of vloek”, zei Roy vorig jaar tijdens een conferentie van Robeco over dit onderwerp. 

Roy zegt dat hij gek is op een quote van de Amerikaanse gedragsexpert Peter Drucker, die wordt geroemd als de grondlegger van het moderne management. In 1999 zei hij: “Demografie is de belangrijkste factor waar niemand aandacht aan besteedt, en als ze dat wel doen, missen ze waar het echt om gaat.”

'Consumenten zijn opbrengsten en werkenden zijn kosten, aan beide kanten van de balans’

Maar waar gaat het dan wel over? “Demografie gaat over consumenten en werkenden”, zegt Roy. “De belangrijkste eigenschap van iedereen op deze wereld is dat ze hun hele leven lang – vanaf hun geboorte tot hun dood – consument zijn. Door te werken komt het bbp tot stand, dat we als consument dan weer consumeren. Consumenten zijn dus opbrengsten en werkenden zijn kosten, aan beide kanten van de balans en in elk huishouden, bedrijf en land. Daarom is dit ook van invloed op de aandelenkoersen.”

“Het is alleen moeilijk te voorspellen. Je weet namelijk niet waar je over vijf jaar werkt en wat je dan consumeert. We hebben allemaal dezelfde informatie, maar consumeren niet dezelfde producten. Bovendien zijn we zeer verschillend en kan niemand voorspellen hoe we veranderen als consument en als werkende.”

We zitten er steeds hopeloos naast
Volgens Roy moeten we de pensioenplanning eigenlijk koppelen aan de levensverwachting en niet simpelweg de pensioenleeftijd veranderen. “Een pensioen bepalen op basis van leeftijd werkt niet. De gezondheidszorgkosten voor iemand van 80 kunnen wel twee keer zo hoog zijn als voor iemand van 68 die net met pensioen is. Bovendien is het aantal tachtigers in de wereld sinds 1970 met 400% gestegen, terwijl de wereldbevolking in die tijd slechts is verdubbeld. Dat betekent dat het oudste en duurste deel van de bevolking vier keer zo snel groeit als de rest van de bevolking.”

“Landen maken de fout dat ze alle gepensioneerden als een homogene groep zien. Ook pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen, vermogensbeheerders, wetenschappers en kwantitatieve onderzoekers begaan deze grote blunder. Iemand van 68 is heel anders dan iemand van 85 of 90.”

“In 2010 waren Japan, Italië, Griekenland, Duitsland en Zweden de vijf landen met de oudste bevolking. Maar de verschillen tussen deze landen zijn groot, bijvoorbeeld op het gebied van overheidsfinanciën. Vroeger hadden we sterftemodellen die voorspelden dat iemand met pensioen ging op zijn 65e en zou overlijden op zijn 72e. Maar in Japan is 8% van de bevolking op dit moment ouder dan 80 jaar. Als we het hebben over levensverwachting, zitten we er steeds hopeloos naast.” Vanwege het hoge aantal tachtigers in Japan is de kredietwaardigheid van het land verlaagd, omdat het veel geld kost om die allemaal te verzorgen.

Fouten op het gebied van corporate governance
Volgens Roy maken bedrijven een grote fout op het gebied van corporate governance. Ze verhogen namelijk steeds de lonen van werknemers zonder na te denken over de gevolgen op de lange termijn voor de pensioenverplichtingen en gezondheidszorgkosten. Dat geldt vooral voor toegezegd-pensioenregelingen (defined benefit, DB), die worden gebaseerd op het laatst verdiende salaris. “Een loonsverhoging van USD 1.000 voor Amerikaanse arbeiders in de autosector in 1985 vertaalt zich nu naar USD 17.937 aan verplichtingen op het gebied van gezondheidszorg voor gepensioneerden”, zegt hij. “De langetermijnbeloftes van GM, Chrysler en Ford voor DB-pensioenregelingen zijn een grote gotspe en hun grootste fout op het gebeid van corporate governance. Daarom is het aantal DB-pensioenregelingen ook afgenomen.”

Bedrijven kunnen corporate governance beter inzetten om flexibeler om te gaan met oudere werknemers, zegt Roy. Volgens hem moeten mensen na hun officiële pensioenleeftijd waarschijnlijk parttime blijven werken, omdat ze niet kunnen voorspellen hoeveel geld ze nodig hebben. En het is in het beste belang van de bedrijven zelf om oudere, maar ervaren werknemers aan boord te houden, omdat het aantal jongeren dat toetreedt tot de beroepsbevolking, daalt door lagere geboortecijfers. Waarschijnlijk neemt het werken op afstand ook toe, vooral voor vrouwen die hun participatiegraad willen verbeteren.

‘Een mechanische verhoging van de pensioenleeftijd lost nergens in de wereld het probleem op’

En het blind verhogen van de pensioenleeftijd, die op dit moment in de meeste Europese landen op 67 jaar ligt, is volgens hem ook niet het antwoord. “Een flexibele pensioenregeling houdt in dat de pensioenleeftijd afhankelijk is van de levensverwachting bij de geboorte, bij 60 jaar en bij 80 jaar”, zegt Roy. “Welk percentage van de mensen kan zijn werk nog uitvoeren als we de pensioenleeftijd verhogen naar 68 jaar? Het antwoord is minder dan 10%. Zo kunnen verplegers op die leeftijd patiënten niet meer zo goed uit bed tillen als toen ze jonger waren. Een mechanische verhoging van de pensioenleeftijd lost dus nergens in de wereld het probleem op.” Een Brits wetsvoorstel dat brandweermannen moeten doorwerken tot na hun 55e, heeft al geleid tot een staking. Want dan zijn ze mogelijk niet meer fit genoeg om ladders op te rennen of om mensen te redden uit een brandend gebouw.

Doordat mensen tegenwoordig langer leven, is het volgens Roy heel goed mogelijk dat de ouders van iemand die met pensioen gaat, nog leven. “We hebben nu twee generaties gepensioneerden, terwijl we daar nog helemaal niet over hebben nagedacht. Hiermee belasten we de jongere generatie buitensporig, omdat zij voor de kosten opdraaien.”

Deel deze pagina:

Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.