By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Conflicten zorgen voor inflatiedreiging

21-12-2015 | Visie
.

Na tientallen jaren van stabiliteit sinds het einde van de Koude Oorlog zorgen nieuwe conflicten voor een grote wereldwijde inflatiedreiging, zegt historicus Niall Ferguson.

In het kort:
  • Oorlogen aanjager van inflatie door toeleveringsketens en bestedingen 
  • Nieuwe conflicten in Midden-Oosten bedreiging voor wereldwijde stabiliteit 
  • Historisch gezien is wereldwijde groei nog niet zo traag

De oplaaiende oorlogen in het Midden-Oosten en Afghanistan en de opkomst van Islamitische Staat (IS) zorgen mogelijk voor een terugkeer naar hoge inflatie, zei Ferguson op het Robeco World Investment Forum in Hongkong.

"Het grootste risico voor de wereld is een escalatie van deze conflicten, niet alleen in het Midden-Oosten maar ook in Noord-Afrika en Afghanistan", zegt Ferguson, hoogleraar geschiedenis aan de universiteit van Harvard. "Sinds de Arabische Lente is het aantal doden door gewapende conflicten per jaar verviervoudigd, evenals het aantal doden door terroristische aanslagen. Dit is een keerpunt na de periode van 20 jaar relatieve vrede die volgde na de Koude Oorlog."

"Als het kalifaat van IS standhoudt en aan macht wint heeft dat zeer ernstige gevolgen. Wat als IS Saudi-Arabië overneemt? Dat is niet ondenkbaar, want het is precies wat de terreurgroep wil. In Saudi-Arabië liggen de heilige plaatsen en het land is rijk aan olie. Je moet dus beseffen dat de situatie eerst nog veel erger kan worden voordat het weer de goede kant op gaat. Sterker nog, ik zie geen reden waarom het geweld in het Midden-Oosten volgend jaar niet zou toenemen."

Lage inflatie was vredesdividend
Volgens Ferguson realiseren economen zich niet dat het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 en het daaropvolgende vredesdividend hebben gezorgd voor de lage inflatie van nu. "Het einde van de Koude Oorlog heeft ons een aantal dingen gebracht die door economen over het hoofd zijn gezien, omdat ze doorgaans niet aan oorlog denken", zegt hij.

"De wereld werd er een stuk vrediger door. Bijna overal nam het aantal conflicten drastisch af, waardoor het aantal oorlogsslachtoffers in de jaren 2000 nog maar een tiende was van het aantal in de jaren 70. De Koude Oorlog veroorzaakte en verhevigde wereldwijd burgeroorlogen en hield deze ook in stand. Beide supermachten kozen er namelijk voor om strijdende troepen te bewapenen."

'Historisch gezien is oorlog de belangrijkste aanjager van inflatie'

"In een relatief vredige wereld is de inflatie ook relatief laag, want historisch gezien is oorlog de belangrijkste aanjager van inflatie. Dat komt deels doordat de productie dan stilvalt en deels doordat geld wordt gedrukt om de oorlog te financieren. Dus de wereldwijde daling van de inflatie na de Koude Oorlog was het gevolg van de daling van het aantal conflicten."

Het einde van de vijandige houding tussen de nucleaire grootmachten Verenigde Staten en Sovjet-Unie is deels ook de oorzaak van de lagere risicopremies op de financiële markten. "Wat dat betreft is het ook interessant om naar de rente te kijken", zegt hij. "Tijdens de Koude Oorlog was iedereen bang voor een nucleair Armageddon. Die angst verdween pas echt in de periode na 1991 – de meeste mensen dachten toen niet meer aan een apocalyptisch conflict tussen de twee grootmachten. Een paar zaken die economen grotendeels hebben genegeerd, helpen ons te begrijpen waarom de wereld nu te maken heeft met een combinatie van lage inflatie en lage risicopremies."

"Om een volledig antwoord te krijgen op de vraag waarom de inflatie en de rente nu zo laag zijn, kunnen we de financiële crisis natuurlijk niet negeren. Die heeft de wereld op de rand van deflatie gebracht, omdat we bijna te maken hadden met een depressie. We moeten hierbij wel vermelden dat een herhaling van de Grote Depressie zoals in de jaren 30 alleen is voorkomen door de zeer agressieve maatregelen van de centrale banken onder leiding van de Fed. Nu zijn de inflatie en de rente dus zeer laag, maar dat is altijd nog stukken beter dan het alternatieve scenario van deflatie waar we mee te maken kregen na 2008."

Wereldwijde groei niet heel traag
Ondanks de sombere vooruitzichten als het gaat om gewapende conflicten en inflatie, is Ferguson van mening dat de wereldwijde groei historisch gezien niet traag is. "De heersende opvatting is momenteel dat de wereldwijde groei traag is. Er wordt zelfs gesproken over 'langdurige stagnatie', maar als historicus ben ik het daar niet mee eens", zegt hij.

"De cijfers vanaf 1980 laten zien dat de wereldwijde groei nu helemaal niet zo traag is. Begin jaren 80 was er minder groei. En ook als je 100 jaar teruggaat, kun je alleen maar concluderen dat het een storm in een glas water is."

'Het groeitempo in China is wel afgenomen, maar de groei is nog steeds snel'

"De wereldwijde groei is niet traag, maar in sommige delen van de wereld is de groei wel wat trager. Europa blijft bijvoorbeeld duidelijk achter. Daarom denken Europeanen waarschijnlijk dat de groei in de hele wereld traag is. Maar hier in Hongkong is de situatie heel anders – China is het grootste economische wonder van de afgelopen 100 jaar. En het groeitempo in China is wel afgenomen, maar de groei is historisch gezien nog steeds snel."

Volgens Ferguson is de staat van de wereldeconomie vergelijkbaar met die van de VS aan het einde van de 19e eeuw. "Een oud gezegde luidt: de geschiedenis herhaalt zich niet, maar ze rijmt wel. Sommige perioden in de geschiedenis helpen ons inzicht te krijgen in wat er nu gebeurt. Aan het einde van de 19e eeuw was de inflatie laag en daalden de koersen. Toch waren er wel degelijk economieën die snel groeiden, met name de VS. In mijn ogen is de situatie van nu vergelijkbaar met die in de 19e eeuw – een lage inflatie, maar geen depressie. De groei in Azië en Afrika is namelijk indrukwekkend."

Deel deze pagina:

Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.