By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Why ‘Abenomics’ is running out of steam

Waarom Abenomics aan kracht verliest

07-05-2014 | Vooruitblik | Léon Cornelissen Abenomics, het grote monetaire experiment van Japan, verliest aan kracht. Verdere verruiming kan onvermijdelijk zijn als het land een recessie wil vermijden.

In het kort:
  • Derde pijl van structurele hervormingen zit vast
  • Mislukt handelsverdrag is tekenend voor de problemen
  • Japan leunt nog steeds te zwaar op monetaire verruiming
  • Nu de btw is verhoogd, raken de oplossingen van Abe op

Dat is de waarschuwing van Robeco's chief economist nu de belangrijke 'derde pijl' van economische stimuleringsmaatregelen van de Japanse premier Shinzo Abe - structurele hervorming van een stevig verankerde economie - geen doel lijkt te treffen.

Nu afgelopen maand de btw is verhoogd om extra uitgaven in het eerste kwartaal te stimuleren, raken de oplossingen van Abe op, zegt Léon Cornelissen. Hierdoor groeit de angst dat Japan terugvalt in deflatie, wat in de jaren negentig een grote rol speelde in het 'verloren decennium' van Japan. Deflatie betekent dat goederen goedkoper worden, waardoor mensen hun uitgaven uitstellen. Dit lokt een recessie uit.

Hoe moeilijk het is om Japan te hervormen, blijkt volgens Cornelissen uit de mislukte poging van Japan om een bilaterale handelsovereenkomst te sluiten met de VS. Een overeenkomst was nodig om de onderhandelingen over de toetreding van Japan tot het Trans-Pacific Partnership, een vrijhandelsverbond tussen twaalf staten, nieuw leven in te blazen. Abe hield vast aan importheffingen voor landbouwproducten ter bescherming van zijn eigen boeren, terwijl Amerikaanse boeren daar last van hebben.

Derde pijl van structurele hervormingen mist doel
"Dat het niet is gelukt om een overeenkomst te sluiten, is tekenend voor het gebrek aan voortgang in de zogenoemde derde pijl van Abenomics - hervormingen aan de aanbodzijde om het structurele groeicijfer van Japan te verhogen," zegt Cornelissen. "Je zou kunnen zeggen dat de derde pijl van Abenomics een kwestie van lange adem is, en daarom niet relevant voor de kortetermijngroeivoorspellingen van de Japanse economie. Maar zonder echte hervormingen zal de wereld een verdere verzwakking van de yen moeilijker accepteren. Volgens het Internationaal Monetair Fonds is Japan 'te sterk afhankelijk van monetaire verruiming' en kan dit het herstel van investeringen door Japanse bedrijven in eigen land belemmeren. En dit herstel is noodzakelijk voor duurzame groei en het uiteindelijke succes van Abenomics."

'Zonder echte hervormingen zal de wereld een verdere verzwakking van de yen moeilijker accepteren'

Cornelissen zegt dat er weinig concrete maatregelen zijn aangekondigd om de derde pijl te ondersteunen, zoals wetgeving die nodig is om speciale economische zones te creëren. Investeringen kunnen worden aangejaagd door belastinghervormingen, deregulering van de arbeidsmarkt en een hervorming van de manier waarop ondernemingen worden bestuurd. Wat ook zou helpen is een stijging van de participatiegraad van vrouwen en een versoepeling van immigratie-eisen, maar op dit gebied is nog weinig voortgang geboekt, aldus Cornelissen.

Na de introductie van Abenomics in 2012 verzwakte de yen, waardoor de Japanse export werd aangejaagd, en gingen de Japanners meer consumeren, in de slipstream van de hogere aandelenkoersen. Maar dit jaar zijn de aandelenkoersen gedaald (de Nikkei heeft 8% verloren) en is de yen aan het stabiliseren op ongeveer 102 ten opzichte van de Amerikaanse dollar.

IMF en centrale bank verlagen groeivoorspellingen
In april heeft het IMF zijn groeiverwachting voor de Japanse economie voor 2014 verlaagd van 1,7% naar 1,4%. Ook de Bank of Japan (BoJ) heeft dat gedaan: in zijn halfjaarverslag van april is de verwachte bbp-groei in het boekjaar tot maart 2015 bijgesteld naar 1,1%, waar in januari nog 1,4% werd voorspeld. De centrale bank gaf "traagheid" in opkomende economieën de schuld van de matige Japanse exportcijfers, maar gaf ook toe dat de grote verschuiving naar buitenlandse productie een rol heeft gespeeld.

"De btw-verhoging van 1 april - van 5% naar 8% - is een belangrijke stap richting fiscale consolidatie," zegt Cornelissen. "Daarom steunt de BoJ deze btw-verhoging, ondanks de negatieve invloed ervan op de groei. Door de enorme monetaire verruiming door de centrale bank is Abenomics er tot nu toe in geslaagd om de inflatie en de inflatieverwachtingen te laten stijgen."

"Maar de inflatieverwachtingen lijken te zijn afgevlakt. Dit kan duiden op aanhoudende twijfels dat Abenomics slechts een tijdelijke stimulans zal blijken voor de Japanse economie."

 'De inflatieverwachtingen lijken te zijn afgevlakt'

Loonontwikkeling is belangrijk
Volgens Cornelissen was de stijging van de lonen, in tegenstelling tot de recente prijsontwikkelingen, teleurstellend. Het gemiddelde maandelijks inkomen uit arbeid steeg in maart slechts 0,7% op jaarbasis, en reëel gezien daalt het zelfs.

"De trage loonstijging is deels het gevolg van structurele ontwikkelingen, zoals de verschuiving van fulltime naar parttime werknemers," zegt hij. "Maar het duidt ook op voorzichtigheid bij werkgevers, die blijkbaar niet overtuigd zijn van het blijvende effect van Abenomics en daarom huiverig zijn om hun vaste personeelskosten te verhogen. De uitkomst van de huidige salarisonderhandelingen is van cruciaal belang."

"En zo blijft het uiteindelijke succes van Abenomics in deze fase onduidelijk. Belangrijke variabelen om in de gaten te houden, zijn de loonontwikkeling en de investeringen. Ik verwacht dat de overdreven optimistische Bank of Japan extra monetaire stimuleringsmaatregelen zal moeten nemen, waarschijnlijk in juli. Hierdoor zal de yen verzwakken ten opzichte van de Amerikaanse dollar."
Léon Cornelissen

Léon Cornelissen

Chief Economist
"You can be sure of risk, you can’t be sure of return."
Deel deze pagina:

Auteur

Léon Cornelissen
Chief Economist