By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Lukas Daalder

Proeftuin

01-07-2014 | Column | Lukas Daalder De Bank of Japan koopt steeds meer staatsschuld op. Maar wat gebeurt er als ze die schuld daarna gewoon afschrijft?   

Japanse staatsobligaties niet bepaald koopwaardig…
Wie koopt Japanse staatsobligaties nu Japanse pensioenfondsen ze niet meer willen? Deze ietwat dreigende vraag, waarmee ik mijn column van vorige week afsloot, roept om een antwoord. Erg appetijtelijk ziet de Japanse markt voor staatsobligaties er namelijk niet uit. De schuld als percentage van de economie is hoog (240%), het geboden rendement laag (0,6%) en de risico’s voor zowel binnenlandse- (inflatie) en buitenlandse beleggers (yen) zijn duidelijk toegenomen. Als zelfs Japanse gepensioneerden die schuld niet meer willen kopen, wie in hemelsnaam dan nog wel?

…maar de Bank of Japan heeft diepe zakken
Het antwoord is simpel: de centrale bank van Japan, oftewel de Bank of Japan (BoJ). Met een marktaandeel van 20% is de BoJ nu al de grootste houder van de Japanse staatsschuld en dat percentage zal alleen maar verder stijgen. Dat pensioenfondsen uitwijken naar andere beleggingen, is daarmee geen probleem: de BoJ compenseert voor de vraaguitval. En gelukkig zijn de zakken van de BoJ diep, want zoals elke centrale bank heeft het de mogelijkheid geld te drukken.

Echt lekker voelt dat niet. Onafhankelijkheid van een centrale bank ten opzichte van de overheid is een groot goed en met het oplopen van de staatsschuld op de balans van de BoJ brokkelt die onafhankelijkheid gestaag af. Door de hoogte van de schuld kan een simpele renteverhoging bijvoorbeeld al tot financiële problemen voor de Japanse overheid, en daarmee ook de BoJ zelf, leiden.

Schuldsanering inflatoir?
Maar wat als de BoJ van de ene op de andere dag bekendmaakt dat de overheid die 20% schuld niet meer hoeft af te lossen? Dat de schuld gewoon omgezet wordt naar een niet-aflosbare schuld met een rentetarief van nul procent?

Ik heb deze vraag de afgelopen vier jaar met enige regelmaat aan verschillende gerenommeerde economen voorgelegd en de reacties liepen nogal uiteen. De standaard respons was dat het tot ‘hoge inflatie’ zou leiden. Als je het vanuit een macroperspectief beschouwt, lijkt dat ook logisch. Per saldo zijn de uitgaven van de overheid direct gefinancierd door geldcreatie, waarmee je op het pad zit van Duitsland in de jaren twintig: hyperinflatie. Het punt is alleen dat het hier gaat om uitgaven die al twintig jaar geleden zijn afgerond. Van het wegstrepen van de schuld gaat geen directe bestedingsimpuls meer uit. Denkt u dat de bakker zijn prijs verhoogt omdat de overheid minder schuld moet afbetalen?

Garanties geef ik niet, maar als u het mij vraagt gebeurt er per saldo helemaal niets. Zeker, er gaat een verkeerde prikkel vanuit naar de overheid, eentje die je gelijk de kop in moet drukken om te voorkomen dat deze gratis financieringsmogelijkheid stelselmatig wordt misbruikt. Maar verder? Verkoopdruk op de yen? Van wie?

Japan is al twintig jaar de proeftuin van experimenteel macrobeleid. Ik vermoed dat ze dat ook de komende twintig jaar zullen blijven.

Dit artikel is eerder verschenen in het Financieele Dagblad van woensdag 25 juni 2014

Deel deze pagina:


Auteur

Lukas Daalder
CIO Investment Solutions