By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Drie valkuilen in de weg naar verder herstel wereldeconomie

Drie valkuilen in de weg naar verder herstel wereldeconomie

16-01-2014 | Interview | Léon Cornelissen, Peter van der Welle Het meest waarschijnlijke scenario voor 2014 is dat het herstel van de wereldeconomie doorzet en de aandelenkoersen verder oplopen. Maar hoe zeker zijn deze prognoses? Chief economist Léon Cornelissen en strateeg Peter van der Welle noemen drie neerwaartse risico’s.

In het kort:
  • Scenario van verder herstel wereldeconomie met risico’s omgeven
  • Haperende bedrijfsinvesteringen in Europa en VS, btw-verhoging Japan en politieke situatie opkomende economieën belangrijkste valkuilen voor wereldeconomie
  • Aanpassing beleggingskeuzes als risico’s groter worden

Eind november presenteerde Robeco ‘Outlook 2014’. Een voorzichtig optimistische visie op het komende beleggingsjaar, waarin de groei van de wereldeconomie aantrekt en het monetaire beleid ruim blijft. Dit laatste ondanks de nu ingezette afbouw van het obligatie-inkoopprogramma van de Amerikaanse Federal Reserve. Dit ‘tapering’-proces betekent immers niet dat het monetaire beleid verkrapt. Dat is pas later aan de orde, als de rente wordt verhoogd. Tegelijkertijd trappen de ECB en de Japanse centrale bank nog flink op het gaspedaal door de rente laag te houden.

Neerwaartse risico’s bij hoofdscenario
Robeco’s chief economist Léon Cornelissen denkt dat in een dergelijk klimaat aandelen de aantrekkelijkste beleggingscategorie zijn. Ook high-yieldobligaties zijn in zijn ogen nog altijd goed gepositioneerd. Tapering door de Fed mag dan nog geen monetaire verkrapping zijn, het betekent waarschijnlijk wel dat de lange rente zal oplopen. Dit maakt de rendementen op high-yieldschuldpapier, zoals bedrijfsobligaties, aantrekkelijker dan die op staatsobligaties. Ten aanzien van die laatste categorie is Cornelissen dan ook niet zo positief.

Maar verwachtingen komen lang niet altijd uit. Cornelissen en collega-strateeg Peter van der Welle zijn zich hiervan bewust en noemen drie neerwaartse risico’s voor het macro-economische scenario. Drie valkuilen in de weg naar verder herstel van de wereldeconomie.

Onzekerheid rond investeringsherstel
De eerste en belangrijkste valkuil is dat in Europa en de VS de bedrijfsinvesteringen niet op gang komen. De ECB houdt al lange tijd de officiële rentetarieven laag en ook de renteniveaus op de kapitaalmarkt zijn geen obstakel. Volgens Cornelissen zit het probleem niet alleen aan de aanbodkant, maar zeker ook bij de vraag: “Europese banken zijn heel erg bezig met het verbeteren van hun balans, wat leidt tot terughoudend bij de kredietverstrekking. Het helpt niet dat de normen waar je aan moet voldoen om kredieten te krijgen flink zijn aangescherpt.” Maar de belangrijkste oorzaak zit volgens Cornelissen bij de ondernemers zelf, die onvoldoende vertrouwen hebben in de toekomst. Net als de consumenten houden zij de hand op de knip. “De lichtpuntjes die de laatste maanden van 2013 in Europa opdoemden, brengen waarschijnlijk een kentering in het vertrouwen teweeg. Maar zeker is dit allerminst.”

Ondernemers hebben onvoldoende vertrouwen en houden de hand op de knip.

De Amerikaanse economie staat er sterker voor, maar ook hier zijn bedrijven terughoudend met nieuwe investeringen. Larry Summers, hoogleraar economie, minister van financiën onder president Clinton en tot enkele jaren terug adviseur van Obama, denkt dat het onderliggende groeitempo van de economie afzwakt. Een lagere bevolkingsgroei, afzwakkende technologische innovatie en een verschuiving van inkomens van particulieren richting het bedrijfsleven zijn hier in zijn ogen debet aan.

Cornelissen relativeert Summers’ visie: “Hier kun je de visie van Reinhart tegenover zetten. Volgens haar is het niet meer dan normaal dat het, na de combinatie van een economische én een financiële crisis, lang duurt voordat de economie weer gaat lopen”. Carmen Reinhart, eveneens hoogleraar economie, publiceerde in 2010 samen met haar man de spraakmakende studie ‘After the Fall’, waarin zij een reeks van crises en hun gevolgen voor de economie bestudeerden. Cornelissen: “De investeringen zijn een sleutelvariabele voor 2014. Monetaire stimulering in de VS loopt op zijn eind, nu moeten de investeringen op gang komen. Ik ben daar positief over. Als het vertrouwen dit jaar weer toeneemt, zoals wij verwachten, zullen ondernemingen weer meer gaan investeren.” 

Zijn collega Peter van der Welle wijst op de hoge winstgevendheid van het bedrijfsleven. Ondernemingen zouden de bedrijfswinsten moeten aanwenden voor nieuwe investeringen. “Beter dan alleen het hoog houden van de winstmarges is het als de winsten worden ingezet om de productiviteit te vergroten.” Cornelissen merkt op dat de kapitaalvoorraad bij veel bedrijven is verouderd. Van der Welle: “In de VS is de bezettingsgraad in de industrie gestegen tot net boven het tienjaars gemiddelde van 79 procent. Dat betekent dat die investeringen moeten gaan plaatsvinden.”

Japans midden- en kleinbedrijf kijkt kat uit de boom
Een tweede valkuil is dat de economische groei in Japan later dit jaar weer terugvalt. De centrale bank trapt momenteel hard op het gaspedaal, met een zwakkere yen en oplopende inflatie als gunstige gevolgen. De betere wisselkoers is gunstig voor de exportsector, de prijsstijgingen stimuleren de particuliere consumptie. Maar niet alle Japanse bedrijven profiteren van de export. Net als in de VS en Europa willen de bedrijfsinvesteringen daardoor niet op gang komen. Van der Welle: “Vooral het midden- en kleinbedrijf kijkt nog de kat uit de boom. De verwachting is dat de groei van de consumptieve bestedingen later dit jaar terugvalt door een btw-verhoging die de Japanse regering nodig heeft om het begrotingstekort niet nog verder op te laten lopen. De onzekerheid bij ondernemers blijft daardoor voorlopig nog wel even intact. Het is dan de vraag hoe lang de centrale bank het stimulerende beleid kan volhouden.”

Net als in de VS en Europa willen de bedrijfsinvesteringen in Japan niet op gang komen.

Cornelissen: “Abenomics kun je pas geslaagd noemen als de bedrijfsinvesteringen op gang komen. In het eerste kwartaal zullen we een groeispurt zien doordat men anticipeert op de btw-verhoging. Daarna dreigt de groei terug te vallen. De regering beweert flankerend beleid te voeren, maar het is de vraag of ze dat waarmaken.”

Politieke onrust in opkomende economieën
Als derde factor die het herstel van de wereldeconomie kan belemmeren noemen de strategen de politieke situatie in de opkomende economieën. In Brazilië, Zuid-Afrika, Indonesië, Turkije en India worden het komende jaar verkiezingen gehouden. Landen die ook wel de ‘Fragile Five’ worden genoemd, omdat zij - door tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans - afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal.

De Braziliaanse presidentsverkiezingen zijn waarschijnlijk niet heel spannend, de kans is groot dat de zittende president wordt herkozen. Dat geeft mogelijk rust aan het politieke front, maar een oplossing voor de hoge werkloosheid betekent het niet. In de andere landen zijn de uitkomsten van de verkiezingen minder duidelijk. Het ANC van de impopulaire president Zuma verliest in Zuid-Afrika mogelijk zijn absolute meerderheid, doordat corruptie en hoge werkloosheid de regering parten spelen. In Indonesië, waar een nieuw parlement en een nieuw staatshoofd worden gekozen, zijn de uitkomsten eveneens onzeker door corruptie. 

Turkije, waar in augustus presidentsverkiezingen worden gehouden, kende lange tijd een sterk groeiende economie en een stabiele politieke situatie. Een corruptieschandaal tast momenteel echter de populariteit van president Erdogan en zijn partij aan. Economen vrezen dat door een aantasting van het vertrouwen ook de economie wordt geraakt. In India is het politieke landschap sterk gefragmenteerd. De kans is groot dat er weer een minderheidsregering aantreedt die geen daadkrachtig beleid kan voeren. Cornelissen: “Het grote probleem voor deze landen is dat door de onzekere politieke situatie hervormingen uitblijven. Het gebrek aan besluitvorming is ongunstig voor de economische ontwikkeling.”

Van der Welle legt een link naar het internationale kapitaalverkeer. “Verschillende valuta’s van opkomende economieën daalden in waarde tegenover de dollar toen tapering door de Fed in beeld kwam. Beleggers haalden geld weg uit die landen. Maar die kapitaaluitstroom legde vooral bloot dat een aantal van deze economieën niet heel sterk zijn. In sommige gevallen is sprake van een oplopend tekort op de lopende rekening en zijn de overheidsfinanciën verslechterd.” Net als Cornelissen vreest Van der Welle dat de hervormingen in een aantal landen vertraging oplopen. “Politici maken zich niet graag impopulair met maatregelen die weliswaar op de lange termijn goed zijn voor het land, maar op de korte termijn vooral pijn opleveren voor de bevolking.”

Vinger aan de pols
Vooralsnog gaan de strategen ervan uit dat genoemde valkuilen geen onneembare hindernissen zijn voor een verder herstel van de wereldeconomie. Het zijn echter wel factoren die zij nauwlettend in de gaten houden. Als het investeringsherstel in Europa en de VS onverhoopt niet op gang komt, de Japanse economie meer last heeft van de btw-verhoging dan nu wordt aangenomen of als de politieke situatie in de opkomende economieën sterk verslechtert, dan zal dit consequenties hebben voor de gemaakte beleggingskeuzes. Van der Welle: “We houden de vinger aan de pols”.

Peter van der Welle

Strateeg

"Het hanteren van het juiste filter op de beschikbare marktinformatie is cruciaal in ons vak; wat is signaal en wat is ruis?"

Léon Cornelissen

Léon Cornelissen

Chief Economist
"You can be sure of risk, you can’t be sure of return."
Deel deze pagina:

Auteur


Auteur

Léon Cornelissen
Chief Economist


Gerelateerde artikelen