By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Behavorial finance helpt beleggers bij financiële crises

03-04-2014 | Visie | Victor Verberk Hoe ga je als belegger om met vaak onvoorspelbare ontwikkelingen op het gebied van politiek en regelgeving? Zijn financiële crises te voorkomen? Obligatiebelegger Victor Verberk zoekt en vindt antwoorden op deze vragen in de wetenschap van de ‘behavioral finance’.

In het kort
  • Financiële crises zijn onvermijdelijk, politici en beleggers blijven fouten maken 
  • Behavioral finance geeft inzicht in gedrag van politici, toezichthouders en beleggers 
  • Beleggers moeten niet proberen crises te voorspellen, maar er slim mee omgaan

Analyses van economieën en ondernemingen zijn soms van het ene op het andere moment niets meer waard als zich onverwachte ontwikkelingen op politiek gebied voordoen. Volgens Victor Verberk, co-head van het Credits-team en portfoliomanager Investment Grade Credits bij Robeco, zijn crises van alle tijden en moeten we als beleggers niet proberen ze te voorspellen, maar er slim mee omgaan. Kort voor het Robeco World Investment Forum, waar Verberk een van de sprekers is, spreken wij met hem over de invloed van politiek en regelgeving op de financiële markten.

Politieke stabiliteit wordt gezien als positief voor beleggers in aandelen en bedrijfsobligaties. Maar zeepbellen ontstaan juist in periodes van langdurige stabiliteit. Waar moet je op hopen als belegger? Is af en toe een crisis wenselijk?

Verberk: “Als je de geschiedenis bestudeert - we hebben van ongeveer de afgelopen vierhonderd jaar data - dan zie je dat de mensheid iedere twintig, dertig jaar een enorme zeepbel genereert, die elke keer weer uiteenspat. En al vierhonderd jaar proberen we die ‘bubbles’ te voorkomen, maar zonder succes. We zijn ooit begonnen met de tulpenmanie en na vele andere zeepbellen hadden we in de jaren negentig de TMT-bubble waarin technologie-, media- en telecomaandelen explosief in koers stegen. En de laatste paar jaar is er een zeepbel ontstaan in de opkomende markten, hoewel veel mensen nog zeggen dat dat niet zo is. Beleggers weten dat die zeepbellen ontstaan, maar ze worden gedreven door kortetermijngedrag. Politici dragen geregeld bij aan de creatie van zeepbellen op financiële markten. Soms snappen ze het niet, maar in andere situaties vinden ze het wel best.”

‘Al vierhonderd jaar proberen we zeepbellen te voorkomen, maar zonder succes’

“Mensen, en dus ook beleggers, maken steeds dezelfde fouten, elke conjunctuurcyclus, elk decennium en elke eeuw opnieuw. Als maatschappij komen we wel steeds verder, de productiviteit stijgt, de welvaart en ook het welzijn nemen toe. Maar het is twee stappen naar voren en één terug.

Een voorbeeld is de recente schuldencrisis. In de westerse industrielanden staken we onszelf te veel in de schulden. In de VS leenden consumenten te veel op hun creditcard. Huizenbezitters, ook in Nederland, gingen te hoge hypotheekschulden aan. Bankiers hadden daar schuld aan, maar ook de mensen zelf. En nu, ondanks dat we weten hoe het toen misging, zie je hetzelfde gebeuren in opkomende markten als China en Brazilië. We rechtvaardigen het door te wijzen op de hogere economische groei en de hoge inflatie waardoor je makkelijker uit de schuld groeit. Dezelfde fout komt terug, maar in een net iets andere gedaante.

Twintig jaar dachten we dat Alan Greenspan de beste centrale bankier ter wereld ooit was. Hij had recessies uitgebannen en een grote mate van stabiliteit gecreëerd. Het kon niet op in die periode, de aandelenkoersen schoten omhoog. Achteraf bleek dat dus geheel anders te liggen. Over China zeggen ze nu dat de beleidsmakers daar wél ‘in control’ zijn. Maar dat is onzin, ze hebben er dezelfde problemen, er ontstaan daar dezelfde vastgoedbubbels. Een appartement in Beijing is duurder dan in New York. Je weet dat dat niet klopt.”

Zijn in China, doordat er meer sturing is van bovenaf, zeepbellen wellicht wel beter op te vangen dan in economieën met sterkere marktwerking?
“Dat is lastig te beantwoorden. Er zijn in China, net als eerder in Nederland, complexe beleggingen verkocht aan particulieren die dachten dat het veilige spaarproducten waren. De eerste is nu afgewaardeerd en ik denk dat er nog vele volgen. De overheid kan daar wel sneller inspringen als het nodig is, maar bijvoorbeeld de reserves aanwenden om klappen op te vangen gaat minder makkelijk dan het lijkt. Het gaat om dollarreserves. Als je ze verkoopt voor renminbi, verkrap je het monetaire beleid. En dat is niet wat je wilt op zo’n moment.”

Kunnen inzichten vanuit de behavioral finance ons helpen om zeepbellen te voorkomen?
“Wat we daaruit kunnen leren is heel nuttig. De ontwikkelingen zelf verlopen niet trendmatig, maar de manier waarop beleggers reageren wel. Kennis van behavorial finance helpt bij het doorzien van beleggersgedrag. Een voorbeeld is dat mensen zwaarder tillen aan verlies dan dat zij genieten van winst. Dat zie je terug in crises. Er wordt dan sneller verkocht dan rationeel verstandig is, waardoor de koersen naar beneden schieten, tot ver onder de ‘fair value’. Door daar weet van te hebben, kun je als belegger profiteren van zulke situaties.”

Wat kunnen overheden of centrale banken met die kennis?
“Dat is heel lastig. Het lukt de meeste politici en toezichthouders niet om daar gebruik van te maken. Zij moeten met grote groepen mensen besluiten nemen en ook daar ontstaat dan zulk gedrag. Toezichthouders schieten zelf ook door. De financiële industrie heeft fouten gemaakt. Financiële instellingen worden nu gedwongen meer eigen vermogen aan te houden, maar het gevolg is dat de kredietverlening stokt. Dat doorschieten is ook een stukje behavioral finance. Misschien zouden de centrale banken meer psychologen in dienst moeten nemen, of meer beleggers. Het zou goed zijn als ze meer marktgeoriënteerd zouden zijn, een goede mix van mensen uit verschillende disciplines.”

Biedt regelgeving een oplossing om het ontstaan van zeepbellen op de financiële markten te voorkomen?
“Meer regels kunnen dat niet bewerkstelligen, wel de juiste regels. Ethiek is ook belangrijk. Je moet als bank de juiste cultuur scheppen. Dat er niet alleen winsten voor de korte termijn nagejaagd worden. Tegelijkertijd heb je ook harde regels nodig. Zoals wanneer private equity negen keer leverage plaatst in een bedrijf en vervolgens de rente van het belastbare inkomen aftrekt. Waarom moeten belastingbetalers een investeerder als KKR sponsoren? Stel hier een limiet aan, net als in Scandinavië. En inderdaad speelt het de politiek soms parten dat veel beslissingen op een nationaal niveau worden genomen, terwijl het bedrijfsleven in veel gevallen op een internationaal niveau opereert. Grote multinationals betalen vaak erg weinig belasting, dat kun je op Europees niveau regelen.”

Het lijkt erop dat crises elkaar steeds sneller opvolgen. Worden economie en financiële markten te complex? Kunnen beleidsmakers nog wel voorkomen dat het uit de hand loopt?
“Ik denk niet dat het nu complexer is dan vroeger. Toen in Nederland de eerste spoorwegen werden aangelegd stonden boeren te protesteren omdat de melk zuur zou worden. Het is internationaler geworden en het gaat sneller, maar niet ingewikkelder. Ik denk wel dat het afschaffen van de goudstandaard in de jaren zeventig invloed heeft gehad. Vroeger had je een vaste waarde van geld versus goud. Nu gaat het om een fiduciaire waarde. Sindsdien is het met de inflatie, schulden en crises veel volatieler geworden. Ik denk dat je het daar in moet zoeken, dat overheden en centrale banken zelf de geldpers moesten beheren. Fed-voorzitter Greenspan managede alle recessies weg. Maar af en toe een recessie is juist gezond, omdat excessieve risico’s dan uit het systeem worden weggewerkt. Daarna ga je opnieuw zaaien en bloeien.”

‘Af en toe een recessie is gezond. Daarna ga je opnieuw zaaien en bloeien’

Moeten we concluderen dat we crises nooit zullen kunnen voorkomen en dat het voor beleggers vooral zaak is om er op de juiste manier mee om te gaan?
“Zo is het helemaal. Je ziet vaak wel dat een bubble onstaat, maar of die in de komende tien jaar langzaam leegloopt of dat die met een grote klap uiteenspat, dat kun je bijna niet voorspellen. De voorwaarden zijn er wel en als belegger kijk je of een dergelijk negatief scenario is ingeprijsd. Als een Chinese bank, kijkend naar de renteopslag op een door die bank uitgegeven lening, duurder wordt verhandeld dan een Britse of Nederlandse bank, dan concluderen we - zeker met alle bijkomende negatieve zaken als een gering inkomen per hoofd van de bevolking, corruptie, slechte wetgeving etc. - dat er sprake is van een bubble.

Politici en beleggers maken zelf onderdeel uit van het systeem dat in een bubble aan het veranderen is. Hoe stap je daar dan uit. Hoe krijg je de helicopterview dat het mis gaat. Al vierhonderd jaar lukt dat niet, dus we moeten leren leven met crises en zeepbellen. Ze horen erbij. Het gaat erom dat je er op een slimme manier mee omgaat, er lessen uit trekt en je voorbereidt op de volgende crisis.”

Deel deze pagina: