By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

booklet-volvo-ocean-race.jpg

Afrika, continent met kansen en risico’s

07-11-2014 | Visie | Léon Cornelissen De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico’s.

Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?
Het continent wordt gekenmerkt door een grote diversiteit, maar je kunt toch wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken noemen. Dat zijn met name de grondstoffenrijkdom en de jonge, hard groeiende bevolking. Veel landen laten hierdoor een hoge economische groei zien.

Voor beleggers is vooral belangrijk wat er gebeurt in Zuid-Afrika en Nigeria. Deze landen ontwikkelen zich tot belangrijke economieën. Maar de groei zit niet alleen daar. Van de kleinere economieën doet bijvoorbeeld Botswana het prima. Door grondstoffen, maar ook door de bestuurlijke situatie. Dat laatste is belangrijk, want slecht functionerende overheden vormen een van de kernproblemen van Afrika.

Hoe belangrijk is de grondstoffensector voor de economische groei?
Erg belangrijk. China investeert fors in Afrika omdat het de grondstoffenvoorziening van de eigen economie veilig wil stellen. De economische groei in China zal geleidelijk afzwakken door de transitie van een exportgeleide naar een meer door consumptie gedreven economie. Maar als je kijkt naar de productie per hoofd van de bevolking, dan is China nog steeds arm. Op het gebied van de binnenlandse consumptie is daarom nog een flinke inhaalvraag te verwachten. Dat leidt tot een aanhoudende honger naar grondstoffen.

Daarnaast is er India. Met de komst van de regering-Modi is de kans groot dat de economische groei daar zal aantrekken. De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië.

‘De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië’

Wat biedt naast de grondstoffenproductie kansen voor het continent?
Er kan nog behoorlijk wat geprivatiseerd worden in Afrika, niet alleen in de grondstoffenwinning. Als de overheden meer ruimte geven aan het bedrijfsleven, dan kan dit nog behoorlijk wat buitenlands kapitaal aantrekken. Gunstig is ook de bevolkingsopbouw. De jonge bevolking moet natuurlijk opgeleid worden en dat kost geld, maar van vergrijzing hebben deze landen geen last. En Afrika is natuurlijk enorm groot. Het kan zich daardoor nog behoorlijk verder ontwikkelen.

Door de groeiende wereldbevolking liggen er ook kansen in de landbouw. Denk aan koffie en bloemen uit Ethiopië, groente en fruit uit Marokko en wijn uit Algerije. Als deze landen een kwaliteitsslag weten te maken bij de productie en er in slagen de infrastructuur verbeteren, dan kunnen zij nog een hoop terrein winnen. Dat gebeurt ook. Ethiopië, een van de armste landen ter wereld, investeert in zijn infrastructuur.

Naarmate economieën rijker worden, vindt er ook diversificatie plaats. In Nigeria is bijvoorbeeld een grote filmindustrie. Nollywood heeft, na Hollywood en het Indiase Bollywood de grootste filmproductie ter wereld. Het is de op één na grootste werkgever van het land.

Wat zijn de belangrijkste risicofactoren?
De belangrijkste risico’s liggen voor veel landen op het politieke vlak. De situatie verschilt sterk en in meerdere landen - ik noemde al Botswana - is sprake van goed bestuur. Maar in andere landen dreigt de situatie te verslechteren. In Nigeria was een soort van pacificatiemodel ontwikkeld. Het islamitische noorden en het christelijke zuiden leken hierdoor tevreden te zijn met de machtsverdeling. Maar niet iedereen houdt zich aan de spelregels, waardoor de verkiezingen in februari erg spannend dreigen te worden. Dat is geen goed teken. Een vergelijkbaar probleem speelt in Egypte. De economie maakt daar een positieve draai, maar de religieuze spanningen kunnen hierbij roet in het eten gooien.

‘De belangrijkste risico’s liggen voor veel landen op het politieke vlak’

Verder is er natuurlijk ebola. Deze vreselijke ziekte, maar vooral de angst ervoor, zet een domper op de groei. Economische activiteit, toerisme, buitenlandse investeringen, alles kan daardoor onder druk komen te staan. En het is niet de enige ziekte op het continent. Aids en malaria, met veel meer slachtoffers dan ebola, zijn niet zozeer risicofactoren, maar dempen wel de economische groei.

Hoe zijn de economische vooruitzichten voor Zuid-Afrika?
Zuid-Afrika is een van de BRICS, het losse gezelschap van volkrijke en opkomende economieën. Maar het is een vreemde eend in de bijt, want de bevolking is helemaal niet zo groot. China en India willen Zuid-Afrika er bij hebben vanwege de grondstoffen. Ondertussen is Zuid-Afrika een overtuigend lid van de ‘fragile five’, de groep opkomende landen die sterk leunen op buitenlandse kapitaal om hun groeiambities te financieren. Het grote tekort op de lopende rekening is vertekend door langdurige stakingen in de mijnbouw, maar is onderliggend toch aan de hoge kant. Dat geldt ook voor het tekort op de overheidsbegroting en de inflatie.

De groeivooruitzichten voor de middellange termijn zijn matig. Daardoor zal de hoge werkloosheid niet dalen. Er zijn structurele problemen op het gebied van onderwijs, infrastructuur en de energievoorziening. Daarnaast is de politieke situatie instabiel. Het ANC heeft bij de verkiezingen in mei geen tweederde meerderheid gehaald en heeft nu een regeringsploeg geformeerd die je niet bepaald als klein en daadkrachtig kunt omschrijven.

Is de lage olieprijs een probleem voor landen als Nigeria, Algerije en Angola?
Alleen voor de korte termijn. Ik verwacht dat de relatieve prijs van olie weer zal stijgen. Olie is een fantastisch product, het is niet gemakkelijk om substituten te vinden. De schaliegas-revolutie in Amerika is waarschijnlijk tijdelijk. Op een gegeven moment ben je door je voorraden heen. De olie-export blijft een positieve factor voor deze landen, net als de uitvoer van andere grondstoffen voor andere landen.

Alles bij elkaar genomen is Afrika in economisch opzicht een continent met kansen, maar het kan ook de verkeerde kant op gaan. Het is nu vooral zaak om de bestuurlijke situatie te verbeteren. Als het continent daar in slaagt, kan het huidige hoge groeitempo nog lange tijd worden vastgehouden.
Léon Cornelissen

Léon Cornelissen

Chief Economist
"You can be sure of risk, you can’t be sure of return."
Deel deze pagina:

Auteur

Léon Cornelissen
Chief Economist


Join the conversation



Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze e-mail nieuwsbrief om updates te ontvangen en op de hoogte te blijven van aankomende webinars.