By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Factor investing

5 lessen van pensioenfondsen over factorbeleggen

06-06-2014 | Visie | David Blitz, PhD Na de crisis van 2008 hebben veel pensioenfondsbesturen zich de vraag gesteld: “Beleggen we op de goede manier?”. Factorbeleggen – het strategisch, van bovenaf toedelen van vermogen naar factoren als ‘waarde’ en ‘momentum’ – is sindsdien hoog op de agenda gekomen. Nederlandse pensioenfondsbesturen lopen daarin voorop. Maar hoe doen ze het en welke lessen zijn er voor andere fondsen?

Dit waren de kernvragen tijdens een bijeenkomst in Amsterdam voor pensioenfondsen onder leiding van dagvoorzitter Roland van den Brink, adviseur van TrigNum en georganiseerd door het vakblad Financial Investigator. Pensioenfondsen, adviseurs en vermogensbeheerders reikten praktische handvatten aan. Hier zijn vijf lessen van de vijf sprekers:
  • Er zijn meerdere manieren om factorbeleggen in te voeren
  • Wees ‘in control’ tijdens het beleggingsproces
  • Pas op voor onbedoelde blootstelling aan factoren
  • Invoering factorbeleggen vereist een uitgebreid traject
  • Keuze van de index is belangrijk

1. Er zijn veel manieren om factorbeleggen in te voeren
“Er zijn veel verschillende implementatiemogelijkheden. Je kunt het invoeren over de gehele portefeuille, dus over alle assetcategorieën, maar ook over een deel van de portefeuille,“ zegt Erik Hulsegge, Senior Portfolio Manager Equities van Syntrus Achmea, dat belegt in de factoren ‘waarde’, ‘momentum’, ‘small cap’, ‘laag risico (low volatility)’ en ‘kwaliteit’.

Hulsegge somt de mogelijkheden op: “Je kunt kiezen voor een factorspecifieke benchmark of voor een marktgewogen benchmark. Deze keuze heeft uiteraard gevolgen voor de tracking error; die is hoger bij een marktgewogen index.”

De keuze voor en de weging van individuele factoren in je assetallocatie hangen af van je risicoprofiel en van je ‘investment beliefs’, zegt hij. “Als je een grote risico-aversie hebt, dan zou je er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen om meer te beleggen in laagvolatiele aandelen.”

Eén van de aanwezigen noemt een mogelijke hindernis voor de invoering van factorbeleggen: de goede resultaten ervan zijn gebaseerd op empirisch onderzoek. “Maar welke garantie is er dat de resultaten in de toekomst ook goed zullen blijven? Hoe leg je dit uit aan deelnemers van pensioenfondsen?”

‘Hoe leg je dit uit aan deelnemers van pensioenfondsen?’

Hulsegge begrijpt de kritiek, maar stelt de aanwezigen gerust: “De meest interessante factoren zijn uitgebreid onderzocht. Achterliggende redenen zijn een vergoeding voor het nemen van extra risico of verklaringen vanuit de ‘behavioral finance’. Om te bepalen of factoren interessant kunnen zijn om in de portefeuille op te nemen, kijken wij naar drie aspecten: de theoretische bewijsvoering, de cijfers en de implementeerbaarheid.”

Hij ziet het niet als een modeverschijnsel. “Het is een voortzetting van ideeën die al lang bestaan. Sommige factoren, zoals ‘waarde', bestaan al sinds het begin van de vorige eeuw.”

Hulsegge vat factorbeleggen samen met het opvoedkundige motto ‘rust, reinheid & regelmaat’. “De ‘rust’ is de spreiding van de risico’s door de verdeling over factoren, de ‘reinheid’ is de verklaarbaarheid van de resultaten en de ‘regelmaat’ is de lange beleggingshorizon voor volhouders met een lang adem.”

2. Wees ‘in control’ tijdens het beleggingsproces
Je moet weten waarin en waarom je belegt, zegt Bernard Walschots, directeur Vermogensbeheer Rabobank Pensioenfonds. Hij wil op korte termijn een groter deel van de aandelenportefeuille ontwikkelde markten beleggen naar factoren en heeft dezelfde vijf factoren gekozen als Syntrus Achmea. Bovendien wil het pensioenfonds factorbeleggen toepassen bij bedrijfsobligaties, en op termijn ook bij grondstoffen en vastgoed.

“We hebben door onze adviseur laten berekenen wat de optimale combinatie van factoren is en welke vermogensbeheerders samen de optimale portefeuille kunnen vormen. Een optimale portefeuille heeft per eenheid risico het hoogst verwachte rendement en tegelijkertijd de grootste kans op extra risicogecorrigeerd rendement ten opzichte van de beursindex.”

Hij licht de keuze voor factorbeleggen toe: “Het heeft zich in de praktijk bewezen, je kunt de rendementsbronnen identificeren, je kunt vooraf specificeren waarin je wilt beleggen en je kunt goed controleren of er gebeurd is wat is afgesproken. Kortom, beleggen in factoren zorgt ervoor dat u gedurende het hele beleggingsproces beter ‘in control’ bent en dat dit ook objectief getoetst kan worden.”

Walschots sluit af met vier handvatten:
  • Neem ‘actief beleggen’ op in de lijst met ‘investment beliefs’
  • Bepaal de maatstaf waarmee u de prestaties meet van een beleggingsportefeuille of vermogensbeheerder
  • Definieer welke factoren of risicobronnen u zou willen benutten en in welke portefeuilles
  • Analyseer welke combinatie van factoren en managers u de hoogste kans op extra rendement geeft
‘Het heeft zich in de praktijk bewezen’

3. Pas op voor onbedoelde blootstelling aan factoren
“Vaak denken pensioenfondsen dat het met de blootstelling naar factoren wel goed zit”, zegt David Blitz, hoofd Quantitative Equity Research bij Robeco. En hij gooit meteen de knuppel in het hoenderhok: “De realiteit is vaak weerbarstiger. Zo kan een fonds inspelen op één bepaalde factor, maar daardoor onbedoeld juist onderwogen raken in een andere factor”, weet Blitz. Als voorbeeld noemt hij een fonds dat waarde-aandelen koopt met een negatief momentum. “Let daarom op de blootstelling van de portefeuille aan meerdere factoren.”

Blitz kent de praktijk omdat hij software heeft toegepast om de blootstelling te meten aan de factoren ‘waarde’, ‘momentum’ en ‘laag risico’. “Wij kunnen voor pensioenfondsen in kaart brengen wat hun exposure is naar individuele factoren met de Robeco Factor Exposure Monitor.”

Blitz wijst zijn toehoorders erop dat een marktgewogen index naast aantrekkelijke segmenten ook minder aantrekkelijke delen van de markt bevat, en dat is volgens de Robeco-onderzoekers één van de nadelen van passief beleggen. “Passief beleggen in een marktgewogen index, gaat in tegen een hoop wetenschappelijk bewijs over factoren. Als je kijkt naar de prestaties van de marktsegmenten, dan zie je dat sommige delen van de markt het beter doen dan andere.” Blitz heeft onderzocht hoe deze onbedoelde exposure naar minder aantrekkelijke delen voorkomen kan worden, en dat onderzoek is ook de basis voor de kwantitatieve factorbeleggingsstrategieën van Robeco.

Als passieve belegger koop je het goede, maar onvermijdelijk ook het minder goede van een index. Blitz: “Denk maar aan de segmenten ‘groei’, ‘laag momentum- en hoog risico-aandelen”. “Factorbeleggen richt zich puur op de meest aantrekkelijke segmenten.”

4. Invoering factorbeleggen vereist een uitgebreid traject
Rob Heerkens, bestuurslid Pensioenfonds Grafische Bedrijven, gaat in op het implementatietraject van factorbeleggen. Het bestuur is in 2012 begonnen met de discussie over factorbeleggen. “Na de crisis van 2008 gingen we op zoek naar alternatieven voor de marktgewogen portefeuille. Het bestuur vroeg zich namelijk af of de marktindex wel optimaal was gezien de ambitie van een waardevast pensioen.”

“Onze kernvraag was: is factorbeleggen en smart bèta iets dat je kunt gebruiken als gedeeltelijke vervanging van onze passieve portefeuilles Europese en Amerikaanse aandelen? Daarbij hadden we vier randvoorwaarden: factorbeleggen moet waarde toevoegen, de kosten moeten niet te hoog zijn, het moet uitlegbaar zijn en te monitoren zijn door PGB en uitvoerder Timeos”, zegt Heerkens.

“Om te beginnen hebben we uitvoerder Timeos gevraagd ons uitleg te geven over rendement en risico, en hoe factorbeleggen daarin past. Ook hebben we ons extern laten voorlichten. Wat is het en welke waarde kan het toevoegen op termijn? We hebben bovendien literatuuronderzoek gedaan om te zien of het bestaan van factoren voldoende onderbouwd is. De uitkomst hiervan was dat er wel degelijk economische logica voor het bestaan ervan is.“

Het bestuurlijk proces voordat tot implementatie kan worden overgegaan leverde meerdere bevindingen op, zegt Heerkens. “Eén van de conclusies was dat lage kosten mogelijk zijn en dat factorbeleggen in te passen is in ons beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen (MVB). Verder is het belangrijk dat minstens één van de bestuursleden er affiniteit mee heeft en zich er ook in de toekomst zich in wil verdiepen.”

Over de selectie van vermogensbeheerders zegt hij: “Factorbeleggen staat niet op zichzelf. Het is een leerproces. We kijken of partijen in staat zijn om ons ook in de toekomst mee te nemen met nieuwe ontwikkelingen op gebied van factorbeleggen. Dat komt neer op research-capaciteit. Proberen complexe materie in simpel Nederlands uit te leggen, en snappen hoe een Nederlands pensioenfonds in elkaar zit. Kennen de aanbiedende partijen de zorgplicht?”

‘Factorbeleggen staat niet op zichzelf. Het is een leerproces’

5. Keuze van de index is belangrijk
“Hoeveel tijd besteedt u als bestuur aan de keuze van indices?” , vraagt Ernst Hagen van F&C Netherlands aan het publiek. Met deze retorische vraag trekt hij de discussie breder dan factorbeleggen en gaat hij in op het belang van de indexkeuze. “Dit belang is enorm, of je nu passief of actief belegt. De benchmark bepaalt voor een groot deel het beleggingsresultaat. Daarom moet u ook een groot deel van uw tijd eraan besteden.”

“Welke indices zijn gehanteerd voor de ALM-studie en welke voor het beleggingsplan? Zijn deze hetzelfde en heeft u inzicht in de mogelijke extra risico’s?”

Hij plaatst kanttekeningen bij het gebruik van smart bèta-indices – de indices die afwijken van de marktgewogen index. “Begrijp ik wat er allemaal in een index gebeurt? Er wordt bijvoorbeeld een Barra-optimizer gebruikt om de portefeuille samen te stellen en er zijn allerlei beperkingen. Is de samenstelling van de index dan nog wel optimaal? En is er bij deze smart bèta-indices impliciet sprake van actief beheer en strookt dit wel met uw investment beliefs? ”, zegt Hagen, waarmee hij zijn toehoorders voldoende stof voor verdere discussie gaf.

David Blitz

David Blitz, PhD

Hoofd afdeling Quantitative Research

"Factorbeleggen, gericht op het systematisch benutten van waarde, momentum, lage volatiliteit en andere premies, heeft de toekomst."

Deel deze pagina:

Auteur

David Blitz, PhD
Hoofd afdeling Quantitative Research


Join the conversation

Nieuwsbrief professionals