By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Vijf voorname geopolitieke risico's voor 2013

22-02-2013 | Visie | Léon Cornelissen

Wat baart de wereldleiders zorgen in 2013? Chief Economist Léon Cornelissen over zijn top vijf van geopolitieke dreigingen.

.

Het is geen terrorisme of griep. Het zijn niet de spanningen in Iran, de Oost-Chinese Zee of op de 38e breedtegraad. En het is ook niet het opnieuw oplaaien van de schuldencrisis in de eurozone. Welke geopolitieke kwestie zal in 2013 waarschijnlijk een kookpunt bereiken en overslaan naar de financiële markten? Om daarachter te komen bekijken we Léon Cornelissens top vijf van dreigingen, en wel in omgekeerde volgorde.

Geopolitieke dreiging #5: Cyberaanval
Cyberaanvallen worden pas sinds kort gezien als een serieus geopolitiek probleem. Bedrijven als Wells Fargo en Lockhead zijn openlijk uitgekomen voor de cyberaanvallen die ze te verwerken hebben gekregen, maar er zijn signalen dat dit inmiddels een wijdverbreid - ofschoon niet algemeen erkend - verschijnsel is. Over het algemeen hebben bedrijven de aanvallen tot nu toe afgeweerd. Maar hoe goed zijn ze écht voorbereid?

De Amerikaanse president Barack Obama maakt zich zoveel zorgen over dit probleem dat hij medio februari een executive order heeft getekend ter verbetering van de bescherming van de nationale infrastructuur.

In hoeverre moeten wij ons zorgen maken? Cornelissen denkt dat dit waarschijnlijk allemaal wel meevalt. "Het systeem past zich aan," legt hij uit. Hij wijst hiermee op het hoegenaamd mislukken van de twee bekendste vermeende incidenten - de aanval van de Amerikaanse geheime dienst op Iran ("ik kan niet zeggen dat deze erg indrukwekkend was") en de aanval van China op de New York Times ("het kwam niet erg ver"). "Dat is geruststellend," zegt Robeco’s Chief Economist.

Cornelissens soresscore: 2/10

Geopolitieke dreiging #4: China
Op de gedeelde derde plaats staat China, door problemen in eigen land en daarbuiten. In eigen land is er sprake van een aanhoudende economische onzekerheid en de naderende komst van een nieuwe generatie leiders. In het buitenland vertoont het conflict met Japan over de soevereiniteit van de Senkaku-/Diaoyu-eilanden geen tekenen van afkoeling.

"Op de korte termijn is de economie van China geen reden tot zorg," zegt Cornelissen. "Op economisch gebied herstelt het land zich. Maar dit herstel zal anders zijn dan voorheen." Dit komt omdat ze proberen de economie weer in balans te brengen.

Verder in de toekomst is het wellicht een ander, zorgelijker verhaal. "We kunnen er niet teveel op vertrouwen dat dingen op de lange termijn goed zullen gaan," zegt hij. "China heeft veel structurele problemen." Maar op dit moment zou de economie geen groot probleem moeten zijn.

En hoe zit het met het conflict in de Oost-Chinese Zee? Als we kijken naar het risico op een militair conflict, is het wapengekletter over deze paar onbewoonbare eilandjes het ernstigste Chinees-Japanse conflict sinds de Tweede Wereldoorlog.

"We verwachten niet dat zaken uit de hand zullen lopen," zegt Cornelissen. "Naar onze mening kan China het zich in deze fase geen conflict veroorloven met Japan en de VS." Ten eerste zijn de Chinezen op militair vlak niet sterk genoeg. Ten tweede kan een escalatie leiden tot gezichtsverlies voor de nieuwe leiding.

En hoewel China wereldwijd misschien meer macht heeft, resulteert dit niet automatisch in een strijdlustig buitenlands beleid. "China bevindt zich niet op een militaristisch, expansionistisch pad," zegt Cornelissen. Hij voegt daaraan toe, dat China geen oorlog meer heeft gevoerd sinds het in 1979 Noord-Vietnam binnendrong.

Toch erkent hij dat de situatie op korte termijn sterk zou kunnen verslechteren. "Het zou kunnen leiden tot een beperkt militair conflict, dat zeer slecht nieuws zou zijn voor de financiële markten," waarschuwt hij. Over het algemeen is het conflict in de Oost-Chinese Zee echter slechts 'normaal' te noemen.

Cornelissens soresscore: 3/10

Geopolitieke dreiging #3: De eurozone
Hoewel het erop lijkt dat de beleidsmakers voldoende hebben gedaan om een serieuze opleving van de schuldencrisis in de eurozone vóór de Duitse verkiezingen op 21 september te voorkomen, kan er nog steeds van alles mis gaan in de muntunie.

De Italiaanse verkiezingen komen eraan. De Spaanse regering is betrokken bij een corruptieschandaal. In de aanloop naar de Duitse verkiezingen is er een kans op hernieuwde spanningen rond bezuinigingen.

En dat is nog niet alles. Cyprus heeft noodhulp nodig. De recessie in de monetaire unie verdiept zich. De laatste cijfers onthullen een tegenvallende daling van het BBP van 0,6% in het laatste kwartaal van 2012. En dit kan nog erger worden zolang de nadruk op bezuinigingen blijft liggen.

"We zijn niet structureel uit de gevarenzone," waarschuwt Cornelissen. "Er is geen definitieve langetermijnoplossing voor de schuldencrisis en de echt moeilijke besluiten moeten nog worden genomen. Het getreuzel rondom de bankenunie voorspelt weinig goeds."

Hij voegt toe dat Italië voor de grootste problemen zou kunnen zorgen - "het heeft crisispotentieel," zegt hij - maar ziet een coalitie Bersani-Monti als meest waarschijnlijke uitkomst van de verkiezingen eind februari. Hij maakt zich weinig zorgen over de ontwikkelingen in Spanje. "Als Rajoy moet vertrekken, zal hij worden vervangen door iemand anders uit de regerende partij. Verkiezingen zijn nog ver weg," zegt hij.

Al met al denkt Cornelissen dat de kans op grote negatieve gevolgen relatief klein is. Een belangrijke reden hiervoor is de beschikbaarheid van het - vooralsnog ongebruikte - Outright Monetary Transactions (OMT)-programma, waarmee onder bepaalde omstandigheden staatsobligaties kunnen worden opgekocht van landen in de eurozone.

"Er kunnen op korte termijn wat spanningen ontstaan in de eurozone, maar de regio zal overeind blijven," zegt hij. "Een vernietigende escalatie ligt niet op de loer."

Cornelissens soresscore: 3/10

Geopolitieke dreiging #2: Het Midden-Oosten
"Op de korte termijn is het Midden-Oosten het echte probleemgebied," zegt Cornelissen. Iran is onverbiddelijk op weg naar de nucleaire drempel terwijl Israël er heilig van overtuigd is dat het daar niet zal komen. "Strategisch gezien zou een nucleair Iran niet veel verschil maken," zegt hij. "Maar het is wel een mogelijk kookpunt op de korte termijn."

Obama's isolationistische houding ten opzichte van het wereldgebeuren heeft voor- en nadelen. Na de rampzalige invallen in Afghanistan en Irak vallen er onder zijn leiding geen grootschalige militaire avonturen meer te verwachten. Een goede zaak, zegt Cornelissen: "Het zou een ernstige strategische fout zijn om in een oorlog met Iran verwikkeld te raken," stelt hij.

Maar die houding brengt ook wat ongewenste gevolgen met zich mee. "Er is een machtsvacuüm in het Midden-Oosten," zegt hij.

Toch ziet hij ook goed nieuws. De oorlogszuchtige premier van Israël, Binyamin Netanyahu, is verzwakt door de recente verkiezingen in het land. En hoewel er heel veel manieren zijn waarop de situatie zou kunnen escaleren - bijvoorbeeld als Israël besluit om Iraanse leiders te elimineren, wat represailles zou kunnen uitlokken tegen Amerikaanse activa in de regio - is er één simpel feit dat we niet kunnen negeren. "Het westen wil geen grondtroepen naar Iran sturen," zegt Cornelissen.

Veel hangt af van hoe de VS met de situatie omgaat. En Cornelissen denkt dat Obama dit goed zal doen. "Obama doet aan Realpolitik. Hij houdt het hoofd koel," zegt hij. Daarom denkt Cornelissen dat de kans op een uitbarsting lager dan 50% is.

Cornelissens soresscore: 4/10

Geopolitieke dreiging #1: 'Global weirding'

Toch is het Midden-Oosten niet Cornelissens grootste zorg voor dit jaar. Hij maakt zich meer zorgen over de directe gevolgen van 'global weirding' - de term die steeds vaker wordt gebruikt om het steeds onvoorspelbaardere weer te beschrijven.

Het woord 'weirding' benadrukt dat het niet alleen om 'warming' gaat. Overstromingen, zoals die laatst in Australië hebben plaatsgevonden, worden heviger. Winters worden kouder - kijk maar naar de extreem lage temperaturen in China onlangs. En droogtes worden droger: de wijdverspreide schade aan gewassen in de VS afgelopen zomer vormt het bewijs.

Maar is dat niet enkel een zorg voor de toekomst? Niet alleen, zegt Cornelissen. Als gewassen op grote schaal worden vernietigd door extreem weer, kan dit snel leiden tot hogere voedselprijzen en dus sociale onrust. "Vergeet niet dat de Arabische lente het gevolg was van een grote stijging van de prijzen voor voedsel en landbouwproducten," zegt hij.

"Nog een hete zomer op het noordelijk halfrond kan ervoor zorgen dat de prijzen van landbouwproducten oplopen," merkt hij op. Daarom is 'global weirding' - of de directe gevolgen hiervan - het grootste geopolitieke risico van 2013.

Cornelissens soresscore: 5/10
Deel deze pagina:

Auteur

Léon Cornelissen
Chief Economist


Gerelateerde artikelen