By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Er is een gigantische zeepbel. Spreiden is de enige remedie.

23-04-2013 | Interview

Interview met Marc Faber

We ontkomen niet aan een volgende crisis, stelde Marc Faber op het Robeco World Investment Forum. Hoe moeten beleggers zich hier tegen wapenen? En hoe weet je dat de aandelenbubbel gaat klappen? Lees verder en je weet het.

V: Vindt u dat de huidige koersen een goede weerspiegeling zijn van de risico's?
A: Absoluut niet. Naar mijn mening wordt het koersbeeld op dit moment verstoord door de kunstmatig lage rentestand. Als de rente op nul staat, is het moeilijk om waar dan ook waarde aan toe te kennen. Eigenlijk is er geen echte waarde.

V: Denkt u dat het ruime monetaire beleid in de VS de kern is van de huidige financiële problemen?
A: Ja. Het bijdrukken van geld en het ruime monetaire beleid van de afgelopen dertig jaar hebben een belangrijke rol gespeeld bij de financiële crisis van 2007/2008 en de aanhoudende malaise sindsdien. Ze hebben geleid tot extreme kredietgroei. Maar ook andere ingrepen van overheidswege, bijvoorbeeld op fiscaal terrein, hebben de economie aardig verstoord.

V: U roept dat dit ruime monetaire beleid in feite betekent dat we een hypotheek nemen op toekomstige generaties.Kunnen zij ooit de schulden terugbetalen die wij nu maken?
A: Daar zijn ze nooit toe in staat. En ze kunnen ook de pensioenen niet bekostigen. Maar daar wil ik wel iets aan toevoegen: het ligt er maar net aan waar je die schuld voor gebruikt. Je kunt geld lenen om een fabriek te bouwen die iets produceert dat leidt tot cashflow en winst. Daar kun je dan de rente op je lening van betalen en nieuwe investeringen mee doen. Daar is niets mis mee. Maar het is een ander verhaal als je geld leent om op vakantie te gaan.

V: Hoe komen we hieruit?
A: We moeten een totaal andere weg inslaan. Onder aanvoering van de centrale banken en neo-Keynesiaanse politici zijn de stimulerende maatregelen opgevoerd, grijpt de overheid meer in en drukt de centrale bank meer geld bij. Precies die zaken die tot de crisis hebben geleid. Dat is alleen niet de juiste remedie. Mijn suggestie is: laat alle directies van centrale banken aftreden. We hebben daar mensen nodig die monetaire verantwoordelijkheid willen nemen.

V: Wat is uw advies aan beleggers?
A: Er wordt volop geld bijgedrukt. Daar kunnen we niet omheen. Dat geld stroomt naar allerlei sectoren en markten over de hele wereld. De volatiliteit wordt daarmee niet kleiner, maar juist groter. Dan ontstaan bubbels op de NASDAQ, in onroerend goed, grondstoffen, opkomende markten en staatsobligaties. Op dit moment is er een enorme bubbel in overheidsschuld. Beleggers moeten spreiden, een stuk van de markt opzoeken waar het niet zo druk is.

V: De rente is nog steeds kunstmatig laag. Wat gaat er gebeuren?
A: We krijgen een gigantische systeemcrisis. De laatste keer dat de financiële sector in de problemen kwam, kon de overheid nog bijspringen. Maar in de volgende fase gaan die overheden zelf failliet. En vóór die tijd drukken ze nog flink wat geld bij. Niemand weet wanneer de volgende crisis zich aandient. Misschien morgen, misschien over drie, vijf of tien jaar. Wat dan gebeurt, lijkt op een computercrash: we zullen de hele wereldeconomie moeten rebooten. Maar voor het zover is, zien we eerst nog een hoge inflatie, misschien zelfs een deflatoire instorting en oorlog. Wat dat betreft, zijn we allemaal ‘doomed’.

V: Kunnen we ergens aan aflezen wanneer de bubbel barst?
A: Ik zie nu al een heel duidelijk waarschuwingssignaal knipperen. De koersen gaan omhoog, maar de levensstandaard van het gemiddelde huishouden – en daar bedoel ik niet de mensen mee die voor Goldman Sachs werken – gaat juist omlaag. De industriële economie staat er slecht voor. De koppeling tussen het drukken van geld en industriële activiteit bestaat al lang niet meer. De rijken kopen een tweede huis op het platteland, een luxe appartement in een grote stad, schilderijen, goud – en daar staat totaal geen productiviteit tegenover. Zij bouwen vast geen nieuwe fabriek. Zetten geen nieuwe onderneming op. Met andere woorden: ze scheppen geen economische waarde.

V: Waarom investeren ze niet?
A: Vanwege de extreem strakke regelgeving. Neem nou ObamaCare. Een administratieve nachtmerrie. Mensen schroeven hun economische bedrijvigheid juist terug. Men investeert niet in de VS, maar koopt liever een ander bedrijf op en verkleint de schaalgrootte. Het gevolg is dat er ontslagen vallen.

V: Voorspelt u een revolutie als de ongelijkheid nog verder toeneemt?
A: Als de arme massa krachtiger wordt dan de kleine groep rijken, moeten de rijken over de brug komen. In het verleden werd dit meestal opgelost door herverdeling van belastingen of een revolutie. De redding van Cyprus is een duidelijk signaal: de rijken dragen meer bij dan de armen. Je ziet dat maatschappelijke krachten op Cyprus zich tegen de rijkeren richten. Ook in Amerika zien we het gebeuren. Hier is bijvoorbeeld aan de pensioenrekeningen een maximum van USD 3 miljoen gesteld. Het is een teken aan de wand.

Marc Faber is de vermaarde tegendraadse beleggingsgoeroe. Hij publiceert de maandelijkse nieuwsbrief The Gloom Boom & Doom Report en is auteur van de bestseller Tomorrow’s Gold: Asia’s Age of Discovery.

Deel deze pagina: