By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Duitse verkiezingen brengen oplossing eurocrisis niet dichterbij

17-09-2013 | Interview | Léon Cornelissen Wat betekenen de verkiezingen op 22 september voor de Duitse economie en de opstelling binnen Europa? Chief economist Léon Cornelissen legt uit waarom dit ‘Nicht-Wahlen’ zijn en een snelle oplossing voor de problemen in de Europese muntunie uit zicht blijft.

De financiële markten kijken al geruime tijd uit naar de verkiezingen voor de Duitse Bundestag. Is deze belangstelling terecht?
“Er is een grote kans dat dit het ‘non event’ van het jaar wordt! De Duitse pers heeft het al over een Nicht-Wahlkampf. Merkel is populairder dan haar partij, ze biedt stabiliteit, grote kans dus dat de huidige coalitie wordt voortgezet en dan modderen we gewoon door.”
 
Maar als er nu toch een ‘Große Koalition’ van CDU/CSU en SPD komt? Heeft dat geen consequenties voor het economisch beleid?
“Ja, misschien als de FDP de kiesdrempel niet haalt, dan krijg je de grote coalitie. Maar dat betekent voor het beleid niks. Merkel is op meerdere punten richting SPD geschoven. Het is nu moeilijk om de verschillen aan te geven tussen haar partij en de sociaaldemocraten. De enige echt interessante verrassing zou zijn dat SPD en Groenen een meerderheid behalen. De kans daarop acht ik minder dan tien procent. De kans op nog andere coalities is heel klein. Het is vrijwel uitgesloten dat de Piratenpartij of de Alternative für Deutschland in het parlement komen.”
 
Zal de opstelling van Duitsland binnen Europa veranderen als er een grote coalitie komt?
“Voor Europa betekent het ook geen verandering, want de huidige strategie wordt dan voortgezet. Dat is pappen en nathouden en pas als zaken uit de hand lopen, wordt er ingegrepen. De SPD heeft tot dusver de bailouts wat meer gesteund dan de regering, ze zijn wat meer pro-Europa, maar de verschillen zijn te klein om daar veel waarde aan te hechten.”
 
“Voor Europa betekent ook een grote coalitie geen verandering. Het blijft pappen en nathouden.”
 
“Duitsland blijft ook dwarsliggen met betrekking tot de bankenunie. Ze zitten op de lijn dat er een verdragswijziging nodig is als je verder wil gaan dan het overhevelen van het bankentoezicht naar de ECB. Ze blokkeren dus aanpassing van het herstructureringsmechanisme en het depositogarantiestelsel. Dat is een recept voor problemen, het is een vertragingstactiek.”
 
Na de verkiezingen heeft de nieuwe regering de handen vrij voor de komende vier jaar. Biedt dat geen perspectief?
“Dat klinkt gunstiger dan het is. Degenen die de dienst uitmaken voeren al jaren geen proactief beleid en zij zullen daar vrolijk mee doorgaan. Interessant is de rol van Frankrijk. Het is de enige economie die heel weinig doet aan structurele hervormingen. Hollande komt knel te zitten als de huidige Duitse coalitie doorregeert. Hij heeft de hoop mogen koesteren dat er een meer linkse regering kwam, maar die hoop zal na de verkiezingen weg zijn. Hij moet dan schikken.”
 
Duitsland staat onder druk om haar strenge Europabeleid te matigen. Het IMF kwam onlangs met een hard oordeel. Merkel moet minder hameren op economische hervormingen en terugdringing van overheidstekorten. Wordt Duitsland soepeler na de verkiezingen?
“Het feitelijke beleid in Europa is al veranderd. Er is minder nadruk op bezuinigingen. Maar toch, de situatie verandert niet wezenlijk. De spanningen binnen de muntunie blijven, ook de tegenstelling tussen Duitsland en Frankrijk verdwijnt niet. Het scheppen van een levensvatbare monetaire unie ligt stil.
 
Wat ook niet helpt is dat de conjunctuur nu aantrekt. Het is verleidelijk om nu niks te doen. De eurozone blijft daardoor kwetsbaar voor economische schokken. Problematisch blijft ook de enorme werkloosheid in Zuid-Europa. Met het matige economische herstel daar gaat het niet snel omslaan. En als je verzuimt om Spaanse en Italiaanse banken te herkapitaliseren, blijf je met een dysfunctioneel financieel systeem zitten.”
 
Het IMF raadt Duitsland aan om de export naar de Zuid-Europese landen te matigen en de binnenlandse bestedingen aan te zwengelen. Blijven de handelsonevenwichtigheden binnen Europa een probleem?
“Merkel heeft binnenlands wat gas gegeven uit politiek opportunisme, maar Duitsland gaat zich echt niet tot een motor voor de eurozone ontwikkelen. Er is geen enkele noodzaak voor Duitse politici om iets te doen. In Zuid-Europa zijn de betalingsbalansen overigens sterk verbeterd. Het is afwachten of het ook structureel is, maar daar is de pijn genomen. De Noord-Europese landen zitten nog steeds met grote overschotten.”
 
De vergrijzing slaat in Duitsland hard toe de komende jaren. Zijn de perspectieven voor de Duitse economie, verder vooruitkijkend, wel zo goed?
“In het verkiezingsprogramma van de CDU staan wat maatregelen om iets te doen op het gebied van kinderopvang en kinderbijslag. Dat is denk ik te weinig vanuit een oogpunt van bevolkingspolitiek. Immigratie is niet populair. Er komen geen krachtige initiatieven.”
 
Pappen en nathouden, weinig veranderingen, non event, dat is de rode lijn. Voorzie je eventueel toch een reactie op de financiële markten op de verkiezingsuitslag?
“Nee, de markten blijven onbewogen. Ook niet als de huidige coalitie niet kan doorregeren. Een roodgroene coalitie komt er niet en van de grote coalitie schrikken de markten niet. Een bijzondere uitslag zou zijn als CDU/CSU een absolute meerderheid behaalt. Maar dat vindt de Duitse burger niet leuk. Die leeft bij het adagium ‘deadlock is good’. De Duitse burger en ook de financiële markten vinden het niet erg als er een grote coalitie komt.”
 
De Bundesrat, de Duitse Eerste Kamer, daar is al een linkse meerderheid. Levert dat problemen op als Merkel doorregeert met de FDP?
“Je zou kunnen zeggen dat Duitsland daardoor al een grote coalitie heeft. Je hebt ook nog de deelstaatregeringen met verschillende samenstellingen. Duitsland hangt van ‘checks and balances’ aan elkaar. Daarom komt er zo weinig van de grond. Duitsland moddert verder. Bismarck heeft wel eens gezegd dat Duitsers beter slapen als ze niet weten hoe worsten en wetten worden gemaakt. Dit zijn de saaiste verkiezingen van na de Tweede Wereldoorlog. Geen van de mogelijke regeringspartijen zoekt een mandaat voor verandering. Er is geen enkele urgentie.”
 
Er ís geen urgentie, of Duitsland zíet geen urgentie?
“Duitsland ziet geen urgentie. ‘Keine Experimente!’ Italië en Spanje zullen de harde lijn van Duitsland moeten slikken. De Duitsers zijn niet van plan iets te doen aan de problemen van de Zuid-Europese landen. Als er een grote crisis in Europa uitbreekt, komen ze in beweging. Eerder niet.”
Deel deze pagina: