By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Wachten op de ECB

24-11-2011 | Visie | Léon Cornelissen

Er resteert eigenlijk nog maar een grote vraag in de Europese staatsschuldencrisis, zegt Robeco Chief Economist Léon Cornelissen: zal de ECB weer optreden als redder?

Nu de schuldencrisis is verergerd tot een 'gevaarlijk' nieuw niveau, is het cruciaal dat de Duitse politici en de ECB hun koers radicaal wijzigen en de centrale bank van de eurozone toestaan om op te treden als ‘laatste redder’, zegt Léon Cornelissen.

Zelfs de kernlanden van de eurozone worden nu meegezogen in de stroom. De spreads op obligaties van landen met een AAA-rating zoals Frankrijk, Oostenrijk Finland en Nederland zijn sterk uitgelopen. Alleen Duits staatspapier bleef stabiel. Deze verzwakkende omgeving was terug te zien in de obligatieveilingen van 17 november. Spanje en Frankrijk werden geconfronteerd met sterk hogere kosten om geld te lenen.

Groter risico dat meerdere landen failliet gaan
“De risico’s nemen toe en het lijkt erop dat we afstevenen op een climax aan het einde van het jaar,” zegt Cornelissen. “Het is waarschijnlijker geworden dat er een serie faillissementen zal zijn van landen in de eurozone."

De crisis verergerde na een korte periode van relatieve kalmte na de installatie van nieuwe regeringen in Griekenland en Italië. Deze kalmte zou niet lang duren. “Toen de politieke crisis in Italië en Griekenland naar de achtergrond was verdreven, hadden we nog steeds te maken met een staatsschuldencrisis, een bankencrisis en een verlammende recessie,” merkt Cornelissen op.

Zal de ECB ingrijpen? Dat is de enige vraag die nu nog telt.
“De enige vraag is nu wat de ECB zal doen,” zegt Cornelissen, waarmee hij suggereert dat het van groot belang is dat de ECB zal optreden als laatste redder en grote hoeveelheden obligaties zal kopen. Het zou in feite neerkomen op een vergelijkbare kwantitatieve verruiming zoals die is toegepast door de centrale banken van de VS en het VK. “De ECB moet aankondigen dat zij bereid is EUR 2 biljoen aan obligaties op te kopen,” zegt Cornelissen.

Maar ondanks dat algemeen wordt erkend dat de ECB nu de enige instelling is met voldoende slagkracht om meer te leveren dan een tijdelijke oplossing voor de problemen in de eurozone, blijven zowel Duitsland als de ECB zelf zich ertegen verzetten dat de ECB deze rol op zich neemt.

Duitsland blijft zich hardnekkig verzetten tegen ECB als laatste redder
Het is een understatement om te zeggen dat de Duitse regering sterk gekant is tegen een reddingsactie door de ECB. De Duitse kanselier Angela Merkel herhaalde op 17 november dat Duitsland er nog steeds op tegen is dat de EU gezamenlijk schuldpapier uitgeeft of dat de ECB massaal obligaties koopt.

“Als politici denken dat de ECB de problemen met de euro kan oplossen, proberen ze zichzelf te overtuigen van iets dat niet zal gebeuren,” zei Merkel.

De Duitse elite houdt hardnekkig vast aan dit standpunt. Jens Weidmann, lid van de algemene raad van de ECB en president van de Deutsche Bundesbank, sprak zijn steun uit in een interview in de Financial Times waarin hij zegt dat EU-regelgeving een dergelijke actie verbiedt.

Wolfgang Franz, hoofd van een toonaangevend economisch adviesbureau voor de Duitse regering, ging nog een stapje verder door te zeggen dat uitbreiding van het obligatie-opkoopprogramma van de ECB een ‘doodzonde’ zou zijn.

ECB wil geen laatste redder meer zijn
De ECB wil zelf ook niet meer optreden als laatste redder. Tijdens zijn eerste persconferentie als bankpresident op 3 november, maakte Mario Draghi duidelijk dat hij niet gelooft dat de ECB het mandaat heeft om op te treden als laatste redder voor de zwakke eurolanden.  Volgens hem moeten de individuele overheden zelf actie ondernemen.

Hij herhaalde zijn standpunt tijdens een speech in Frankfurt op 18 november. In deze speech veroordeelde hij het langzame tempo waarmee de regeringen het reddingsfonds European Financial Stability Facility functioneel maken: “Wanneer worden deze beslissingen, die al lang geleden zijn genomen, eindelijk geïmplementeerd?” vroeg hij zich af.

Er wordt inderdaad gezegd dat de ECB ermee heeft ingestemd om per week niet meer dan EUR  2 miljard aan obligaties op te kopen. Toch is het duidelijk dat het beleid van de ECB om op bescheiden schaal Italiaanse en Spaanse obligaties te kopen, de problemen maar net op afstand kan houden. De leenkosten van Italië blijven boven de 7%, een niveau dat algemeen wordt beschouwd als onhoudbaar. De leenkosten van Spanje komen ook al dicht in de buurt van dit niveau.

Duitsland moet iets doen
Als Duitsland niets doet, heeft het systeem in zijn huidige vorm zijn langste tijd gehad,” concludeert Cornelissen. Dat zou betekenen dat er waarschijnlijk een serie van faillissementen zal volgen en dat een of meer landen uit de euro stappen.

Wat voor invloed zal dat hebben op de euro? Zelfs als een of twee landen de gemeenschappelijke munt verlaten, of dat nu vrijwillig of gedwongen is, dan gelooft Cornelissen nog steeds niet dat de euro met algemene stemmen zal worden verworpen.

In tegendeel, volgens Cornelissen zou de munt juist sterker worden als een of meer zwakke landen eruit stappen. “In een dergelijke situatie zou de euro eerder meer dan minder op de Zwitserse frank gaan lijken," zegt hij, waarmee hij suggereert dat dit een verklaring is voor de relatieve veerkracht van de munt die door 17 landen wordt gebruikt.

Duitsland houdt vast aan het Europese project
Maar gaat Duitsland iets doen? En komt het land op tijd? Ondanks de huidige negatieve signalen, gelooft Cornelissen dat het onjuist is om aan te nemen dat Duitsland de rest van Europa heeft opgegeven. “We moeten niet onderschatten hoezeer de Duitse beleidsmakers bereid zijn om vast te houden aan het Europese systeem,” zegt hij.

Economie van de eurozone blijft verzwakken
Deze laatste ontwikkelingen vallen samen met een verdere verzwakking van Europa. “De eurozone stevent af op een recessie,” zegt Cornelissen.

Hoewel de eurozone als geheel over het derde kwartaal een stabiele groei van 0,2% op kwartaalbasis heeft laten zien, en Frankrijk en Duitsland herstelden, daalde de industriële productie in de regio in september met 2%. “De voorspellende indicatoren wijzen op een economische krimp in het vierde kwartaal,” zegt hij.

Hernieuwde zuinigheid in Spanje gedoemd te mislukken
De vooruitzichten voor Spanje, het laatste slachtoffer van de crisis, zien er ook niet rooskleurig uit. De BBP-cijfers over het derde kwartaal laten zien dat de Spaanse economie tot stilstand is gekomen. Ondertussen is de officiële jeugdwerkloosheid met meer dan 40% historisch hoog. “Spanje is zeer zwak en gaat af op een recessie,” zegt Cornelissen.

En op de korte termijn is er geen zicht op verbetering. De waarschijnlijke winnaar van de Spaanse verkiezingen, de conservatieve kandidaat Mariano Rajoy, zal de huidige economische strategie naar verwachting voortzetten. Hij zal dus blijven proberen om het jaarlijkse Spaanse overheidstekort te verlagen van 9,3% van het BBP in het afgelopen jaar naar 6% dit jaar, 4,4% in 2012 en 3% (het EU-plafond) in 2013.

“Dit zal waarschijnlijk gebeuren op dezelfde manier als in Griekenland en Italië," zegt Cornelissen. “Maar onder deze omstandigheden, zijn bezuinigingsmaatregelen om overheidstekorten terug te dringen gedoemd te mislukken.

Nederlandse obligaties aantrekkelijk in vergelijking met Duitsland
Tegen deze achtergrond herhaalt Cornelissen dat het Financial Markets Research-team voorzichtig blijft over risicovolle beleggingscategorieën. Volgens Cornelissen heeft de recente uitverkoop van obligaties uit de Europese kernlanden ervoor gezorgd dat Nederlandse obligaties er aantrekkelijk uitzien in vergelijking met Duitse Bunds. De spreads op Nederlandse tienjaarsleningen met een AAA-rating zijn uitgelopen tot 55 basispunten.

De Nederlandse BBP-cijfers over het derde kwartaal waren weliswaar teleurstellend (de economie kromp met 0,3% op kwartaalbasis) en Nederland lijkt ook in de richting van een recessie te gaan. Maar Cornelissen merkt op dat ook Duitsland verzwakt. “Het verschil in BBP is geen rechtvaardiging van het uitlopen van de spreads,” zegt hij.

Deel deze pagina: