By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Update impact aardbeving Japan

21-03-2011 | Nieuws

Japanse onzekerheid neemt af, schade wordt geïnventariseerd
Tien dagen nadat de aardbeving voor de kust van Japan plaatsvond, lijkt de volatiliteit en onzekerheid op de financiële markten wat af te nemen. Uiteraard is de situatie rond de Fukushima kerncentrale nog steeds onzeker, maar dat de stroomvoorziening weer is hersteld is een goede stap in de juiste richting. De financiële markten worden verder geholpen door het feit dat de G7 zich bereid hebben verklaard om Japan te helpen door de yen te laten verzwakken, terwijl de rust ook enigszins terugkeert doordat gezag hebbende 'instituten' als Barron's en Warren Buffett zich positief uitlaten over Japan.

Met het verstrijken van de tijd worden ook steeds meer rapporten gepubliceerd die een schatting geven van de totale omvang van de schade. Zo publiceerde de Wereldbank vandaag een korte studie over de impact van de aardbeving, waar men de kosten tussen de USD 122 miljard en USD 235 miljard raamt. Teruggerekend als percentage van de totale economie (BBP) is dat tussen de 2,5% en 4,0%. Deze getallen zijn zonder meer hoog: de geschatte kosten van Kobe waren indertijd USD 100 miljard, wat teruggerekend 2,0% van het BBP bedroeg. De geschatte bedragen lopen overigens zo sterk uiteen omdat op dit moment nog niet duidelijk is hoelang Japan te maken zal houden met stroombeperkingen, terwijl ook de kosten die samenhangen met de kerncentrale uiteraard moeilijk te schatten zijn.

De algemene les uit de economische gevolgen van natuurrampen uit het verleden is dat de impact doorgaans tijdelijk is en dat verlies aan productie over het algemeen meer dan gecompenseerd wordt als gevolg van de herstelwerkzaamheden die na zo'n ramp plaatsvinden. Dit V-vormige herstel zagen we niet alleen optreden in Japan na Kobe, maar ook meer recent na Chili in 2010 en de Tsunami na de aardbeving eind 2004.

Dat het daarmee weer 'business as usual' is, gaat uiteraard nog veel te ver. De situatie rond de kernreactoren lijkt iets meer onder controle maar sein 'brand meester' kan nog niet gegeven worden. Zelfs als het lukt de reactoren vanaf nu te koelen, dan nog zal men er jaren mee bezig zijn de centrale te ontmantelen. In een vergelijkbaar ongeluk in Harrisburg in 1979 was men uiteindelijk 8 jaar bezig om de brandstofcellen uit de centrale te halen, wat indertijd bijna 1 miljard dollar kostte. Alleen al rekening houdend met de inflatie moet je al met een factor 2,5x rekenen, terwijl de schade en radioactieve straling in Fukushima duidelijk hoger is.

Kijken we naar de gevolgen voor de wereldeconomie, dan lijkt er geen significante impact te verwachten. Japan heeft een gewicht van ongeveer 6% van de productie wereldwijd. Weliswaar bestaat de kans dat er een tekort ontstaat in (half)fabrikaten die Japan maakt, maar zoals het zich nu laat aanzien zal dat slechts een tijdelijk effect zijn. Een zwaar economisch negatief effect lijkt er van de aardbeving dus niet te zullen uitgaan.


Update impact aardbeving Japan 18-03-2011

Met de catastrofe in Japan van afgelopen vrijdag vragen veel beleggers zich af wat zij kunnen doen. En de inzichten kunnen als gevolg van de grote onzekerheid sterk verschillen. Daar waar de ene belegger risico’s ziet, ziet de andere belegger juist kansen om van een zwak beursklimaat te profiteren. In deze sectie verkennen wij enkele ontwikkelingen in de markt. Beleggers moeten dit niet zien als een advies.

In het algemeen is overreactie een slechte leermeester, maar beleggers die toch moeite hebben met de bewegelijkheid van de koersen op de beurzen en graag het risico van hun portefeuille zouden willen verminderen, kunnen in eerste instantie contact opnemen met hun adviseur om te toetsen of het beleggingsprofiel nog wel bij hen past. Het kan immers zijn dat u zich (inmiddels) prettiger voelt bij een portefeuille met een lager risico.
Mocht dit geen oplossing bieden dan kunt u in overleg met uw adviseur overwegen om eenvoudig het gewicht van aandelenfondsen binnen uw portefeuille terug te brengen. Een belegging in een aandelenfonds kent immers een hoger risico dan een belegging in een obligatiefonds of geld op uw spaarrekening. Zo daalde de koers van de wereldwijde beleggende aandelenfonds Robeco tijdens de escalatie in Japan met 5.9%. Ter vergelijk: de koers van het marktbrede obligatiefonds Rorento bleef gelijk, terwijl Robeco Euro Government Bonds, dat belegt in staatsobligaties, zelfs steeg met 1,5%…U dient zich wel te bedenken dat bij een verdere escalatie van de situatie in Japan u met een belegging in staatsobligaties over het algemeen meer aan de veilige kant zit dan met een belegging in bedrijfsobligaties. En bovendien geldt binnen obligatielandschap dat toenemende onzekerheid in versterkte mate doorklinkt in de meer risicovolle bedrijfsobligaties, de zogenaamde High Yield obligaties. Het fonds Robeco High Yield Bonds verloor 3.3%. De meest veilige optie is natuurlijk om het geld tijdelijk op de spaarrekening te parkeren totdat de situatie weer tot rust komt.
Voor beleggers die graag in aandelen belegd blijven, maar tegelijk hun risico willen verminderen bestaat de mogelijkheid te beleggen in Robeco European Conservative Equities (dit fonds verminderde 5.3 % in waarde terwijl bijvoorbeeld het SAM Sustainable European Equities 7.5% verloor) en/of Robeco Emerging Conservative Equities (het fonds daalde 3.1%) overwegen. Deze fondsen beleggen in aandelen met een laag risico. Op deze manier is uw portefeuille in mindere mate kwetsbaar voor verdere koersdalingen en profiteert u eveneens mee in geval van een koersherstel op de aandelenbeurzen. Ten slotte wijzen we nog op het recent geïntroduceerde fonds Robeco Asian Stars, dat structureel niet belegt in Japan.
U dient zich wel altijd te bedenken dat een verlaging van het risico normaliter eveneens betekent, dat u minder profiteert van een eventueel koersherstel.

Omgekeerd geldt voor beleggers die de huidige situatie als een tijdelijk moment van zwakte op de aandelenbeurzen zien dat zij juist het gewicht van aandelenfondsen in hun portefeuille zouden kunnen verhogen. Dit kun u eenvoudigweg doen door een deel van uw belang in obligatiefondsen af te bouwen danwel hiervoor spaargeld aan te wenden. U profiteert dan extra van een eventueel herstel zodra de precaire situatie geweken is.

U kunt ook overwegen te beleggen in een fonds dat geheel of deels in Japan belegt. Zo belegt Robeco Asia-Pacific Equities deels in Japanse aandelen. Dit pakt goed uit als u verwacht dat juist de Japanse aandelenbeurs fors zullen opveren bij een eventueel herstel van de aandelenbeurzen.
Eveneens kunt u in overleg met uw adviseur overwegen om een belang in Robeco Commodities te nemen of uit te breiden. Dit fonds belegt in grondstoffen, waaronder olie. De olieprijs is tijdens de escalatie in Japan eveneens gedaald. Het fonds daalde 4.6%. Sommige beleggers zien dit als een tijdelijke dip binnen de positieve vooruitzichten voor de lange termijn als gevolg van schaarste.


Impact aardbeving Japan 17-03-2011

Bijna een week na de verwoestende aardbeving voor de kust van Japan is nog steeds niet duidelijk hoe groot de schade precies is. Gerekend wordt op 14 duizend slachtoffers, 500 duizend mensen zijn momenteel dakloos en de wereld kijkt ademloos toe of en hoe de situatie rond de Fukushima Daiichi kerncentrale onder controle kan worden gebracht. Tegen die achtergrond kan een analyse van de kosten en gevolgen voor de economie en de financiële markten weinig relevant overkomen, maar lijkt desondanks op zijn plaats.

Impact Japanse aardbeving
Met 9.0 op de schaal van Richter (opwaarts herzien van 8.9) is de aardbeving die afgelopen vrijdag voor de kust van Japan heeft plaatsgevonden een van de krachtigste die ooit gemeten is. Ter vergelijking, de aardbeving die in 1995 de havenstad Kobe verwoeste was 7.3 op de schaal van Richter en was daarmee een factor 500 minder zwaar. Niet alleen wat de intensiteit van de aardbeving betreft loopt de vergelijking met Kobe overigens mank: toen ging het om een dichtbevolkt gebied met veel infrastructurele schade als gevolg van de beving, nu gaat het om een dunner bevolkt gebied waarbij de meeste schade is veroorzaakt door de Tsunami. Desondanks zie je dat de aardbeving van Kobe toch vaak als referentie wordt genoemd, om een inschatting te geven van de kosten en gevolgen voor de Japanse economie.

Nog veel onzekerheid
Als eerste belangrijke punt moet gezegd worden dat het op dit moment vrij moeilijk is een volledig beeld te kunnen geven van de totale kosten van de aardbeving. Dat is niet alleen omdat de schade momenteel nog niet volledig in kaart is gebracht, maar bovendien hangt het sterk samen met de ontwikkelingen rond de Fukushima Daiichi kerncentrale. Financiële markten worden wat dat betreft momenteel heen en weer geslingerd tussen hoop en vrees, waar de verwachtingen met het uur worden bijgesteld. Een klein lichtpunt is dat met het verstrijken van de tijd de kans op een (grote) naschok lijkt af te nemen.

Met die onzekerheden in het achterhoofd is er toch wel iets van een kader te schetsen:

• Het gewicht van de direct getroffen regio in het Japanse BBP is volgens de OECD naar schatting 6 tot 7%, grofweg de helft van de ramp die de havenstad Kobe in 1995 voor een groot deel verwoestte.
• Het lijkt erop dat de schade voor bestaande productiecapaciteit (met uitzondering van de kerncentrales) beperkt is. Weliswaar hebben veel (inter)nationaal opererende multinationals hun productie stilgelegd, maar dat gaat meer om voorzorgsmaatregelen en een tekort aan energie dan om beschadiging van fabrieken.
• Ook als gekeken wordt naar aantal huizen zonder stroom of aantal mensen dat momenteel (al dan niet als onderdeel van een evacautie) niet in hun eigen huis zijn, lijkt de schade bij Kobe wat hoger te zijn.

De schattingen over de directe kosten van de aardbeving lopen momenteel uiteen tussen de 6 tot 15 biljoen Yen, waar de kosten van Kobe uiteindelijk op tussen de 10 en 13 biljoen Yen zijn geraamd. Naarmate de tijd verstrijkt lijken de schattingen wel eerder naar boven dan naar beneden te worden bijgesteld.

Japans technisch weer in een recessie
Over het algemeen geldt dat een natuurramp in de eerste instantie een sterk negatieve impact op de economische groei heeft, doordat fabrieken en infrastructuur worden beschadigd, of doordat de stroomvoorziening wordt stilgelegd. Aangezien de Japanse economie in het vierde kwartaal van vorig jaar al negatieve groei liet zien, is het goed mogelijk dat Japan als gevolg van deze aardbeving technisch gezien weer in een recessie terecht zal komen (wat doorgaans wordt gedefinieerd als twee kwartalen van negatieve economische groei).

Na de eerste negatieve reactie gaat er doorgaans juist een groei-impuls uit van een natuurramp uit, aangezien infrastructuur weer moet worden opgebouwd. Onderstaande grafiek geeft dit beeld goed weer, waarbij de industriële productie ten tijde van de Kobe aardbeving wordt weergegeven.

03 Update impact aardbeving ... | IMG1

Een belangrijke vraag hierbij is hoe de wederopbouw betaald zal gaan worden. Onder normale omstandigheden zou de klap worden opgevangen door het overheidstekort te laten oplopen, maar gegeven dat de Japanse overheid momenteel al een schuld van 198% van het BBP heeft en een tekort van rond de 7.7% van het BBP (2010 cijfers van de OECD), lijkt de ruimte beperkt. Vooralsnog heeft zittende premier de mogelijkheid van een belastingverhoging of een eenmalige solidariteitsheffing van de hand gewezen, maar kan zeker niet worden uitgesloten. Ook de de optie van het monetair financieren (het laten draaien van de geldpers) behoort tot de mogelijkheden.

Impact financiële markten
De financiële markten hebben wereldwijd -zoals te verwachten viel- volatiel gereageerd op de ontwikkelingen. Belangrijk hierbij is te bedenken dat deze gebeurtenissen plaatsvinden op het moment dat de wereldeconomie er nog niet heel sterk bij staat en volgt op onrust in het Midden-Oosten en onzekerheden over de eurozone. Het is niet verwonderlijk dat de meer risicodragende beleggingscategorieën in dit scenario onder druk komen te liggen:
Aandelen hebben wereldwijd een verlies van ongeveer 5% te verduren gekregen (in USD), waarbij de Nikkei uiteraard het zwaarst geraakt is (-13% in lokale valuta). Gegeven de resterende onzekerheid en de inschatting van de directe economische schade lijkt de 13% correctie redelijk, waarbij de situatie rond de kerncentrale de sleutel vormt voor het toekomstige verloop.
Obligaties hebben zoals vanouds als veilige haven gefungeerd, waarbij opvalt dat zelfs de Japanse obligatiemarkt per saldo is gestegen. Dat laatste geeft aan dat de markt zich (nog) geen structurele zorgen maakt over de financierbaarheid van de herstelwerkzaamheden.
De Yen is de afgelopen dagen sterk in waarde gestegen, daarmee de economische vooruitzichten alleen maar verder verslechterend. Op zich lijkt het onlogisch dat een zwaar getroffen land te maken krijgt met een waardestijging van de munt, maar dit hangt samen met de angst dat Japanners hun (aanzienlijke) buitenlandse tegoeden zullen gaan verzilveren om zo de herstelwerkzaamheden te financieren. Hierbij gaat het tot op zekere hoogte ook om speculatie, want als we naar het koersverloop van de Amerikaanse Treasuries kijken lijkt er van verkoopdruk nog niet veel sprake te zijn. Als er al iets geliquideerd wordt, dan zouden het buitenlandse aandelen moeten zijn.
De olieprijs is sinds de aardbeving met 4% in waarde gedaald en dat terwijl de spanningen in het Midden-Oosten zijn opgelopen (noodtoestand Bahrein) en de toekomstige olieconsumptie van Japan (door het wegvallen van de kernreactoren) juist zal toenemen. Financiële markten lijken daarmee een zware deflatoire impuls voor de wereldeconomie in te prijzen. Dit lijkt een (te) sterke reactie, maar hangt uiteraard sterk af van de uitkomst omtrent de kerncentrale. Uiteraard is er altijd een kleine kans op de uitkomst van een extreem scenario, waarbij er bijvoorbeeld langdurig nucleaire straling ontsnapt die in de richting van Tokio zal drijven.

Overigens moet uiteraard wel bedacht worden dat de Bank of Japan (BoJ) alle zeilen bijzet om de rust in de financiële markten te laten terugkeren. Zelfs de directe aankoop van aandelen behoort hierbij tot de mogelijkheden, hoewel dat dan wel meteen een eerste keer zou zijn dat de BoJ tot een dergelijke stap overgaat.

Deel deze pagina: