By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

Robeco uses cookies to analyze your visit to this site, to share information via social media and to personalize the site and advertisements in line with your own preferences. By clicking on agree or by continuing on this site, you agree to the above. More information and adjusting cookie settings.

AGREE

By continuing on this site you have agreed to cookies being placed and accessed by this website. More information and adjusting cookie settings.

De renteverhoging van de ECB nader bekeken

15-04-2011 | Vooruitblik | Léon Cornelissen

De verhoging van het belangrijkste rentetarief van de ECB met 25 basispunten van 1% naar 1,25% op 7 april was geen verrassing. Bankpresident Jean-Claude Trichet had in maart al laten weten dat een renteverhoging in april mogelijk was.

Sterker nog, de centrale bank had weinig alternatieven voor een renteverhoging nadat zij zichzelf met agressieve uitlatingen had klemgezet. De rente ongemoeid laten had niet alleen geleid tot gezichtsverlies voor Trichet maar had ook de geloofwaardigheid van de ECB aangetast.

Maar was de verhoging, de eerste officiële renteverhoging in de eurozone in drie jaar, ook werkelijk nodig? Trichet liet weten dat de verhoging “gerechtvaardigd was gezien de risico’s voor de prijsstabiliteit”.

De ECB richt zich op algemene inflatie
Dit argument wordt kracht bijgezet door de focus van de ECB op de algemene inflatie. Deze bedroeg in maart een teleurstellende 2,6% op jaarbasis. De kerninflatie, waarin de volatiele voedsel- en brandstofprijzen niet zijn opgenomen, blijft staan op een geruststellende 1,0%.

De ECB heeft ook gezien dat de inflatieverwachtingen beginnen te stijgen, en de bank is daar niet blij mee. De zorg bestaat dat de hogere inflatie als gevolg van stijgende olie- en grondstofprijzen verankerd raakt in hogere lonen. De bank voelde duidelijk een noodzaak om maatregelen tegen deze effecten te nemen.

Na de renteverhogingen door China, India, Polen en Zweden, heeft de ECB een beleid ingezet dat scherp afsteekt tegen dat van de Federal Reserve. De Amerikaanse centrale bank wil nog steeds niet verkrappen, en handhaaft het ruime beleid.

Het beleid van de ECB steekt ook scherp af tegen de afwachtende houding van de Bank of England, die de politici van het VK toestaat om de hoge schuldenlast van het land weg te werken met behulp van inflatie. Trichet was vastberaden niet hetzelfde signaal af te geven.

Het signaal van Trichet aan Sarkozy, Merkel en anderen
De renteverhoging van de eurozone heeft ook een duidelijk positief aspect. De ECB is niet erg te spreken over de manier waarop de Europese politici hebben gereageerd op de schuldencrisis van de eurozone.

De ECB is met name niet blij met de rol van laatst mogelijke koper voor overheidsschuld. Het gebrek aan steun van politici voor het European Stability Mechanism (ESM) om overheidsschuld te kopen was een andere tegenslag voor de ECB.

De renteverhoging kan dus worden beschouwd als een verhuld dreigement aan politici dat zij niet er niet op hoeven te rekenen dat de ECB hen nog eens uit de problemen zal halen.

Gezien het mandaat van de ECB om de inflatie van de eurozone op jaarbasis “onder maar dicht bij” de 2% te houden op de middellange termijn, kan men concluderen dat een renteverhoging geen onredelijke stap was. Toch ben ik van mening dat de ECB eerder heeft toegeslagen dan strikt noodzakelijk was.

Tweede ronde-effecten zijn minimaal
De inflatieontwikkeling in de eurozone vraagt niet bepaald om directe actie. Er is nauwelijks sprake van tweede ronde-effecten. De loonkostenontwikkeling in Duitsland is niet verontrustend. Sterker nog, de ontwikkeling sluit prachtig aan bij de productiviteitstrends in het land.

En dat is nog niet alles. Er zijn verschillende andere factoren die tezamen de ECB hadden kunnen overtuigen om een afwachtende houding aan te nemen. Ten eerste hebben de perifere eurolanden het moeilijk. Ten tweede is de wereldwijde macro-economische omgeving op het moment onzeker, gezien de stijging van de olieprijzen en de problemen in Japan. Ten derde zullen ook de spanningen in het Midden-Oosten niet verdwijnen.

Tegen deze achtergrond was het redelijk geweest als de centrale bank de voorkeur had gegeven aan een pauze boven een renteverhoging. De ECB had inderdaad voor andere middelen kunnen kiezen. Zij zou bijvoorbeeld mensen hebben kunnen waarschuwen voor een periode met hogere inflatie. Maar de bank koos voor een renteverhoging.

Toch hebben de verwachtingen van hogere rentes in de eurozone al effect gehad op het bestrijden van het effect van hogere grondstofprijzen via een sterkere euro.

Kijk maar hoe de sterkere euro de prijzen van inputmaterialen heeft verlaagd. Over de afgelopen maand zijn de grondstofprijzen met 2,5% gestegen in Amerikaanse dollars. Maar gemeten in euro’s bleven ze ongewijzigd. Door de euro omhoog te praten, heeft Trichet de economie dus beschermd tegen hogere grondstofprijzen. Maar dat gaat wel ten koste van de export.

Met Spanje gaat het goed, voorlopig
Hoewel de verhoging min of meer onvermijdelijk was, was de timing ongelukkig. De aankondiging kwam 24 uur nadat Portugal had laten weten dat het land na Griekenland en Ierland ook financiële hulp nodig had van de EU. Er wordt een formeel verzoek opgesteld voor een noodlening van EUR 60 tot EUR 80 miljard.

Het risico bestaat dat de hogere leenkosten zullen leiden tot een sterkere euro en een verergering van de schuldencrisis. In dat opzicht is een verhoging van 25 basispunten maar een bescheiden stap. Elke economie zou een dergelijke renteverhoging moeten kunnen opvangen. En dat geldt ook voor Spanje dat gezien wordt als een van de volgende kandidaten die in het vangnet terechtkomt.

Voorlopig lijkt Spanje zich te hebben losgemaakt van de perifere landen. Het land haalt zijn bezuinigingsdoelstellingen en neemt maatregelen aan de aanbodzijde. De obligatiemarkten beschouwen het land als veilig, in ieder geval voorlopig. De renteverhoging van de ECB was zelfs mogelijk omdat Spanje niet werd besmet door de problemen in Portugal.

Tegelijkertijd wordt Spanje niet geholpen door de renteverhoging van de ECB. Het land heeft duidelijk problemen. Zo moet er een oplossing komen voor de spaarbankencrisis, maar tegen welke prijs? Het is de vraag of de overheid zich kan beheersen om haar eigen balans te beschermen.

Ook lijkt het onvermijdelijk dat Griekenland en Ierland op enig moment hun schulden moeten herstructureren. Het is niet onwaarschijnlijk dat Portugal hetzelfde zal moeten doen. En wat gebeurt er dan? De Portugese en Spaanse economie zijn behoorlijk met elkaar verweven.

Op de lange termijn zou de schuldencrisis in de eurozone makkelijk weer kunnen oplaaien als gevolg van besmettingseffecten van schuldherstructurering, de aanhoudende groeiverschillen binnen de regio, of het gebrek aan politieke steun voor het ESM. Reken er dus maar niet op dat het staatsschuldrisico binnen de eurozone snel zal verdwijnen.

Toekomstig beleid onduidelijk maar de markt verwacht verkrapping
De cruciale vraag is nu welke kant het opgaat met de rente in de eurozone. Is de ECB begonnen aan een serie van renteverhogingen? De centrale bank geeft een afgewogen boodschap. Trichet heeft gezegd dat er geen beslissing is genomen over het toekomstige monetaire beleid: "We hebben nog niet besloten dat dit de eerste van een serie verhogingen was." Tegelijkertijd merkte hij op dat het monetaire beleid ruim blijft.

De boodschap is misschien wat gemengd, maar het is zeker geen duidelijke roep om een agressiever beleid. Tijdens de persconferentie klonk Trichet ook niet echt agressief. Toch worden voor de daggeldrente nog drie renteverhogingen ingeprijsd voor dit jaar. Daarmee zou de officiële rente uitkomen op 2%.

Wij verwachten niet dat de bank zo agressief zal verkrappen. Voor de zomer verwachten wij geen volgende renteverhoging. Naar alle waarschijnlijkheid zal de volgende verhoging waarschijnlijk plaatsvinden in september. De volgende verhoging voor de rente in de eurozone zal waarschijnlijk op zich laten wachten tot begin 2012. Meer dan dat zou een verrassing zijn.

Deel deze pagina: